Ból ucha u dziecka. Czy to zapalenie ucha środkowego?

Ból ucha, zapalenie ucha środkowego
fot.: thinkstockphotos.com
Ból ucha u dziecka mogą wywoływać bakterie.

Choroby uszu szczególnie często atakują niemowlęta i małe dzieci. Co robić, jak dziecko boli ucho? Jak zapobiec nawrotom? Przeczytaj nasz poradnik: ból ucha u dziecka: jak rozpoznać ból ucha i kiedy wybrać się do lekarza?

Statystyki podają, że aż trzy czwarte dzieci w ciągu pierwszych trzech lat życia przynajmiej raz przechodzi chorobę uszu. Najczęściej chorują niemowlęta pomiędzy 6. a 18. miesiącem życia, co wynika ze specyficznej budowy ucha dzieci w tym wieku: przewód słuchowy znajduje się u nich bardzo blisko nosa, dlatego przyczyną bólu ucha u dziecka może być nawet zwykły katar.

Ból ucha u dziecka: ostre i przewlekłe zapalenie ucha środkowego

Istnieje kilka rodzajów chorób laryngologicznych u dzieci. Przyczyny bóulu ucha u dziecka są różne. Są to zarówno infekcje małżowiny usznej, jak i choroby rozwijające się bezpośrednio w przewodzie słuchowym. Do pierwszej grupy zaliczamy np. bakteryjne zapalenie ucha zewnętrznego, spowodowane nadkażeniem przez bakterie. Do drugiej – wszystkie rodzaje zapaleń ucha środkowego, a więc zapalenie ostre (ropne albo nieropne), przewlekłe (aktywne, z wyciekiem albo bez wycieku płynu) oraz wysiękowe (w jamie bębenkowej gromadzi się wtedy jałowy płyn). Niemowlakom najczęściej przytrafia się ostre zapalenie ucha środkowego.

W typowych przypadkach poprzedzone jest wirusową infekcją górnych dróg oddechowych. Gdy wirusy dotrą z nosa do trąbki słuchowej, kolonizują ją i wywołują lekki stan zapalny. Torują jednak drogę bakteriom, najczęściej z grupy Streptococcus pneumoniae i  Haemophilus influenzae. To one właśnie odpowiedzialne są za ostry stan zapalny. Łatwo poznać, że do niego doszło, bo niemowlak zaczyna nagle bardzo płakać, może pocierać uszkiem o pościel albo dotykać je rączką. Dzieci, które potrafią już mówić, mogą skarżyć się na silny ból ucha i szumy uszne. Ich przyczyną jest płyn, który gromadzi się w uchu środkowym – nie ma gdzie odpłynąć i uciska błonę bębenkową. W większości przypadków trwa on jeden dzień i ustępuje, gdy błona pęka i wydzielina wydostaje się na zewnątrz. Jednak u około 20 proc. dzieci ból nie występuje – rodzic dowiaduje się o chorobie wówczas, kiedy dochodzi do wycieku płynu z ucha. Charakterystyczna jest także gorączka oraz złe samopoczucie ogólne.  

Przeczytaj także: Problemy ze słuchem u dzieci: przyczyny głuchoty dziecięcej

Lekarz od ucha - wizyta u specjalisty

Ostre zapalenie ucha środkowego  możesz podejrzewać, jeśli niemowlak ma wysoką temperaturę, płacze (wyraźnie przyczyną jest ból ucha), a wcześniej miał katar. W takim przypadku dziecku trzeba podać lek przeciwgorączkowy i jak najszybciej pojechać do pediatry albo laryngologa lub wezwać lekarza do domu (w nocy najlepiej pojechać do najbliższego szpitala, w którym jest ostry dyżur laryngologiczny). By rozpoznać chorobę, lekarz bada ucho specjalnym przyrządem – otoskopem – za pomocą którego ocenia wygląd i stan błony bębenkowej. Jeśli stwierdzi, że jest ona przekrwiona i uwypuklona, niemowlak ma zapalenie ucha i wtedy konieczny jest odpowiedni sposób leczenia. Antybiotyk (lekiem pierwszego wyboru jest amoksycyklina) zalecany jest obecnie wtedy, gdy dziecko ma mniej niż pół roku, a także dzieciom z wysoką gorączką, z wyciekiem z ucha albo niemowlakom poniżej 2 lat w przypadku obustronnego ostrego zapalenia ucha środkowego. Trzeba go wtedy podawać przez siedem do dziesięciu dni. U starszych dzieci z łagodniejszymi objawami bólu ucha zalecane jest tzw. czujne wyczekiwanie, które polega na podawaniu leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych (ibuprofenu co 6–8 godzin lub paracetamolu co 4 godziny). Dopiero gdy w ciągu 24–48 godzin od wystąpienia pierwszych objawów choroby nie będzie poprawy, lekarz zdecyduje  o wprowadzeniu antybiotyku. Po zakończeniu kuracji konieczna jest wizyta kontrolna, podczas której lekarz oceni, czy leczenie było skuteczne.

Przeczytaj także: Niemowlę u lekarza specjalisty - czego się spodziewać na wizycie u alergologa, dermatologa czy okulisty

Ból ucha u dziecka: możliwe powikłania

Jak każda choroba, tak i ostre zapalenie ucha może dawać powikłania. Najczęstszym z nich jest czasowy niedosłuch. Może on przytrafić się wówczas, gdy podczas choroby doszło do perforacji błony bębenkowej. Zwykle zamyka się ona sama w ciągu kilku dni, ale zdarza się, że w uchu utrzymuje się płyn, za sprawą którego maluszek gorzej słyszy. W większości przypadków ustępuje sam, jednak jeśli to się nie stanie, konieczna jest wizyta u lekarza laryngologa i założenie drenu, który płyn usunie. Znacznie rzadziej występują takie powikłania jak zapalenie wyrostka sutkowatego w uchu, porażenie nerwu twarzowego czy zapalenie błędnika.

Ból ucha u dziecka: co robić, gdy zapalenie ucha powraca

Ból ucha u dziecka, a zwłaszcza zapalenia uszu mają niestety tendencję do częstych nawrotów. Są niemowlęta, które przechodzą infekcję nawet kilka razy w ciągu roku. Do czynników sprzyjających nawrotom należą m.in.: palenie papierosów przy dziecku, alergie, refluks żołądkowo-przełykowy, a u dzieci nieco starszych – przerost migdałka gardłowego wynikający z częstych infekcji. W takich przypadkach warto wyeliminować jak najwięcej czynników zwiększających ryzyko nawrotów (np. przestać palić przy dziecku). Ale to niejedyne możliwości. U dzieci z częstymi zapaleniami uszu lekarze często zalecają profilaktyczną antybiotykoterapię, polegającą na tym, że w okresach nasilonych infekcji malec dostaje małe dawki antybiotyku. Jeśli w uszach gromadzi się płyn, lekarz może zalecić założenie drenu, za pomocą którego będzie on usuwany na zewnątrz. w Skłonność do częstych zapaleń uszu minimalizują również probiotyki ze szczepu Streptococcus salivarius K12. Probiotyk ten wydziela tzw. lantybiotyki, które chronią jamę ustną przed drobnoustrojami wywołującymi infekcje laryngologiczne. Sprawdza się również w profilaktyce i podczas infekcji nosa i gardła, a także po przebytej anginie.

Przeczytaj także: Słuch dziecka: coraz częstsze problemy ze słuchem u dzieci

Aktualizacja: 2016-08-15 Publikacja: 2016-03-11
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
Artykuł powstał przy współpracy z: entitis
entitis
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.