Sepsa czyli posocznica: przyczyny, objawy, leczenie sepsy u dzieci

Sepsa czyli posocznica: przyczyny, objawy, leczenie sepsy u dzieci
fot.: photos.com

Sepsa jest bardzo groźna i dla dzieci i dla dorosłych, ale nie jest chorobą i nie można się nią zarazić. Zarazić można się jedynie bakteriami, wirusami czy grzybami, które mogą do posocznicy doprowadzić. Sepsa jest po prostu reakcją organizmu na ich atak. Na sepsę może zachorować każdy. Są jednak sposoby, pozwalające ograniczyć ryzyko jej wystąpienia.

- Sepsa czyli posocznica wciąż wywołuje wiele nieporozumień - podkreśla prof. dr hab. Janusz Cianciara, dyrektor Instytutu Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych AM w Warszawie, konsultant dla woj. mazowieckiego ds. chorób zakaźnych. - Tymczasem wbrew powszechnej opinii sepsa, jako uogólniona reakcja organizmu na zakażenie, nie jest wcale zaraźliwa. Do tego, na szczęście, nie występuje tak często, jakby wynikało z doniesień prasowych.

Sepsa stara jak świat

Sepsa była opisywana już przez Hipokratesa, a mimo to wciąż nie wszystko o niej wiemy. Lekarze przyznają, że sepsa jest dla nich wyzwaniem. - Dopiero niedawno poznano większość rządzących nią mechanizmów – mówi prof. Cianciara. - Wciąż nie ma jednak jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, dlaczego u w zasadzie zdrowego człowieka, w czasie kilku lub kilkunastu godzin, dochodzi do wystąpienia stanu krytycznego, zagrażającemu życiu.

Przyczyny sepsy

- Sepsą nie można się zarazić ponieważ jest to określenie dotyczące objawów chorobowych towarzyszących uogólnionemu zakażeniu - podkreśla z całą mocą prof. Cianciara. - Można natomiast zarazić się bakteriami, wirusami lub grzybami, a te przy sprzyjających okolicznościach mogą być odpowiedzialne za rozwój sepsy. Wśród bakterii, poza meningokokami, sepsę mogą wywoływać m. in.: gronkowce, pneumokoki, paciorkowce, E. coli, wśród grzybów – Candida albicans, a wśród wirusów  - wywołujące gorączki krwotoczne. - Nie ma szczepionki przeciwko sepsie – dodaje prof. Cianciara. - Są natomiast szczepionki przeciwko niektórym bakteriom, które mogą powodować sepsę, np. przeciwko meningokokom lub pneumokokom.

Dobrze wiedzieć

Mamo, uważaj!
Jedna łyżeczka dla mnie, jedna dla ciebie... Wiele mam tak zachęca dziecko do jedzenia, nie zdając sobie sprawy, że jest to prosty sposób na wzajemne przekazywanie sobie groźnych bakterii, np. meningokoków czy paciorkowców, które mogą występować w jamie nosowo-gardłowej. Bliski kontakt z osobą, u której stwierdzi się np. zakażenie meningokokowe, oznacza konieczność przyjęcia (osłonowo) odpowiedniego antybiotyku.

Nie przegap

Objawy sepsy

Dziecko ma gorączkę, i to zazwyczaj dobrze powyżej 38,5 C (ale zdarza się, choć bardzo rzadko, że temperatura jest z kolei niższa niż 36,6 C) i to teoretycznie nie jest nic niezwykłego. jednak zaniepokoić powinno cię to, że stan dziecka jest dużo gorszy niż wskazywałaby na to sytuacja.
Trudno jest obniżyć dziecku temperaturę, a jeśli już ci się uda, to dziecko nadal jest apatyczne i mało ruchliwe. Może być też płaczliwe, niespokojne, rozdrażnione, skarżyć się na bóle stawów czy wymiotować. Bardzo szybko do tych objawów dołączają inne, zazwyczaj charakterystyczne dla bakterii, wirusów czy grzybów, które spowodowały wystąpienie sepsy.
I tak na przykład, gdy bakterie przedostaną się do układu nerwowego, może dojść do zapalenia opon z charakterystycznymi objawami (nudności, wymioty, drgawki, senność, niezborność ruchów, sztywność karku). Może też wystąpić wysypka krwotoczna, czyli wybroczyny pod skórą. Wyglądają jak maleńkie siniaki, wielkości łepka od szpilki, sinogranatowe, nie znikające przy uciśnięciu np. brzegiem szklanki. To zatory bakteryjne w drobnych naczyniach krwionośnych.

Dobrze wiedzieć

Sepsie można zapobiegać
Przynajmniej w dużym stopniu. Nie należy zaniedbywać leczenia stanów zapalnych – zęba, migdałków, przeziębień. Nie wolno nadużywać antybiotyków i stosować ich na własną rękę. Trzeba zadbać o wzmocnienie odporności. Warto też rozważyć możliwość zaszczepienia się przeciw niektórym bakteriom wywołującym sepsę.

Czym jest sepsa?

Każda infekcja bakteryjna, wirusowa lub grzybicza mobilizuje układ odpornościowy do walki. Jego „oddziały specjalne” starają się osaczyć infekcję i jak najszybciej ją zwalczyć. Czasem jednak zdarza się tak, że bariera odpornościowa jest osłabiona lub zostaje przełamana i dochodzi do zakażenia uogólnionego, czyli właśnie sepsy. Jest to proces bardzo złożony. Między innymi we krwi pojawia się coraz więcej cytokin (mediatorów zapalenia). Pod ich wpływem akcja serca przyspiesza się, temperatura rośnie (lub przeciwnie – spada). Cytokiny maja również wpływ na naczynia krwionośne. Mogą powstawać mikrozakrzepy. Jednocześnie zawodzą mechanizmy biorące udział w rozpuszczania skrzepów, a uszkodzone naczynia przepuszczają osocze do otaczających je tkanek. Niedotlenione komórki ulegają uszkodzeniu i martwicy. Oprócz kłopotów z krążeniem pojawiają się zaburzenia świadomości, szwankują też nerki. Z czasem coraz więcej narządów przestaje właściwie pracować. Bywa, że dochodzi do ich całkowitej niewydolności i do wstrząsu, który jest najczęściej nieodwracalny.

Sepsa rozwija się szybko lub... bardzo szybko

Sepsa potrafi w kilka godzin sprawić, że człowiek w doskonałej formie znajdzie się w stanie krytycznym na odziale intensywnej opieki medycznej. Istnieje jednak zalezność między rodzajem drobnoustrojów, które ją wywołały a postępami sepsy. Możemy porównać dwa często występujace typy posocznicy:
Sepsa meningokokowa postępuje zazwyczaj błyskawicznie, w kilka godzin doprowadzając chorego do krytycznego stanu. Rokowania są lepsze, gdy do rozpoznania dojdzie szybko do godziny, a od diagnozy poda się antybiotyki, bo na większość z nich meningokoki są szczególnie wrażliwe.
Sepsa pneumokokowa postępuje zwykle wolniej, a objawy nie są tak wyraźne. Nie znaczy to jednak, że jest mniej groźna, bo właśnie ta nieoczywistość objawów może doprowadzić do zbyt późnego rozpoczęcia leczenia. Do tego pneumokoki, w przeciwieństwie meningokoków, są odporne na większość antybiotyków.

Dobrze wiedzieć

Pierwsze objawy sepsy nie są typowe:
gorączka lub wręcz przeciwnie - obniżona temperatura
szybszy oddech
przyspieszone tętno
ogólne osłabienie
rozbicie.
Jeśli je zauważysz, szczególnie po zabiegu operacyjnym, wyrwaniu zęba czy w czasie osłabienia organizmu np. po przeziębieniu czy anginie, natychmiast skontaktuj się z lekarzem.

Sepsa wymaga błyskawicznego leczenia

Leczenie polega na podaniu jak najszybciej antybiotyków (w czasie pierwszych godzin objawów), płynów, leków nasercowych i przeciwzakrzepowych. Najważniejsze jest jednak ustalenie, jaki drobnoustrój spowodował sepsę, a więc wykonanie posiewów krwi. Szuka się także pierwotnego źródła zakażenia w organizmie: ropni lub stanów zapalnych. Najczęściej we krwi udaje się wykryć drobnoustrój odpowiedzialny za sepsę, co ułatwia postępowanie terapeutyczne. Jednak w około 30 proc. przypadków nie udaje się potwierdzić (zidentyfikować) badaniem bakteriologicznym rodzaju zakażenia. W takich sytuacjach również szybko podejmuje się terapię antybiotykami o szerokim spektrum działania.

Aktualizacja: 2016-07-14 Publikacja: 2011-07-14
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.