Skala Tannera - dojrzewanie płciowe chłopców i dziewcząt według skali Tannera

Dzieci w szkole skala Tannera
fot.: thinkstockphotos.com

Skala Tannera jest narzędziem służącym do oceny dojrzewania płciowego u dziewczynek i chłopców. Aby zaklasyfikować pacjenta do odpowiedniego stopnia dojrzewania według skali Tannera, konieczne jest ocenienie wyglądu piersi i okolicy łonowej u dziewczynek, u chłopców ocenie podlegają natomiast wielkość i budowa jąder, moszny i prącia, a także charakter ich owłosienia łonowego. Zobacz, co to jest skala Tannera?

Co to jest skala Tannera? - narzędzie służące przede wszystkim pediatrom

Skala Tannera została opracowana przez brytyjskiego specjalistę pediatrii, Jamesa Tannera. Istnieją dwie wersje tej skali, jedna przygotowana jest dla dziewczynek, druga z kolei stosowana jest u chłopców. Dzięki skali Tannera możliwe jest dokonanie oceny stopnia dojrzewania płciowego u dzieci i nastolatków. Stosowanie tej metody oceniania dojrzewania płciowego jest dość proste i szybkie, a jednocześnie pozwala wnioskować o ewentualnych, czasami bardzo istotnych dla prawidłowego rozwoju dziecka, odchyleniach dotyczących jego rozwoju.

W przypadku obu płci uzyskany wynik oceny dojrzewania w skali Tannera wynosić może od I do V. Stopień I w skali Tannera odpowiada okresowi przedpokwitaniowemu, z kolei stopień V to odpowiednik uzyskania dojrzałości płciowej typowej dla danej seksualności. Jak wygląda dojrzewanie płciowe według skali Tannera?

Skala Tannera u dziewcząt

Oceniania dojrzewania płciowego w skali Tannera u dziewczyny odbywa się na drodze oceny dwóch elementów: budowy gruczołów piersiowych oraz owłosienia okolicy łonowej. Kolejne stopnie w skali Tannera (w wersji dla dziewcząt) przedstawiają się następująco:

  • stopień I. Zauważalne jest jedynie nieznacznego stopnia uwypuklenie samych brodawek sutkowych, w okolicy łonowej nie zauważa się obecności zabarwionych włosów.
  • stopień II. Piersi dziewczynki zaczynają się uwypuklać, dochodzi do powiększenia się otoczki brodawki sutkowej (gruczoły piersiowe określa się tutaj jako będące w stadium tzw. pączka). W otoczeniu warg sromowych pojawiają się pojedyncze, zwykle ciemno zabarwione włosy.
  • stopień III. Gruczoły piersiowe stają się coraz większe, nadal zwiększa się również wielkość otoczki brodawki sutkowej. Owłosienie w okolicy narządów płciowych zaczyna być coraz wyraźniej zaznaczone, włosy pojawiają się również w okolicy wzgórka łonowego.
  • stopień IV. Charakterystyczną cechą piersi staje się to, że brodawka sutkowa razem z otoczką tworzą dodatkowe uwypuklenie w obrębie piersi. Owłosienie okolicy łonowej staje się gęste, przypomina włosy obecne w tym regionie u osób dorosłych, jednakże charakterystyczne jest to, że w tym stadium dojrzewania według Tannera włosy nie wyrastają jeszcze w obrębie ud.
  • stopień V. Piersi przybierają postać charakterystyczną dla kobiet dorosłych – otoczka brodawki sutkowej staje się silnie zabarwiona, oprócz tego wtórnie się zapada. Uwypuklona pozostaje jednak sama brodawka sutkowa, a oprócz tego piersi stają się bardziej zaokrąglone. W przypadku owłosienia okolic łonowych nie zachodzą już jakieś bardziej znaczące zmiany, w stopniu V włosy mogą jednak przechodzić również i na skórę ud.

Analizując przedstawiony wyżej opis można wywnioskować, że do oceny dojrzewania płciowego w skali Tannera u dziewcząt lekarz nie musi wykorzystywać żadnych przyrządów. Doświadczony specjalista na podstawie samej analizy wzrokowej będzie w stanie określić, jak zaawansowany jest proces dojrzewania płciowego u pacjentki. W razie potrzeby lekarze mogą się wspomagać specjalnymi schematami odzwierciedlającymi poszczególne stopnie skali Tannera u dziewczyny.

Skala Tannera u chłopców

Aby ocenić stopień dojrzałości płciowej u nastolatka, konieczne jest przeprowadzenie oceny wielkości oraz budowy jąder, moszny i prącia, a także – podobnie jak w przypadku analizy dojrzewania płciowego u dziewcząt – przyjrzenie się charakterowi owłosienia w okolicy narządów rozrodczych chłopca.

Skala Tannera u chłopców, podobnie jak u dziewcząt, jest pięciostopniowa. Poszczególne stopnie prezentują się następująco:

  • stopień I. Jądra mają objętość mniejszą niż 4 ml lub ich najdłuższy wymiar nie przekracza 2,5 cm. Moszna i prącie cechują się proporcjami podobnymi do tych z etapu wczesnego dzieciństwa, w okolicy łonowej nie zauważa się ciemno zabarwionych włosów.
  • stopień II. Jądra mają objętość minimum 4 ml, w najdłuższym wymiarze mają one pomiędzy 2,5 a 3,2 cm. Prącie staje się nieznacznie dłuższe i szersze, pojawiają się pierwsze włosy łonowe – zazwyczaj w tym stadium obecne są one w okolicy grzbietu prącia.
  • stopień III. Jądra są już znacznie powiększone, ich objętość sięga 12 ml, a najdłuższy wymiar przekracza 3,6 cm. Prącie staje się coraz większe, powiększa się także moszna (w tym stadium długość prącia stanowi zwykle 3/4 długości worka mosznowego). Włosy łonowe znajdują się nadal przede wszystkim w okolicy grzbietu członka, stają się one jednak bardziej gęste i kręcone.
  • stopień IV. Jądra chłopca mierzą od 4,1 do 4,5 cm. Prącie staje się coraz dłuższe i szersze, powoli jego długość zaczyna odpowiadać długości worka mosznowego. Owłosienie w okolicy narządów rozrodczych jest coraz bardziej rozwinięte, jednak w stopniu IV włosy nie wyrastają jeszcze w obrębie ud. Charakterystyczną cechą jest także to, że pojawia się wzmożona pigmentacji skóry moszny.
  • stopień V. Najdłuższy wymiar jąder przekracza 4,5 cm. Owłosienie łonowe pojawia się również w obrębie ud, moszna oraz prącie posiadają natomiast budowę i wielkość charakterystyczną dla dojrzałego płciowo mężczyzny.

Omawiając skalę Tannera u dziewcząt wspomniano, że do ocenienia dojrzałości płciowej w tej grupie pacjentek nie są konieczne żadne przyrządy. Nieco inaczej przebiegają oceny dojrzałości płciowej u chłopców – wspominanych objętości jąder nie wylicza się na podstawie zawiłych obliczeń matematycznych, służy do tego natomiast specjalny przyrząd. Nazywa się go orchidometrem i składa się on z 12 lub więcej owalnych struktur o różnej wielkości, które nawleczone są zazwyczaj na sznurek. Każda z tych struktur odpowiada innej objętości, zazwyczaj w orchidometrze są obecne owale odpowiadające objętościom od 1 do 25 ml. Lekarz dokonujący oceny dojrzewania płciowego w skali Tannera u chłopca porównuje wielkość jądra pacjenta do wielkości poszczególnych elementów orchidometru – znajdując ten owal, który jest najbardziej zbliżony do jądra pacjenta, możliwe staje się szacunkowe określenie objętości jądra pacjenta.

Nie przegap

Jaki lekarz dokonuje oceny dojrzewania płciowego według skali Tannera?

W zasadzie każdy lekarz mógłby przeprowadzać ocenę dojrzewania płciowego według skali Tannera. W praktyce zajmują się tym jednak głównie pediatrzy oraz lekarze rodzinni (skala Tannera wykorzystywana jest m.in. podczas badań bilansowych dzieci). Skala ta jest także cennym narzędziem, z którego korzystają specjaliści endokrynologii dziecięcej. Nietrudno się domyślić, że badanie to dość mocno ingeruje w intymność pacjenta, dlatego też ocena dojrzewania płciowego powinna być przeprowadzana w warunkach zapewniających jak największy komfort małemu pacjentowi. W niektórych placówkach (szczególnie dotyczy to oddziałów szpitalnych) praktykowane jest takie rozwiązanie, że dojrzewanie płciowe u chłopca ocenia lekarz, podobnej oceny dojrzewania w skali Tannera u dziewczynek podejmują się natomiast lekarki.

Trudny okres dojrzewania. Jak sobie radzić z buntem dojrzewającego dziecka? 

Polecamy wideo: Jak leczyć grypę u dzieci?

Aktualizacja: 2017-02-15 Publikacja: 2017-02-15
Ocena: 5
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.