Operacje w łonie matki - leczenie prenatalne w Polsce

operacje w łonie matki
fot.: Thinkstock
Operacje w łonie matki związane są z dużym ryzykiem, jednak szybka reakcja i decyzja o operacji może w wielu przypadkach uratować życie dziecka lub zapobiec jego kalectwu.

Jakie operacje w łonie matki są obecnie wykonywane? Leczenie prenatalne w Polsce rozwija się z powodzeniem. Wbrew obiegowym opiniom o polskiej służbie zdrowia w naszym kraju przeprowadza się wszystkie możliwe rodzaje operacji w łonie matki.

Operacje w łonie matki to szansa na wyleczenie wad rozwojowych

Operacje płodu w czasie ciąży dają nadzieję. Leczenie prenatalne obejmuje już dzieci z wadami serca, rozszczepem kręgosłupa, wadami układu moczowego, przepukliną przeponową i wadami układu oddechowego. Operuje się również przypadki powikłania ciąż bliźniaczych. Częste są transfuzje krwi, np. w przypadku konfliktu serologicznego. To wszystko są problemy, które rozpoznaje się podczas rutynowych badań ultrasonograficznych, zwykle podczas tzw. USG połówkowego. Bardziej inwazyjne badania prenatalne polegające na pobraniu płynu owodniowego wykonuje się tylko w sytuacji, gdy istnieje realne ryzyko wystąpienia wady genetycznej. Chociaż operacje w łonie matki związane są z dużym ryzykiem, to jednak szybka reakcja i decyzja o operacji może w wielu przypadkach uratować życie dziecka, zapobiec jego kalectwu, a przynajmniej znacznie poprawić jego komfort życia po urodzeniu: badania pokazują, że dzieci operowane przed narodzinami przechodzą dużo mniej zabiegów po narodzinach – po prostu nie są one już konieczne.

Leczenie prenatalne w Polsce

Pierwsza operacja nienarodzonego jeszcze dziecka odbyła się w Stanach Zjednoczonych w roku 1981. To był początek długiej historii medycyny prenatalnej, która wtedy dla lekarzy z Polski brzmiała jak opowieść z książek science fiction. Dziś, dzięki postępowi technologicznemu i dzięki nowej, coraz rozleglejszej wiedzy medycznej, takie zabiegi przeprowadza się z powodzeniem także w naszym kraju. To również zasługa znakomitych polskich neurochirurgów, neonatologów i ginekologów, którzy nieustannie podejmują się wykonywania trudnych, nowatorskich operacji w łonie matki.

>> KTG – wiesz, że możesz wykonywać to badanie samodzielnie w domu?

Rozszczep kręgosłupa, przepuklina przeponowa... - jakie operacje w łonie matki przeprowadza się w Polsce

Wbrew pozorom i obiegowym opiniom o polskiej służbie zdrowia w naszym kraju wykonuje się wszystkie możliwe rodzaje operacji płodu w czasie ciąży: zabiegi wykonywane za pomocą igły, zakładanie tzw. shuntów, zabiegi fetoskopowe oraz operacje na otwartej macicy. Jeśli chodzi o statystyki – zarówno liczbę zabiegów, jak i rokowania po nich – wyniki mamy bardzo dobre. Na czele nadal są Stany Zjednoczone – prekursor operacji wewnątrzmacicznych płodu, ale już Europa pozostaje za nami w tyle – samych operacji rozszczepu kręgosłupa i wodogłowia w ciągu ostatnich 10 lat w jednym tylko ośrodku w Bytomiu wykonano ponad 80. W krajach zachodnich, np. w Szwajcarii – o 2/3 mniej. Mówi się już nawet o specjalizacji polskich szpitali. Śląskie Centrum Perinatologii i Chirurgii Płodu w Bytomiu jest liderem w leczeniu rozszczepu kręgosłupa i leczeniu wodogłowia, Warszawski Uniwersytet Medyczny – w operacji przepukliny przeponowej, którą przeprowadził jako pierwszy w kraju, Szpital Bielański w Warszawie – w leczeniu wad serca nienarodzonych dzieci. W Klinice Terapii Płodu w Instytucie Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi wykonuje się już 17 typów zabiegów wewnątrzmacicznych, m.in. odbarczania torbieli, podawania płynu owodniowego w małowodziu, redukowania wielowodzia, uropatii zaporowych i wodogłowia.

>> Medycyna prenatalna: leczenie in utero szansą na zdrowe życie dziecka

Operacje w łonie matki – lista

  • Zamknięcie rozszczepu kręgosłupa

Jako jedyny w Polsce wykonuje je ośrodek bytomski – operacje takie nawet w Europie są rzadkością. Zabieg zamknięcia roszczepu kręgosłupa wykonuje się na otwartej macicy i polega na zamknięciu kręgosłupa (powinno to nastąpić naturalnie na początku życia płodowego, ale czasami tak nie jest). Operacja ma na celu osłonięcie rdzenia kręgowego i ochronienie go przed uszkodzeniami. Z rozszczepem kręgosłupa wiąże się też wodogłowie, które cofa się samoistnie po zamknięciu ubytku. Dzięki zabiegowi malec ma szanse na normalne życie i poruszanie się, a ryzyko upośledzenia umysłowego w takim przypadku jest znikome. Operacje na otwartej macicy są ryzykowne, gdyż mogą zakończyć się np. porodem przedwczesnym.

  • Usuwanie wad serca

Klinika Położnictwa i Ginekologii w Szpitalu Bielańskim w Warszawie specjalizuje się w wewnątrzmacicznych operacjach serca. Najczęściej dotyczy to korekcji zwężenia zastawek (aortalnej lub płucnej). W takich przypadkach lekarze wszczepiają w malutkie serduszko stenty – rurki, przez które przepływa krew – lub cewnik z balonikiem, który – napompowany rozszerza zastawkę. Zapobiega to pogłębianiu się wady, która mogłaby wywołać zanik jednej z komór serca. Zabieg wykonuje się pod kontrolą ultrasonografu, wprowadzając do serca płodu igłę. Ryzyko jest duże ze względu na niewielki rozmiar narządów płodu. Statystyki pokazują jednak, że wszystkie operacje poszerzenia zastawki płucnej wykonane w Szpitalu Bielańskim zakończyły się urodzeniem dziecka z dwiema sprawnymi komorami.

  • Operacje przepukliny przeponowej

Pierwszy raz taki zabieg w Polsce przeprowadzili kilka lat temu lekarze z Uniwersyteckiego Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Przepuklina przeponowa jest bardzo ciężką i źle rokującą wadą wrodzoną, która sprawia, że na skutek ubytku w mięśniu przepony, narządy jamy brzusznej przedostają się do klatki piersiowej, uniemożliwiając rozwój płuc. Zabieg polega na wszczepieniu specjalnego balonu do tchawicy płodu, który wspomaga prawidłowy wzrost płuc. Przepuklina przeponowa stanowi zagrożenie życia dla narodzonego dziecka, dlatego takie zabiegi istotnie zwiększają szansę na uratowanie malucha.

  • Transfuzje dopłodowe

Wykonywane są w przypadku konfliktu serologicznego, gdy ojciec ma krew z czynnikiem Rh+, a matka z czynnikiem Rh–, dlatego jej organizm atakuje płód przeciwciałami, traktując go jak ciało obce. Takie problemy są na szczęście coraz rzadsze, ponieważ konfliktowi serologicznemu na tle Rh można już zapobiegać. Są jednak konflikty wywołane innymi czynnikami i wtedy konieczna jest transfuzja za pomocą igły wkłuwanej do żyły pępowinowej. Podobnie podaje się niekiedy krew w przypadku spowodowanejinnymi czynnikami anemii u dziecka, którą można stwierdzić np. na podstawie oceny przepływów naczyniowych. Liderem w tego rodzaju operacjach jest również Warszawski Uniwersytet Medyczny.

>> IUGR czyli wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu

  • Korekcja wad układu moczowego

Najczęstsze wady tego rodzaju to zastoje w nerkach lub w pęcherzu, wywołane niedrożnością cewki moczowej. Są bardzo groźne, ponieważ mogą doprowadzić do zniszczenia nerek, wodonercza oraz zahamowania wydalania moczu, z którego powstaje płyn owodniowy. W takich przypadkach konieczne jest założenie cewnika i shuntów do pęcherza moczowego, który będzie odprowadzał mocz przez cały okres ciąży. Zakładanie shuntów odbywa się przez wprowadzenie igły przez powłoki brzuszne. Po urodzeniu maluszek wymaga operacji, w czasie której lekarze usuną wadę.

  • Odbarczanie torbieli

Operacje w łonie matki za pomocą igły wykonywane są również w przypadku odbarczania torbieli płuc, które uciskają inne narządy. Takie zabiegi wykonuje się np. w Klinice Terapii Płodu w Instytucie Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi oraz w Uniwersyteckim Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka WUM. Zabieg jest zwykle dwuetapowy i polega na nakłuciu i odciągnięciu płynu z torbieli oraz na założeniu shuntów, które zapobiegają ponownemu zbieraniu się płynu w torbielach. Dzięki zabiegowi płuca oraz inne narządy, np. serce, mogą prawidłowo się rozwijać, co daje szansę na prawidłowy wzrost płodu.

  • Zespół przetoczenia krwi między płodami (TTTS)

To powikłanie ciąży bliźniaczej jednokosmówkowej, które polega na nierównomiernym rozwoju dzieci na skutek przepływu krwi z jednego płodu do drugiego. Taka sytuacja wymaga przecięcia wspólnych mostków naczyniowych w łożysku oraz rozdzielenia
wspólnego krążenia. Zabieg wykonywany jest metodą fetoskopii, która polega na wprowadzeniu narzędzia (igły wyposażonej w tor wizyjny) do jamy owodni oraz koagulacji naczyń za pomocą lasera. To zabieg wykonywany w Gdańsku, Łodzi i w Warszawie.Obarczony jest co prawda dużym ryzykiem, ale daje szansę na przeżycie obu lub przynajmniej jednemu dziecku.

>> Prawdy i mity o amniopunkcji - inwazyjnym badaniu prenatalnym

Dobrze wiedzieć

Statystyki dotyczące operacji w łonie matki w Polsce

  • Najwięcej operacji wewnątrzmacicznego zamknięcia przepukliny oponowo-rdzeniowej przeprowadza się w ośrodku w Bytomiu. W naszym kraju rocznie rodzi się ok. 700 dzieci z tą wadą.
  • Pierwszą operację wrodzonej przepukliny przeponowej przeprowadzono w klinice Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w lutym 2014 roku.
  • Pierwszą laserową ablację naczyń u bliźniąt z zespołem podkradania przeprowadzono w Gdańsku w 2005 roku. Ocenia się, że w Polsce od 80 do 120 kobiet rocznie wymaga wykonania takiego zabiegu.
Konsultacja medyczna: prof. dr hab. n. med. Mirosław Wielgoś ginekolog położnik, rektor elekt Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, kierownik I Katedry i Kliniki Położnictwa i Ginekologii Aktualizacja: 2017-01-20 Publikacja: 2016-08-25
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.