Choroby zakaźne wieku dziecięcego zmieniają się. Trudniej je rozpoznać niż kiedyś [WYWIAD]

Choroby zakaźne wieku dziecięcego
fot.: thinkstockphotos.com
Choroby zakaźne wieku dziecięcego zmieniają się za sprawą szczepień.

Choroby zakaźne wieku dziecięcego, tj. odra, ospa wietrzna, różyczka lub krztusiec nadal budzą w rodzicach niepokój. Szczepienia pozwalają zredukować ryzyko zakażenia, ale nie przed wszystkimi możemy bronić się w ten sposób. Współczesny obraz chorób zakaźnych przybliża dr Marzena Gajewska, pediatra z Centrum Medycznego Scanmed w Warszawie.

Które z chorób zakaźnych pojawiają się dzisiaj najczęściej?

dr Marzena Gajewska*: Od wielu lat wśród chorób zakaźnych dominują wirusowe i bakteryjne zakażenia przewodu pokarmowego (w tym biegunki rotawirusowe czy salmonellozy), grypa oraz zakażenia wirusem ospy wietrznej. Liczba zachorowań na pozostałe choroby zakaźne od czasu wprowadzenia masowych szczepień w Polsce, czyli stopniowo od drugiej połowy XX wieku, drastycznie spadła i utrzymuje się na w miarę stałym poziomie. W ostatnich latach obserwuje się jednak wzrost wykrywanych zakażeń na boreliozę (większa świadomość choroby i lepsza diagnostyka), a także stopniowe zwiększenie liczby zachorowań na krztusiec i odrę, co może mieć między innymi związek z migracjami ludności nieszczepionej i aktywnością ruchów antyszczepionkowych na zachodzie Europy.

Czy zmianie uległ obraz kliniczny chorób zakaźnych?

Z pewnością tak – część chorób, często za sprawą szczepień, przebiega w sposób skąpoobjawowy (poronny) i nie daje pełnej manifestacji choroby (wówczas choroba przebiega łagodniej). W dzisiejszych czasach rodzice zwykle mają też większą świadomość zagrożeń i  chorób, więc zgłaszają się z dzieckiem do lekarza we wcześniejszej fazie choroby niż kiedyś. Jest zatem większa szansa na wyleczenie dziecka i niedopuszczenie do sytuacji groźnej dla życia pacjenta. Dzięki temu lekarze dużo rzadziej widują dramatyczne objawy chorób, jakie kiedyś były opisywane w każdej książce dla studentów medycyny. Niektóre choroby potrafią przebiegać w sposób skryty lub niepełnoobjawowy (np. bez gorączki, bez zmian osłuchowych w płucach, bez charakterystycznej wysypki) - ale co za tym idzie - trudniej jest je rozpoznać i istnieje ryzyko postawienia błędnej diagnostyki "na oko". Czasem istnieje potrzeba wykonania badań dodatkowych, których na szczęście mamy coraz więcej, aby upewnić się, co do trafnego rozpoznania.

Jakie badania w tym wypadku może zlecić lekarz?

W przychodniach, poza klasycznymi badaniami krwi, kału czy moczu coraz częściej dostępne są testy do szybkiej diagnostyki, które już po kilku minutach dają odpowiedź np. jak bardzo nasilony jest proces zapalny, czy jest zakażenie grypą, czy jest zakażenie paciorkowcem lub czy jest infekcja układu moczowego. Dlatego ważne jest, aby rodzice nie próbowali sami diagnozować i leczyć dziecka z pomocą internetu (gdzie informacje mogą być nierzetelne lub mylne), ale zawsze skonsultowali się z lekarzem w celu ustalenia prawidłowej ścieżki postępowania i leczenia.

Polecamy: Morfologia krwi dziecka - interpretacja wyników

Czy dzieci przechodzą dzisiaj choroby zakaźne nieco łagodniej niż kilka lat temu?

Jeżeli choroba jest w porę rozpoznana i prawidłowo leczona, to w zdecydowanej większości przypadków nie dochodzi do rozwoju powikłań i choroba nie przebiega w sposób groźny dla pacjenta. Dziś, dzięki lepszej dostępności do specjalistów, lepszej diagnostyce, skutecznym lekom i profilaktyce w postaci szczepień spadła liczba groźnych dla życia zakażeń. Jednak nadal są choroby, którym nie potrafimy skutecznie zapobiegać, a które mogą dawać ciężkie powikłania. Są też sytuacje, kiedy rodzice sami próbują leczyć dziecko lub celowo unikają szczepień ochronnych i w ten sposób narażają niemowlaka na niebezpieczeństwo rozwoju zakażenia, które przy prawidłowym postępowaniu w XXI wieku nie powinno wystąpić lub nie powinno rozwinąć się w ciężkim stopniu. Na szczęście w Polsce nie jest to jeszcze nagminne postępowanie.

Poznaj też: Kalendarz szczepień

Czy zmianie uległ sposób leczenia chorób zakaźnych?

Wraz ze zmieniającymi się objawami klinicznymi chorób, modyfikacji ulegają również standardy leczenia. Dzięki szybkiemu rozwojowi technologii pojawiają się nowe leki, które możemy w danym przypadku zastosować. Tu jednak pojawia się pewne zagrożenie. W związku z dużą dostępnością do leków w aptekach i do informacji w internecie powszechne jest zjawisko "samoleczenia się" pacjentów i nadużywania leków dostępnych bez recepty, które mogą wywoływać różne działania niepożądane. Powszechnie mówi się także o zbyt często i zbyt szybko stosowanej antybiotykoterapii w leczeniu zakażeń, co sprzyja powstawaniu szczepów opornych na antybiotyki i pojawianiu się zmutowanych rodzajów bakterii. Dlatego każde leczenie powinno być celowane, przemyślane i zgodne z prawidłowym rozpoznaniem. 


*dr Marzena Gajewska – specjalista pediatra, zajmująca się zarówno chorobami wieku dziecięcego, jak i prawidłowym rozwojem dzieci zdrowych, w tym żywieniem i szczepieniami ochronnymi. Szczególne zainteresowania to alergologia i endokrynologia dziecięca. Doświadczenie zdobyła w Klinikach Centrum Zdrowia Dziecka, gdzie w 2009 roku uzyskała tytuł specjalisty. Od ponad 5 lat prowadzi prywatną praktykę lekarską, z Centrum Medycznym Scanmed związana jest od początku działalności Grupy w Warszawie.

Aktualizacja: 2017-03-28 Publikacja: 2015-12-30
Ocena: 5
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.