Świnka czyli nagminne zapalenie przyusznic. Objawy, przebieg, leczenie, powikłania

Dziecko u lekarza
fot.: thinkstockphotos.com

Świnka, zwana też nagminnym zapaleniem przyusznic, to jedna z chorób zakaźnych, na którą często chorują dzieci. Świnka nie jest groźna, zwykle jej przebieg jest łagodny, ale czasem śwince mogą towarzyszyć powikłania. Gdy świnka przebiega z komplikacjami, może prowadzić do poważnych powikłań, z których najgroźniejsze to zapalenie opon mózgowych, zapalenie trzustki i zapalenie jąder. Sprawdź, jak można zarazić się świnką, jakie są objawy świnki i jak się ją leczy!

Świnka to wirusowa choroba zakaźna, którą wywołuje Mumps, wirus nagminnego zapalenia przyusznic. Gdy już zaatakuje, znajduje się w ślinie chorego. Zarazić się można nie tylko przez bezpośredni kontakt, drogą kropelkową, ale także przez używanie np. sztućców, kubków, na których pozostały ślady zakażonej śliny. Cięższy lub lżejszy przebieg świnki zależy od ogólnej kondycji chorego, a także od poziomu odporności dziecka. W większości przypadków jest jednak łagodny. 

Objawy świnki u dzieci

Choroba wykluwa się przez 2-4 tygodnie. Dziecko zaraża czasem już na 6 dni przed wystąpieniem pierwszych objawów i przez cały czas trwania choroby, czyli kolejne 10 dni. Dziecko staje się markotne, nie chce jeść, czasem skarży się na bóle głowy, ma lekko podwyższoną temperaturę. Zdarza się, że pierwszym objawem jest nagłe obrzmienie ślinianek. 

Dziecko chore na świnkę ma gorączkę, dreszcze, boli je głowa. Jednym z charakterystycznych objawów świnki jest ból i obrzęk jednej lub obu ślinianek. Obrzęk zmniejsza się po 3-4 dniach, a ustępuje po tygodniu. Obrzękowi towarzyszy silny ból utrudniający przełykanie i szerokie otwieranie ust. Ból i obrzęk mija po tygodniu. Świnka nie występuje z wysypką. Mogą wystąpić nudności i wymioty u dzieci, a także zapalenie jąder. Jeśli nie ma powikłań, po 10 dniach choroba się kończy.

Przebieg świnki

Zwykle wirus świnki atakuje ślinianki przyuszne, rzadziej - podżuchwowe, a sporadycznie podjęzykowe. Nie zawsze są one zajęte symetrycznie, czasem tylko jedna z jednej strony twarzy.

Skóra nad gruczołami ślinowymi jest napięta, ale niezaczerwieniona. Ból spowodowany stanem zapalnym ślinianek utrudnia nie tylko jedzenie, ale nawet szersze otwarcie ust, a to uniemożliwia np. umycie zębów. Dziecku chce się pić, ale przełykanie też sprawia mu ból. Kwaśne dania czy napoje zaostrzają nieprzyjemne odczucia. Obrzęk ślinianek narasta (wraz z nim rośnie temperatura) i trwa zwykle 2-3, rzadko 10 dni, potem stopniowo się cofa.

Każdy przypadek świnki wymaga konsultacji. Trzeba jak najszybciej pójść do lekarza, jeśli dziecko wymiotuje, skarży się na silne bóle głowy czy brzucha, zaczyna gorzej słyszeć, traci przytomność albo ma drgawki, bądź gdy u chłopca doszło do obrzęku i powiększenia jąder. Mogą to być zwiastuny groźnych powikłań świnki.

Nie przegap

Dobrze wiedzieć

Kto raz zachoruje na świnkę, nabiera odporności na całe życie. Ponieważ jednak powikłania po tym schorzeniu mogą być groźne, lepiej dmuchać na zimne i zaszczepić dziecko. Szczepienie przeciwko śwince nie jest obowiązkowe, ale zalecane. Musimy za nie zapłacić. Zwykle podaje się dziecku podskórnie szczepionkę skojarzoną (tzn. jednocześnie przeciw śwince, odrze i różyczce). Zastrzyk wykonuje się między 13 a 15 miesiącem życia, a dawkę przypominającą podaje się w 7 roku życia.

Leczenie świnki

W leczeniu świnki najważniejszy jest wypoczynek i izolacja chorego (nie krócej niż 9-10 dni). Można podawać witaminy oraz środki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (np. panadol, paracetamol). Czasem ulgę przynosi rozgrzanie obolałych miejsc przez założenie miękkiego szalika na szyję, ciepłe okłady czy posmarowanie maścią rozgrzewającą (np. vick vaporub), ale nie zawsze to pomaga.

Zalecane są okłady rozgrzewające na szyję, leżenie w łóżku i lekka, płynna dieta. Przygotowując dziecku posiłki, trzeba pamiętać, żeby nie były za zimne ani za gorące. Najlepiej podawać pokarmy o nieostrym smaku, płynne lub półpłynne, które nie wymagają żucia. Warto podsuwać sporo napojów do picia, ale nie mogą być za słodkie, kwaśne czy gazowane.

Do najczęstszych należą: zapalenie ucha środkowego, stawów, jąder i najądrza. Rzadziej zdarza się zapalenie trzustki, jajników, mięśnia sercowego, nerwu słuchowego lub zapalenie mózgu. Po zapaleniu jąder, które nie zostanie rozpoznane lub będzie źle leczone, grozi bezpłodność. Od 2003 r. dzieci obowiązkowo szczepi się szczepionką potrójną, tzw. MMR, w 13.–15. miesiącu i 7. roku życia (dzieci starsze można szczepić odpłatnie).

Świnka może mieć nietypowy przebieg: powikłania świnki

Zdarza się, że wirus świnki oprócz ślinianek atakuje inne narządy. Wtedy zaczynają się kłopoty. Jakie?

  • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Wirus, zaraz po śliniankach, upodobał sobie opony mózgowo-rdzeniowe. Czasem dociera do tych narządów jednocześnie, jednak zdarza się i tak, że zapalenie wyprzedza klasyczną świnkę albo jest jej powikłaniem. Bardzo rzadko występuje zapalenie świnkowe opon mózgowo-rdzeniowych bez zajęcia ślinianek! Sygnałem, że wirus zaatakował opony, są bóle głowy u dziecka, gorączka, wymioty, a później bóle brzucha i lekka sztywność karku, w wyniku czego maluch nie może dosięgnąć brodą do klatki piersiowej. Bywa, że zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych nie daje takich objawów i lekarz może je wykryć tylko na podstawie badania płynu mózgowo-rdzeniowego pobranego w czasie punkcji lędźwiowej.
  • Bardzo rzadko świnkowemu zapaleniu opon towarzyszy zapalenie mózgu. Wtedy dziecko traci przytomność, jego źrenice nie reagują na światło (nie zwężają się), oczy nie zezują podczas patrzenia na palec, który lekarz zbliża mu do nosa, a mięśnie sztywnieją lub wiotczeją (niemożliwe jest poruszanie np. ręką czy nogą). Z takimi objawami dziecko natychmiast musi trafić do szpitala na oddział zakaźny. Dostaje tam środki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i kroplówki, które zapobiegają obrzękowi mózgu. Gdy dojdzie do stanu zapalnego, podawane są też duże dawki sterydów. W zdecydowanej większości przypadków zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych nie pozostawia śladów. Może jednak prowadzić do opóźnienia rozwoju psychicznego, bezładu ruchowego, a jeśli na czas nie nadeszła pomoc - nawet do zgonu. Bardzo rzadkim powikłaniem bywa głuchota lub niedosłuch oraz zapalenie nerwu wzrokowego albo tęczówki oka.
  • Zapalenie jąder. Dotyczy prawie wyłącznie nastolatków i dorosłych mężczyzn, rzadko zaś małych chłopców. W 7-10 dniu choroby gwałtownie powiększają się jądra (częściej jedno jądro). Jądra i najądrza są wtedy opuchnięte i bardzo bolą. Zwykle też szybko rośnie gorączka. Ulgę przynoszą zimne okłady i założenie tzw. podpaski mosznowej (unosi i stabilizuje jądra, w ten sposób zmniejszając ból; można ją kupić w aptece). Poza tym leczenie jest takie samo jak w klasycznym przebiegu świnki. Na szczęście wirus świnki nieczęsto atakuje oba jądra jednocześnie. Jeśli się to stanie, może dojść do zniszczenia komórek rozrodczych i w efekcie do niepłodności męskiej. Wbrew powszechnie panującym poglądom powikłania takie są naprawdę sporadyczne.
  • Zapalenie trzustki. Rzadko zdarza się u małych dzieci, częściej u dorosłych, zwłaszcza kobiet. Na takie powikłanie może wskazywać wysoka gorączka, silne bóle brzucha w okolicy trzustki (górna lewa ćwiartka brzucha), wymioty, biegunka. Chory powinien szybko trafić do szpitala, gdzie dostanie m.in. preparaty osłaniające trzustkę oraz kroplówki, by nie doszło do wyniszczenia organizmu z powodu trudnych do opanowania, męczących wymiotów. Zwykle zapalenie trzustki po śwince mija bez śladu. Jednak po wyjściu ze szpitala trzeba przez dłuższy czas być na lekkostrawnej diecie i uzupełniać braki witamin.
  • Poronienie. Świnka jest groźna dla kobiet w pierwszych trzech miesiącach ciąży. Może bowiem prowadzić do poronienia, śmierci płodu albo do wystąpienia wad wrodzonych u dziecka.
  • Rzadkie powikłania. Wirus świnki wraz z krwią wędruje po całym organizmie. Gdy dotrze do gruczołu krokowego (prostaty), gruczołów sutkowych, tarczycy, grasicy, wątroby czy jajników, może wywołać stan zapalny tych narządów. Jeszcze rzadszym powikłaniem świnki jest zapalenie mięśnia sercowego lub stawów. Na szczęście szybka pomoc medyczna i leczenie w szpitalu pozwalają większości chorych wyjść z tzw. powikłanej świnki bez uszczerbku na zdrowiu.

Polecamy wideo: Świnka

Czym jest świnka? Jakie są objawy świnki? Czy przechorowanie świnki zapobiegnie zachorowaniu na nią w przyszłości? Czy wszystkie dzieci przechodzą świnkę? Czy istnieje skuteczna szczepionka na świnkę? Te i inne pytania zadaliśmy ekspertowi.

źródło: miesięcznik "Zdrowie" Aktualizacja: 2017-02-13 Publikacja: 2008-05-14
Ocena: 5
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.