Kalendarz badań USG w ciąży - kiedy i po co trzeba robić USG ciąży?

usg
Kalendarz badan USG w ciazy
fot.: photos.com
Kalendarz badań USG w ciąży - kiedy i po co trzeba robić USG ciąży?

Według zaleceń PTG, w prawidłowej ciąży należy wykonać trzy badania USG. Wyjaśniamy, kiedy trzeba robić USG ciąży i po co, a także w jakich sytuacjach wskazane są dodatkowe badania ultrasonograficzne w ciąży. Objaśniamy także, co oznaczają skróty w wynikach USG.

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu pomysł podglądania dziecka w brzuchu mamy wydawał się czystą fantazją. Dziś badania ultrasonograficzne są przeprowadzane przynajmniej trzykrotnie u każdej kobiety w ciąży. Ten niemal cudowny wynalazek umożliwia lekarzom diagnostykę, o jakiej kiedyś mogli tylko pomarzyć. Celem badań USG w ciąży jest rozpoznanie wszelkich nieprawidłowości w rozwoju płodu. Gdy lekarz wykryje chorobę lub wadę płodu, powinien skierować cię do ośrodka referencyjnego, w którym przeprowadzona zostanie dokładna diagnostyka. A gdy wada jest bardzo poważna i nieuleczalna – pozostawić ci decyzję, czy chcesz kontynuować ciążę.

>> KTG – wiesz, że możesz wykonywać to badanie samodzielnie w domu?

Według Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, w prawidłowej ciąży należy wykonać trzy badania USG. Zakres każdego z nich jest różny. Oprócz tego przeprowadza się badania dodatkowe, w zależności od sytuacji położniczej kobiety, ale też praktyki przyjętej przez lekarza prowadzącego ciążę.
W chwili obecnej nie istnieją żadne badania, których wyniki sugerowałyby, że USG wpływa niekorzystnie na rozwój płodu.

USG ciąży: przed 10. tygodniem ciąży - czy doszło do ciąży?

Nie ma go w standardzie opieki okołoporodowej, ale jest niemal standardem w wielu gabinetach, zwłaszcza prywatnych. Rekomenduje je również Sekcja Ultrasonografii PTG. Jest to pierwsze badanie USG, wykonywane podczas jednej z pierwszych wizyt u ginekologa po dodatnim wyniku testu ciążowego. Powinno być wykonywane sondą dopochwową (wcześniej należy opróżnić pęcherz). Badanie nie jest refundowane, zwykle wchodzi w koszt wizyty u lekarza prowadzącego prywatną praktykę.

Cel badania: potwierdzenie ciąży oraz jej lokalizacji – czy jest prawidłowa (wewnątrzmaciczna), czy nie.

Co dokładnie jest oceniane?

  • uwidocznienie i lokalizacja jaja płodowego – na tej podstawie stwierdza się ciążę wewnątrzmaciczną i wyklucza ciążę pozamaciczną
  • pęcherzyk ciążowy – jego obecność (pomiar), położenie w jamie macicy, liczba pęcherzyków ciążowych i ich kształt
  • zarodek – jego obecność, pomiar długości, obecność czynności serca
  • liczba zarodków, kosmówek i owodni
  • pęcherzyk żółtkowy – obecność (tak/nie), opis ewentualnych nieprawidłowości
  • narząd rodny – macica wraz z szyjką (kształt, budowa, wady, mięśniaki itp.), wielkość (prawidłowa, powiększona), lokalizacja i budowa przydatków.

Co mówią wyniki?
Badanie ocenia, czy doszło do ciąży i czy jest ona prawidłowo umiejscowiona (ciąża pozamaciczna musi zostać usunięta, bo stanowi zagrożenie dla życia).

USG ciąży: między 11. a 14. tygodniem ciąży - jakie jest ryzyko wad?

To badanie USG powinno zostać wykonane przed upływem 13. tygodnia i 6. dnia ciąży. Warunkiem jest również odpowiednia długość ciemieniowo-siedzeniowa płodu – musi ona wynosić od 45 do 84 mm. Badanie to nazywane jest potocznie „USG genetycznym” i powinno być wykonane w każdej ciąży. To badanie USG wykonuje się je za pomocą głowicy przezbrzusznej, a tylko w przypadku znacznej otyłości – przezpochwowej. Jest refundowane, jeśli skierowanie wystawia lekarz, który ma umowę z NFZ (bez refundacji kosztuje ok. 250 zł).

Cel badania USG: wstępna ocena wszystkich narządów płodu, ocena ryzyka wystąpienia u płodu najczęstszych chorób będących skutkiem wad chromosomalnych (zespoły Downa, Edwardsa i Pataua) oraz ocena wieku ciążowego. Każda nieprawidłowość lub wątpliwość powinna stanowić wskazanie do badania płodu w ośrodku referencyjnym.

Co dokładnie jest oceniane podczas badania USG?

  • Wiek ciąży – w tym okresie można go ocenić z dokładnością do 7–10 dni. Jest to ważne, gdy masz nieregularne miesiączki, bo wtedy wiek obliczony na podstawie daty ostatniej miesiączki jest niedokładny.
  • Budowa zewnętrzna i anatomiczna płodu. Oglądane są: głowa, tułów, kończyny dolne i górne, mierzona jest długość ciemieniowo-siedzeniowa (CRL), czyli długość płodu od czubka głowy do pośladków. Oceniane są również narządy wewnętrzne: mózg, żołądek, pęcherz moczowy, kręgosłup oraz serce. Ocena serca obejmuje jego budowę, lokalizację, częstość bicia (FHR). W tym okresie ciąży FHR wynosi zwykle 150–170 uderzeń na minutę.
  • Parametrem mogącym świadczyć o zwiększonym ryzyku najczęstszych aberracji chromosomowych jest tzw. przezierność fałdu karkowego (NT). Jest to zbiorniczek płynu na karku, który występuje u każdego płodu w tym okresie rozwoju. Zwykle szerokość tego zbiorniczka wynosi 1–3 mm, duża ilość płynu (powyżej 2,5 mm) może wskazywać – ale nie musi – na chorobę. Szczególnie wyraźną zależność znaleziono tu z zespołem Downa, ale istnieje też związek np. z chorobami serca i innych narządów.

Czasami oceniane są również:

  • obecność kości nosowej (NB) – jej brak jest charakterystyczny dla dzieci z zespołem Downa
  • przepływ krwi w przewodzie żylnym (DV); przewód żylny to wyjątkowe naczynie, które występuje tylko w życiu płodowym: łączy żyłę pępowinową z żyłą prowadzącą krew do serca, nieprawidłowy przepływ w tym naczyniu jest charakterystyczny dla dzieci z wadami serca i zespołami genetycznymi (Downa, Edwardsa i Pataua).

Co mówią wyniki USG?
Wyniki badania USG określają tylko statystyczne prawdopodobieństwo wystąpienia wspomnianych już chorób na podstawie wieku matki. Istnieją oparte na statystyce dane, ile kobiet w danym wieku rodzi dziecko z chorobą Downa, np. dla 32 lat ryzyko wynosi 1:447, tzn., że jedna na 447 kobiet w tym wieku rodzi dziecko chore. Wynik 1:100 to podwyższone ryzyko, ale nadal oznacza, że w grupie 100 kobiet tylko jedna urodzi chore dziecko. Gdy wynik badania wyniesie 1:2233, to znaczy, że w grupie 2233 kobiet tylko jedna miałaby dziecko chore, a więc ryzyko jest bardzo małe. Jednak to badanie nigdy nie daje stuprocentowej gwarancji, że dziecko będzie całkowicie zdrowe.

USG ciąży: między 18. a 22. tygodniem ciąży - jak rośnie dziecko?

To kolejne badanie USG w ciąży (tzw. połówkowe), które powinna mieć wykonana każda ciężarna.
Cel badania: szczegółowa ocena anatomii płodu pod kątem występowania wad wrodzonych oraz określenie przybliżonej masy płodu i wieku ciążowego.

Co dokładnie jest oceniane podczas tego USG?
Ocenie podlegają m.in.:

  • głowa: czaszka, mózg, twarz (np. diagnostyka rozszczepu górnej wargi)
  • szyja
  • klatka piersiowa: żebra, płuca
  • serce (diagnostyka wad serca)
  • jama brzuszna: żołądek, jelita, nerki, pęcherz moczowy
  • kręgosłup, kości długie dłoni i stóp
  • płeć dziecka.

Poza budową płodu ocenia się:

  • położenie łożyska
  • ilość płynu owodniowego
  • szyjkę macicy.

Co mówią wyniki USG?
Badanie daje odpowiedzi na wiele ważnych pytań: czy dziecko rośnie harmonijnie i nie ma wad anatomicznych, czy nie ma wielo- lub małowodzia, czy szyjka macicy nie rozwiera się przedwcześnie. Uwaga: masa płodu i wiek ciążowy są przybliżone, a nie dokładne (np. wiek ciąży można oszacować w tym okresie z dokładnością do 2–3 tygodni).

USG w ciąży: w 28.-32. tygodniu ciąży - czy wszystko jest ok?

Trzecie z badań USG w ciąży standardowo wykonywanych u wszystkich ciężarnych, tym razem w trzecim trymestrze ciąży.

Cel badania: ocena rozwoju płodu oraz jego położenia.

Co jest oceniane podczas tego badania USG?
Podczas tego badania ocenia się to samo, co w badaniu przeprowadzonym w 18.–22. tygodniu, a więc:

  • budowę anatomiczną płodu
  • położenia łożyska w stosunku do ujścia szyjki macicy
  • ilość płynu owodniowego
  • stan szyjki macicy.

Dodatkowo lekarz obserwuje

  • położenie dziecka, czyli jaką pozycję przyjęło ono w macicy – jest to istotne ze względu na rodzaj porodu (oczywiście położenie może jeszcze ulec zmianie).

Co mówią wyniki USG?
Dostarczają lekarzowi informacji, w jakim stanie jest dziecko i czy nie dzieje się z nim nic niepokojącego, a także, czy nie ma przodującego łożyska. Jeśli jednak chodzi o masę płodu i wiek ciąży, wyniki są jeszcze mniej dokładne niż poprzednio – im większe dziecko, tym większa niedokładność, np. wiek ciążowy w tym czasie można obliczyć z dokładnością do 3 tygodni.

 

 

Dobrze wiedzieć

Skróty USG

CR L – długość ciemieniowo-siedzeniowa
FHR – częstość bicia serca płodu
NT – przezierność fałdu karkowego
NB – kość nosowa
DV – przepływ w przewodzie żylnym
BPD – wymiar poprzeczny główki
HC – obwód główki
AC – obwód brzuszka
FL – długość kości udowej
EFW – szacowana masa płodu

Dobrze wiedzieć

Badania dodatkowe

Oprócz badań standardowych w określonych sytuacjach wykonuje się dodatkowe USG.

  • ECHO SERCA PŁODU – w 18.–22. tygodniu ciąży. Jest to badanie USG wykonywane na sprzęcie najwyższej klasy, ze specjalnym oprogramowaniem do badań kardiologicznych. Badanie ma na celu dokładną ocenę budowy serca płodu, umożliwia wykrycie wad serca, wad zastawek, zaburzeń rytmu serca.
  • ULTRASONOGRAFIA DOPPLEROWSKA – w drugim lub (częściej) trzecim trymestrze. Wskazaniem jest nieprawidłowy przebieg ciąży, powikłanej np. nadciśnieniem tętniczym, hipotrofią płodu, wieloletnią cukrzycą u matki. Metodą Dopplera ocenia się przepływy krwi w wybranych naczyniach: na podstawie prędkości przepływu krwi można wnioskować, czy łożysko dobrze pracuje, a więc czy płód jest odpowiednio dotleniony i odżywiony.
konsultacja: dr n. med. Krzysztof Maj, ginekolog położnik, specjalista USG, szpital przy ul. Inflanckiej w Warszawie źródło: miesięcznik "M jak mama" Aktualizacja: 2017-04-07 Publikacja: 2012-10-02
Ocena: 4
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.