Choroby tarczycy w ciąży: choroba Hashimoto i Gravesa-Basedowa

Ciąża z chorobą tarczycy
fot.: photos.com

Choroby tarczycy w ciąży: choroba Hashimoto i Gravesa-Basedowa. Tarczyca jest bardzo ważna dla funkcjonowania całego organizmu - dlatego zarówno nadczynność tarczycy, jak i jej niedoczynność  mogą doprowadzić do zagrożenia życia. Oba te stany chorobowe są szczególnie niekorzystne u kobiet w ciąży i mogą negatywnie wpłynąć na stan płodu.

Większość z nas wie o tarczycy tylko tyle, że jest taki gruczoł na szyi i, że do jego funkcjonowania potrzebny jest jod. Nie zdajemy sobie sprawy z tego co tarczyca właściwie robi, a gruczoł ten jest bardzo ważny aby organizm mógł funkcjonować prawidłowo. Tarczyca wytwarza i wydziela do krwi hormony: trójjodotyroninę (T3) i tyroksynę (T4), które sterują przemianą materii we wszystkich narządach i tkankach organizmu. Oddziałując na przemianę materii i funkcję różnych komórek, hormony tarczycy odgrywają ogromną rolę w pracy układu pokarmowego, serca, mięśni i układu nerwowego. Warto tu wspomnieć o jeszcze jednym hormonie – produkowanej przez przysadkę mózgową tyreotropinie (TSH), która pobudza tarczycę do produkcji i wydzielania do krwi jej hormonów. Gdy jest ich zbyt mało, następuje wzrost stężenia TSH, i na odwrót – nadmiar hormonów tarczycy blokuje wydzielanie TSH. Inaczej mówiąc, w nadczynności tarczycy TSH zwykle jest niskie, a w niedoczynności – wysokie.

Tarczyca: nadczynność i niedoczynność tarczycy mogą negatywnie wpłynąć na stan płodu

Hormony tarczycy w ciąży są niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka – regulują wzrost tkanek i powstawanie niektórych enzymów, a przede wszystkim pobudzają dojrzewanie ośrodkowego (centralnego) układu nerwowego (czyli mózgu) oraz kości. Niedoczynność może spowodować ciężkie upośledzenie umysłowe płodu i wady układu kostnego, przedwczesne odklejenie się łożyska, a nawet poronienie. Nasilona niedoczynność tarczycy w ogóle uniemożliwia zajście w ciążę. Także nadczynność tarczycy może prowadzić w ciąży do komplikacji – nadciśnienia, stanu przedrzucawkowego, zmian w układzie sercowo-naczyniowym.  W skrajnych przypadkach może być przyczyną poronienia lub poważnych wad płodu. Wszystkie te konsekwencje występują oczywiście wtedy, gdy źle funkcjonująca tarczyca nie jest leczona. Ale żeby podjąć leczenie, trzeba mieć świadomość choroby, a może się zdarzyć, że kobieta planuje macierzyństwo lub zachodzi w ciążę, nie wiedząc, że ma taki problem.

Tarczyca w ciąży: objawy choroby

Objawy choroby tarczycy: spowolniona lub przyspieszona przemiana materii czyli niedoczynność i nadczynność tarczycy. Niedoczynność tarczycy powoduje spowolnienie przemiany materii – skutkiem tego jest obniżona temperatura ciała i zwolnione tętno. Często pierwszym widocznym objawem niedoboru jodu i niedoczynności tarczycy jest tzw. wole, czyli powiększenie tarczycy. Inne objawy niedoczynność tarczycy to:

  • stałe uczucie zimna,
  • senność i osłabienie,
  • suchość i szorstkość skóry,
  • nadmierne przybieranie na wadze,
  • zaparcia,
  • problemy z koncentracją,
  • zmniejszenie popędu płciowego.

Z kolei przy nadczynności tarczycy przemiana materii jest znacznie szybsza – wzrasta zużycie tlenu i produkcja energii cieplnej. Osobie chorej stale jest ciepło, czuje się rozdrażniona, rozdygotana – łatwo się denerwuje. Towarzyszą temu też inne objawy:

  • podwyższona temperatura ciała,
  • przyspieszona praca serca i podwyższone skurczowe ciśnienie tętnicze.

Tarczyca: badanie tarczycy przed zajściem w ciążę

Najlepiej zrobić badania tarczycy jeszcze przed ciążą, zwłaszcza gdy zauważysz u siebie symptomy choroby tarczycy albo gdy w twojej rodzinie były przypadki chorób tarczycy. Warto też się zbadać, jeśli miałaś poronienia, których przyczyn nie ustalono. Zbadaj się koniecznie, jeśli planujesz ciążę, a chorowałaś na tarczycę w przeszłości (np. miałaś operację tarczycy, guzki itp.) – nawet gdy problemy już minęły. Podstawowe jest badanie stężenia hormonów we krwi. O skierowanie możesz poprosić lekarza pierwszego kontaktu lub wykonać je odpłatnie. Krew do badania można pobrać w dowolnym dniu cyklu. Do oceny stanu tarczycy przed ciążą wystarcza oznaczenie w surowicy krwi stężenia TSH (przyjmuje się, że prawidłowe to 0,4–6,0 IU/ml, ale normy mogą być różne w różnych laboratoriach, zwykle są podane na wyniku). Jeśli wynik okaże się nieprawidłowy, powinnaś zgłosić się do lekarza endokrynologa i poddać się dalszym badaniom lub rozpocząć leczenie. Dopiero gdy funkcja tarczycy zostanie wyrównana, tzn. stężenie jej hormonów we krwi będzie w granicach normy, możesz starać się o dziecko.

 

Nie przegap

Tarczyca: badanie tarczycy w ciąży

Gdy jesteś w ciąży i spodziewasz się dziecka, a nie pomyślałaś o badaniach tarczycy wcześniej, możesz zrobić je teraz, jeśli coś cię niepokoi. W ciąży jednak nie wystarczy oznaczyć stężenie TSH, bo jest ono, zwłaszcza w I trymestrze ciąży, fizjologicznie obniżone, trzeba też zbadać stężenie fT3 i fT4 (są to tzw. wolne frakcje hormonów tarczycy T3 i T4) – prawidłowe wyniki to: fT3 2,0–4,0 pg/ml oraz fT4 0,7–2,2 ng/100 ml (normy mogą być różne np. z powodu innych zestawów do oznaczeń; zwykle norma podana jest na wyniku).
U kobiet w ciąży z niedoczynnością tarczycy stwierdza się obniżone stężenie fT3 i fT4, a ponadto wysoki poziom cholesterolu. Natomiast u kobiet z nadczynnością jest wysokie stężenie fT4, a niskie (czasami nieoznaczalne) TSH oraz obniżony poziom cholesterolu.

Tarczyca: choroba Gravesa-Basedowa

Choroba Gravesa-Basedowa to schorzenie autoimmunologiczne. Nieprawidłowo działający system odpornościowy zmusza tarczycę do wydzielania nadmiernej ilości hormonów. Choroba ta jest jedną z najczęstszych przyczyn nadczynności tarczycy.

Tarczyca: choroba Hashimoto

Choroba Hashimoto to przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Organizm wytwarza przeciwciała niszczące komórki własnej tarczycy. Choroba zwykle przebiega dwufazowo: najpierw jako łagodna nadczynność, później – niedoczynność tarczcycy. Kobiety w ciąży z chorobą Hashimoto powinny być pod szczególną obserwacją ginekologów i endokrynologów z powodu zwiększonego ryzyka poronień.

Tarczyca: ważny jod w ciąży

Częstą przyczyną niedoczynności tarczycy jest niedobór jodu, z którego gruczoł produkuje hormony. Jod to ważny składnik diety przyszłej mamy – w ciąży zapotrzebowanie na ten pierwiastek wynosi 180–200 μg/dobę. Najlepszym źródłem jodu w diecie są ryby morskie (śledź, makrela, halibut, łosoś) i owoce morza; zawierają go też niektóre gatunki wód mineralnych i sól jodowana (ale nie można jej spożywać więcej niż 1 łyżeczkę dziennie). Pierwiastek ten występuje także w większości preparatów dla kobiet w ciąży.

Uwaga! Zwiększone dawki jodu są zalecane dla wszystkich kobiet w ciąży, z wyjątkiem tych, u których stwierdzono nadczynność tarczycy.

>>CHOROBY TARCZYCY W CIĄŻY: kiedy konieczna jest suplementacja jodu?>>

 

Zdaniem eksperta
dr hab. n. med. Edward Franek

- Klinika Chorób Wewnętrznych, Endokrynologii i Diabetologii, Centralny Szpital Kliniczny MSWiA w Warszawie

- endokrynolog

W razie występowania objawów choroby tarczycy kobieta w ciąży powinna natychmiast powiadomić o tym prowadzącego lekarza. Ponieważ niektóre normalne objawy ciąży mogą czasem imitować objawy choroby tarczycy, konieczne jest wykonanie badań hormonalnych. Nawet jeśli odbiegają one od normy, nie musi to być patologia, jednak zawsze w takim wypadku trzeba skonsultować się z endokrynologiem. Warto pamiętać o tym, że objawy choroby tarczycy mogą pojawić się po raz pierwszy także po porodzie. W wielu przypadkach odpowiedzialne jest za to tzw. poporodowe zapalenie tarczycy (PPT), będące odmianą choroby Hashimoto. Rozwija się ono zwykle w ciągu kilku miesięcy po porodzie (do roku) i może być przyczyną zarówno nadczynności, jak i niedoczynności tarczycy. PPT może być przyczyną wystąpienia lub zaostrzenia objawów depresji poporodowej – u cierpiących na nią kobiet wskazane są więc badania hormonów tarczycy.

Polecamy też

źródło: miesięcznik "M jak mama" Aktualizacja: 2016-07-02 Publikacja: 2016-07-02
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.