Poród od A do Z: te pojęcia związane z porodem powinnaś znać

Poród od A do Z
fot.: thinkstockphotos.com
Przed porodem uporządkuj swoją wiedzę na jego temat - będziesz się czuła znacznie pewniej!

Termin porodu już niedługo? Mamy dla ciebie słowniczek, który przypomni najważniejsze pojęcia związane z porodem i pomoże ci uporządkować wiedzę na temat porodu w szpitalu. 

Jeśli to będzie twój pierwszy poród w szpitalu, być może wiele spraw z nim związanych wciąż nie jest dla ciebie jasnych albo budzi wątpliwości. Przygotowaliśmy więc „ściągawkę z porodu” w formie słowniczka. Znajdziesz tu wyjaśnienie medycznych terminów, ale też niektórych szpitalnych praktyk i zwyczajów. Mamy nadzieję, że dzięki tej lekturze będziesz lepiej rozumieć, co się dzieje, czemu służą różne zalecenia, i że łatwiej ci będzie nawiązać dobrą komunikację z personelem. Dodatkowo wybrane zagadnienia opatrujemy własnym komentarzem, który możesz wziąć pod uwagę – ale oczywiście nie musisz.

Czytaj także: Jak wywołać poród? Skuteczne sposoby na wywołanie porodu

Poród od A do Z: amniotomia

Przebicie pęcherza płodowego za pomocą specjalnego narzędzia. Zabieg wykonuje lekarz lub położna, a jego celem jest wywołanie lub przyspieszenie akcji porodowej. Zwykle amniotomię wykonuje się wtedy, gdy skurcze trwają od wielu godzin, a wody płodowe wciąż nie odeszły. Aby można było zastosować tę metodę, konieczne jest choćby niewielkie rozwarcie szyjki macicy. Dla większości kobiet jest to zabieg bezbolesny, ale zdarzają się wyjątki. 

Poród od A do Z: badanie wewnętrzne

W położnictwie oznacza badanie przezpochwowe, czyli włożenie do pochwy palców lub wziernika. Podczas porodu położna mierzy (średnio co dwie godziny) stopień rozwarcia szyjki macicy, wkładając tam palce. Rozwarcie szyjki jest mierzone w centymetrach, lecz podczas badania można usłyszeć, że rozwarcie jest na dwa, trzy czy cztery palce – w tym wypadku jeden palec oznacza w przybliżeniu 2 cm. A więc rozwarcie na dwa palce to rozwarcie wielkości 4 cm. Aby dziecko mogło wydostać się na zewnątrz, szyjka macicy musi się całkowicie otworzyć: rozwarcie musi osiągnąć 10 cm.

Poród od A do Z: cewnik Foleya

Narzędzie urologiczne stosowane do odprowadzania moczu z pęcherza moczowego w sytuacjach, kiedy jego naturalny odpływ jest utrudniony lub należy opróżnić pęcherz moczowy. Obecnie cewnik Foleya stosuje się również do przyspieszania porodu: gdy rozwarcie szyjki macicy wynosi ok. 1 cm, wkłada się do niej cewnik, który przypomina lateksową rurkę zakończoną balonikiem. Balonik wypełniony solą fizjologiczną mechanicznie rozwiera szyjkę.

Naszym zdaniem: to bezpieczna i skuteczna metoda indukcji porodu. Jednak niewielki odsetek kobiet skarży się na ból podczas wprowadzania cewnika.

>> Czytaj także: >> Jak powinien wyglądać poród? Zobacz standard opieki okołoporodowej >>

Poród od A do Z: dolargan

Popularny na polskich oddziałach położniczych środek przeciwbólowy podawany w formie zastrzyku. To silny lek narkotyczny, pochodna morfiny. Zmniejsza odczuwanie bólu, ale upośledza sprawność psychofizyczną rodzącej i powoduje uczucie otępienia. Przenika przez łożysko do dziecka, po narodzeniu maluch może mieć kłopoty z oddychaniem i ssaniem piersi.

Naszym zdaniem: zdecydowanie nie polecamy! Każda inna metoda łagodzenia bólu jest lepsza niż ta.

Poród od A do Z: epizjotomia

Zabieg nacięcia krocza w celu poszerzenia kanału rodnego. Położna specjalnymi nożyczkami nacina skórę i mięśnie w ostatnim odcinku kanału rodnego, aby główka dziecka szybciej wydostała się na zewnątrz. Zabieg powinien być wykonywany w szczycie skurczu – wtedy zwykle nie jest bolesny. Rana po nacięciu jest zszywana w znieczuleniu miejscowym, po urodzeniu łożyska.

Naszym zdaniem: lepiej tego uniknąć. Naturalne pęknięcia goją się lepiej niż nacięcia.

Polecamy też

Poród od A do Z: fazy porodu, okresy porodu

Trzy zasadnicze etapy rodzenia dziecka. Pierwszy okres trwa najdłużej (8–14 godzin) i polega na stopniowym rozwieraniu się szyjki macicy i przesuwaniu dziecka w dół kanału rodnego. Druga faza to okres parcia, czyli czas wydawania dziecka na świat. Trwa od 10 minut do 2 godzin. Trzeci okres to urodzenie łożyska, co trwa najwyżej 30 minut.

Poród od A do Z: indukcja porodu

Sztuczne wywoływanie lub przyspieszanie akcji skurczowej macicy w sytuacji, gdy nie następuje to samoistnie. Indukcja jest uzasadniona wówczas, gdy np. matka ma cukrzycę ciążową, wysokie ciśnienie krwi, jest zagrożona zatruciem ciążowym, ciąża przeciąga się powyżej 41. tygodnia itd. Wywoływanie porodu może się odbywać różnymi metodami, np. przez przebicie pęcherza płodowego, podanie dopochwowo żelu z prostaglandynami, podanie dożylnie syntetycznej oksytocyny.

Czytaj także: >> Karta praw rodzącej: zobacz, jakie masz prawa >>

Poród od A do Z: kontakt „skóra do skóry”

Bliski fizyczny kontakt dziecka z mamą zaraz po porodzie: nagi noworodek kładziony jest na nagich piersiach mamy. Mama może go przytulić i przystawić do piersi. Obowiązujący w Polsce standard opieki okołoporodowej zaleca, aby nieprzerwany kontakt „skóra do skóry” po porodzie trwał minimum dwie godziny.

Naszym zdaniem: nie rezygnuj z tego kontaktu. Jest on bardzo ważny nie tylko ze względu na towarzyszące temu wspaniałe uczucia, ale też zdrowie dziecka (nawet w odległym czasie). Gdy nie masz siły trzymać malucha na sobie przez całe dwie godziny, poczekaj przynajmniej do chwili, aż possie pierś.

Poród od A do Z: KTG

Badanie pozwalające ocenić stan płodu w reakcji na skurcze macicy. Polega na rejestrowaniu czynności skurczowej macicy i częstości bicia serca płodu za pomocą głowic przylegających do brzucha matki. Jest nieszkodliwe i bezbolesne, ale wiąże się z unieruchomieniem.

Naszym zdaniem: stałe monitorowanie KTG i związana z tym konieczność leżenia uniemożliwiają jakąkolwiek aktywność i twój wpływ na poród. Warto poszukać szpitala, który dysponuje KTG z głowicami bezprzewodowymi.

Poród od A do Z: masaż szyjki macicy

Jedna z metod indukcji porodu: lekarz lub położna masuje szyjkę macicy za pomocą palców, próbując otworzyć jej kanał i oddzielić dolną część pęcherza płodowego od ściany macicy. Aby można było zastosować tę metodę, lekarz musi znać położenie łożyska, a rozwarcie szyjki musi być przynajmniej na jeden palec.

Naszym zdaniem: masaż szyjki to metoda nieprzyjemna i bolesna, a przy tym inwazyjna. Nie musisz się zgadzać na masaż szyjki, bo może powodować infekcje. W nowoczesnym położnictwie już się go nie stosuje.

Poród od A do Z: oksytocyna

Hormon, który powoduje skurcze macicy, dlatego podaje się go rodzącej w celu wywołania lub wzmocnienia akcji skurczowej. Syntetyczny hormon podaje się w kroplówce lub specjalnej pompie infuzyjnej, w tempie pozwalającym na bezpieczny rozwój akcji porodowej. Po podaniu oksytocyny skurcze są silniejsze i bardziej bolesne.

Naszym zdaniem: w polskich szpitalach oksytocyna jest nadużywana. Lepiej byłoby jej uniknąć, ale to trudne do realizacji, bo samej trudno będzie ci ocenić, czy jej podanie jest konieczne.

Poród od A do Z: parcie

Drugi okres porodu, czyli czas, w którym dziecko opuszcza ciało mamy. Skurcze parte pojawiają się, gdy główka osiągnie dno miednicy. Są dwa sposoby parcia: spontaniczne i kierowane. Parcie w odpowiedzi na naturalną potrzebę nosi nazwę parcia spontanicznego i oznacza, że rodząca robi to, co dyktuje jej ciało, nie słuchając wskazówek położnej. Jeśli zaś to położna mówi rodzącej, kiedy ma powstrzymać oddech i przeć – jest to parcie kierowane.

Naszym zdaniem: parcie spontaniczne ma wiele zalet, zwłaszcza tę, że umożliwia niemal swobodne oddychanie. Pozwala także rozluźnić się mięśniom macicy i krocza, dzięki czemu mniej jest urazów krocza. Jednak kiedy pojawiają się problemy z urodzeniem dziecka (np. zaburzenia czynności serca) i poród trzeba zakończyć jak najszybciej, parcie kierowane może być bardziej pomocne.

Czytaj także: >> Poród rodzinny: czy mężczyzna powinien być przy porodzie? >>

Poród od A do Z: plan porodu

Spisane na papierze oczekiwania rodzącej co do przebiegu porodu i zastosowanych procedur. Powinny być w nim wymienione te aspekty porodu, na których szczególnie zależy kobiecie rodzącej. Plan porodu powinien zostać omówiony z osobą z personelu, która będzie opiekować się rodzącą, a następnie dołączony do dokumentacji medycznej.

Naszym zdaniem: zachęcamy do zrobienia planu i rozmowy o swoich oczekiwaniach; masz do tego prawo. Są szpitale, które to prawo ignorują, ale nie trzeba odpuszczać.

Nie przegap

Poród od A do Z: poród zabiegowy

Poród z zastosowaniem narzędzi położniczych: kleszczy lub próżniociągu (vacuum). Kleszcze, obecnie coraz rzadziej stosowane, wyglądają jak dwie duże, połączone ze sobą łyżki, którymi lekarz obejmuje główkę dziecka, aby wydobyć ją na zewnątrz. Próżniociąg to przyrząd działający na podciśnienie: do główki malca przysysana jest końcówka w kształcie miseczki – dzięki temu dziecko jest wyciągane na zewnątrz. Narzędzia stosuje się wtedy, gdy kobieta nie jest w stanie sama wyprzeć dziecka i pojawiają się oznaki jego niedotlenienia, a jednocześnie jest ono już tak nisko w kanale rodnym, że za późno na cesarskie cięcie.

Poród od A do Z: pozycja leżąca

Tradycyjna pozycja do rodzenia, preferowana w większości polskich szpitali. Jest wygodna dla personelu, ale niekorzystna z punktu widzenia kobiety i dziecka: przedłuża parcie, bo dziecko trzeba wypychać „pod górę”, upośledza oddychanie maluszka.

Naszym zdaniem: jeśli personel będzie cię usilnie namawiał do leżenia, staraj się przynajmniej przybrać pozycję półleżącą: z uniesioną wyżej głową i tułowiem. 

Poród od A do Z: pozycje wertykalne

Takie pozycje porodowe, w których kobietę wspomaga siła grawitacji. Należą do nich: pozycja stojąca, kuczna, klęcząca i kolankowo-łokciowa. Mają sporo zalet: szyjka macicy rozwiera się szybciej, skurcze są silniejsze i częstsze, przez co skraca się czas porodu. Rodzącej łatwiej oddychać, mniejsze jest ryzyko pęknięć krocza.

Poród od A do Z: przecięcie pępowiny

Przecięcie pępowiny– ostatni element porodu, czyli przerwanie organicznego związku matki z dzieckiem. Pępowinę przecina położna lub osoba bliska, w chwili gdy dziecko leży na brzuchu mamy, a drugi koniec pępowiny jest jeszcze wewnątrz jej ciała. Najpierw położna zakłada na pępowinę dwa zaciski w odległości kilku centymetrów od siebie i między nimi trzeba zrobić cięcie małymi nożyczkami. Obecnie zaleca się opóźnione odpępnienie (po 2–3 minutach od urodzenia), bo jest ono korzystniejsze dla dziecka. Zaraz po przecięciu pępowiny następuje pobranie krwi pępowinowej – jeśli rodzice się na to zdecydują. Krew pobiera się z tej części pępowiny, która pozostała przy łożysku, jest to więc bezpieczne i bezbolesne zarówno dla mamy, jak i dziecka.

Poród od A do Z: rooming-in

System organizacji szpitala położniczego, w którym matka i dziecko przebywają cały czas w jednej sali: dziecko leży w łóżeczku obok łóżka mamy i pod jej opieką.

Czytaj także: >> Jakie warunki trzeba spełnić, by rodzić w domu? >>

Poród od A do Z: skala Apgar

10-punktowa skala, wprowadzona w 1953 roku przez amerykańską lekarkę Virginię Apgar do oceny stanu noworodka w pierwszej, trzeciej, piątej i dziesiątej minucie po urodzeniu. Oceniane są: czynność serca, liczba oddechów, zabarwienie skóry, napięcie mięśni i reakcja na bodźce. Za każdy parametr dziecko może otrzymać od 0 do 2 punktów. 

Poród od A do Z: TENS

Jedna z metod łagodzenia bólu, wykorzystująca prądy o niskich częstotliwościach. Elektryczna stymulacja nerwów powoduje, że kobieta odczuwa łagodne mrowienie i lekkie napinanie się mięśni pleców w okolicy elektrod. Pobudzanie prądem nerwów czuciowych częściowo blokuje przekazywanie do mózgu bodźców bólowych. Niektóre szpitale mają urządzenie TENS na wyposażeniu, można je również kupić lub wypożyczyć i zabrać ze sobą na salę porodową.

Naszym zdaniem: to metoda prosta w obsłudze, nieinwazyjna i bardzo bezpieczna, jednak nie zawsze skuteczna. Ale warto spróbować.

Poród od A do Z: zabieg Kristellera

Zabieg Kristellera – mechaniczne wypychanie dziecka na zewnątrz poprzez ugniatanie bądź uciskanie brzucha rodzącej przez lekarza. Zabieg ten uznawany jest obecnie za bardzo niebezpieczny – dla dziecka, a zwłaszcza dla matki – i nie powinien być stosowany w nowoczesnym położnictwie. Zdaniem konsultanta krajowego w dziedzinie ginekologii i położnictwa: „nie ma takich sytuacji, w których można go zastosować. W sytuacjach trudnych rozwiązaniem jest cięcie cesarskie”.

Poród od A do Z: znieczulenie wziewne

Wdychanie gazu (przez ustnik lub maseczkę), który jest mieszaniną tlenu i podtlenku azotu. Metoda ma działanie głównie uspokajające i rozluźniające. Nie znosi bólu, ale podnosi próg jego odczuwania. Gaz ma szybkie działanie, a po jego odstawieniu efekt równie szybko ustępuje. Mogą wystąpić: uczucie zmniejszonego kontaktu z otoczeniem, euforia, zawroty głowy. Metoda jest bezpieczna dla dziecka i nie wpływa negatywnie na postęp porodu.

Naszym zdaniem: warto spróbować, bo to nic nie kosztuje i niczym nie grozi.

Poród od A do Z: znieczulenie zewnątrzoponowe

Najskuteczniejszy sposób łagodzenia bólu porodowego. Polega na wstrzyknięciu środka znieczulającego do przestrzeni otaczającej rdzeń kręgowy w kręgosłupie, wskutek czego nerwy nie przewodzą bodźców bólowych. Wprowadzanie igły ze środkiem znieczulającym nie jest bolesne, bo wcześniej robi się w tym miejscu zastrzyk znieczulający. Po zastosowaniu znieczulenia rodząca nie czuje bólu (często wcale), ale nie jest pozbawiona czucia – może chodzić, korzystać z toalety, a później także świadomie przeć.

Naszym zdaniem: bardzo polecamy wszystkim rodzącym, które mają możliwość skorzystania z tej metody.

Zdaniem eksperta

Poród to zjawisko fizjologiczne

dr n. med. Krzysztof Maj, ginekolog położnik specjalista USG, szpital przy ul. Inflanckiej w Warszawie

W wielu doniesieniach medialnych i wpisach na forach internetowych poród przedstawiany jest jako sytuacja niebezpieczna, ryzykowna dla matki i dziecka, która bardzo często kończy się powikłaniami. Jest to nieprawda. Natura przygotowała ciało kobiety, by mogła wydać na świat dziecko. W zdecydowanej większości przypadków porody przebiegają prawidłowo, zgodnie z fizjologią oraz typowymi okresami porodu, i kończą się urodzeniem zdrowego dziecka przez zdrową matkę. Oczywiście czasem pojawiają się komplikacje, dlatego część porodów jest zakończona cięciem cesarskim – interwencją ratującą zdrowie dziecka lub mamy podjętą we właściwym terminie. Radzę wszystkim kobietom w ciąży, aby nie ulegały panice. Lepiej zaufać personelowi szpitala, położnym i lekarzom, myśleć o nich jako fachowcach, którzy mają pomóc w narodzinach dziecka i przeprowadzić przez poród sprawnie i bezpiecznie. 

Aktualizacja: 2016-07-21 Publikacja: 2016-07-21
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.