Zaparcia u niemowląt - przyczyny, objawy, leczenie. Jak rozpoznać zatwardzenie u dziecka?

2021-04-15 8:40 Materiał sponsorowany
Zaparcia u niemowląt. Co robić, gdy niemowlę ma zaparcie?
Autor: Getty images

Zaparcie, określane również jako zatwardzenie, może pojawić się u dzieci w każdym wieku. Często dotyka również te najmłodsze. Ale nie każda sytuacja, kiedy malec pręży się i stęka, usiłując zrobić kupę, jest niepokojąca - i nie każda kupa, której wygląd odbiega od tego, co zwykle widzimy w pieluszce, to zaparcie. Jak zatem rozpoznać zatwardzenie u noworodka lub niemowlaka, co robić, kiedy zaparcia u dziecka powtarzają się regularnie?

Zaparcia u niemowląt, podobnie zresztą jak zbyt luźne stolce, budzą niepokój rodziców. To zrozumiałe, ponieważ zawartość pieluszki to jeden z sygnałów prawidłowego rozwoju dziecka. Niekiedy rodzice niepokoją się jednak bez powodu, gdyż układ pokarmowy maluszka jest jeszcze niedojrzały, dlatego jego kupy nie zawsze będą takie same. Zdrowy malec przed 18. miesiącem życia może oddawać stolec kilka razy na dobę, ale również raz na kilka dni, na co wpływ ma m.in. sposób karmienia. Za normę dla dzieci karmionych piersią uważa się min. 1 kupkę dziennie, natomiast dla dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym norma to 2-3 kupki tygodniowo. W trakcie wypróżniania maluszek może napinać się i stękać, co ma związek z brakiem koordynacji między mięśniami zwieracza odbytu, a ciśnieniem w brzuszku. Ale dopóki nie płacze z tego powodu, a jego stolec ma konsystencję pasty do zębów, wszystko jest w porządku. Niekiedy jednak stolce są zbite i twarde, a ich oddawanie wywołuje u dziecka wyraźny dyskomfort lub nawet sprawia ból.

Spis treści

  1. Jak rozpoznać zaparcie u dziecka?
  2. Zaparcia u niemowląt - najczęstsze przyczyny
  3. Jak pomóc niemowlakowi zrobić kupkę? Skuteczne sposoby na zaparcia u dzieci

Jak rozpoznać zaparcie u dziecka?

Zaparciem nazywamy sytuację, kiedy dziecko wypróżnia się rzadziej, niż normy wskazane powyżej, a jego stolce są twarde, zbite - z tego powodu wypróżnienia wymagają dużego wysiłku, a malec może odczuwać ból. Maluszek może zrobić się wtedy marudny, płaczliwy oraz mieć napięty, twardy brzuszek.

Jednak w przypadku niemowląt i małych dzieci rodzicom trudno jest miarodajnie ocenić, czy dziecko faktycznie cierpi na zaparcia, czy tylko ma przejściowe problemy z trawieniem. Dlatego powstały specjalne kryteria, na podstawie których lekarze rozpoznają zatwardzenie u dzieci. Standardy medyczne odnoszące się do zaburzeń czynnościowych (czyli niezwiązanych z chorobą) przewodu pokarmowego, opisano w IV Kryteriach Rzymskich z 2016 roku. Zgodnie z nimi u niemowląt i dzieci, które nie skończyły 4. roku życia o zaparciach można mówić wówczas, kiedy występują co najmniej dwa z opisanych poniżej objawów:

  • dziecko oddaje stolec rzadziej niż 2 razy w tygodniu;
  • dochodzi do tzw. retencji stolca, czyli celowego wstrzymywania wypróżnienia przez dziecko;
  • podczas wypróżnienia malec czuje ból, może nawet płakać z tego powodu;
  • wygląd kupy odbiega od normy, stolce są bardzo zbite, twarde, mogą przypominać kamyczki;
  • stolce są duże (lub przez skórę brzuszka wyczuwalne są twarde, zbite masy kałowe, co lekarz może stwierdzić w trakcie badania).

Co ważne, objawy te muszą utrzymywać się przez co najmniej miesiąc.

U dzieci, które już potrafią kontrolować oddawanie stolca, pod uwagę brane są dwa dodatkowe objawy:

  • przynajmniej raz w tygodniu bielizna dziecka pobrudzona jest kałem;
  • gdy już dojdzie do wypróżnienia, stolec jest bardzo duży i może zatkać muszlę klozetową. 

Zaparcia u niemowląt - najczęstsze przyczyny

By uniknąć zatwardzenia u dziecka warto wiedzieć, dlaczego w ogóle do niego dochodzi. Zaparcia u dzieci mogą mieć bowiem konkretne przyczyny.

Najczęstsze przyczyny zatwardzenia u niemowląt to:

  • niedojrzałość układu pokarmowego i związana z nią nieprawidłowa praca jelit,
  • rozszerzanie diety niemowlęcia i nowe produkty w diecie,
  • stres związany np. z powrotem mamy do pracy (lęk separacyjny),
  • zbyt mała ilość płynów w diecie,
  • zbyt mała ilość błonnika w diecie,
  • przebyta biegunka,
  • za wczesne próby odpieluchowania i sadzania na nocniku,
  • niewłaściwe przygotowywanie mleka modyfikowanego (u dzieci, które nie są już karmione tylko piersią) - wsypywanie do wody zbyt dużej ilości proszku.
Zapamiętaj!

Po 6. miesiącu życia maluszka zdecydowałaś się pod okiem pediatry zakończyć karmienie piersią i przejść na mleko następne? Jeśli tak, to Twój maluszek musi przyzwyczaić się do nowego pokarmu. W takim przypadku również mogą wystąpić chwilowe zaparcia. W tym czasie nie zapominaj o dopajaniu dziecka wodą. Koniecznie trzymaj się także instrukcji przygotowania mleka z opakowania i nigdy nie zmieniaj proporcji proszku ani wody!

Jak pomóc niemowlakowi zrobić kupkę? Skuteczne sposoby na zaparcia u dzieci

Niektórzy rodzice mają nadzieję, że zaparcia miną same, bez potrzeby jakiejkolwiek interwencji. Nie należy ich jednak lekceważyć - gdy zrobienie kupy będzie się maluszkowi kojarzyło z dyskomfortem lub bólem, dziecko może zacząć świadomie tego unikać, co z kolei może doprowadzić do zaparć nawykowych. Nieleczone zaparcia mogą też doprowadzić do stanów zapalnych w obrębie błony śluzowej jelit. Dlatego gdy dziecko ma zaparcia, warto skonsultować się z pediatrą. A w jaki sposób działać w przypadku zaparcia u niemowląt?

  1. W pierwszej kolejności zadbaj o właściwe nawodnienie maluszka. Jeśli karmisz piersią,  nie musisz go dodatkowo dopajać. Ale jeśli dziecko pije już mleko modyfikowane, lub jest na etapie rozszerzania diety, dawaj mu do picia wodę pamiętając, że zapotrzebowanie na płyny u niemowląt (w przeliczeniu na kg masy ciała) jest aż czterokrotnie wyższe, niż u dorosłych. W pierwszym półroczu życia malec powinien dostawać minimum 700 ml płynów na dobę, w drugim półroczu przynajmniej 800 ml, zaś w wieku 1-3 lat - ok. 1300  ml.
  2. Warto, aby mamy dzieci karmionych wyłącznie piersią spożywały produkty pełnoziarniste (np. kasze i pieczywo) oraz warzywa bogate w błonnik.
  3. Jeżeli rozszerzasz dziecku dietę, zadbaj o to, by pojawiły się w niej produkty stanowiące źródła błonnika pokarmowego - warzywa i owoce, np. w formie musów, a u starszych maluszków także w formie surowej czy kaszki zbożowe bogate w ten składnik. Do momentu aż problem ustąpi, staraj się natomiast unikać produktów, które mogą sprzyjać występowaniu zaparcia u niemowląt - należy do nich np. ryż czy gotowana marchewka.
  4. Ilość błonnika pokarmowego w diecie dzieci już od 1. dnia życia można także zwiększyć, np. podając maluszkowi po konsultacji z pediatrą kompozycję błonnika GOS/FOS (galaktooligosacharydów i fruktooligosacharydów) w formie suplementu diety, np. NANCARE FLORA-EQUILIBRIUM. GOS i FOS w niewielkich ilościach występują naturalnie w produktach spożywczych - GOS obecne jest m.in. w nasionach roślin strączkowych, zaś FOS m.in. w brokułach, szparagach, bananach, jednak w 1 porcji NANCARE FLORA-EQUILIBRIUM jest ich aż pond 3 g. Produkt nie zawiera w składzie nic więcej poza błonnikiem pokarmowym.

Gama suplementów NANCARE powstała, by wspierać rozwój i odpowiadać na potrzeby najmłodszych. Każdy z produktów zawiera ważne dla dzieci, bezpieczne składniki, które mogą wspierać w zaspokajaniu zapotrzebowania dziecka lub być pomocne w przypadku pojawienia się dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takich jak biegunki lub zaparcia. Poza NANCARE FLORA-EQUILIBRIUM,  w skład linii wchodzą także NANCARE WITAMINA D oraz zawierające probiotyk NANCARE FLORA-PRO i NANCARE FLORA-SUPPORT.


WAŻNA INFORMACJA:

Zdrowa dieta matki w czasie ciąży i po porodzie pomaga gromadzić składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego przebiegu ciąży, przygotowuje do okresu laktacji i pomaga ją utrzymać. Gdy maluszek przyjdzie na świat, najlepszym dla niego sposobem żywienia jest karmienie piersią. Mleko mamy zapewnia mu bowiem doskonale zbilansowaną dietę i chroni przed chorobami. Jeśli zdecydujesz się karmić piersią, zadbaj, by Twoja dieta była zdrowa i prawidłowo zbilansowana. Jeśli zdecydujesz się nie karmić piersią, pamiętaj że ta decyzja jest trudna do odwrócenia. Stosowanie mleka modyfikowanego niesie ze sobą konsekwencje socjalne i finansowe, które powinnaś wziąć pod uwagę. Dodatkowo, rozpoczęcie częściowego dokarmiania butelką spowoduje zmniejszenie ilości wytwarzanego mleka. Dla zdrowia Twojego dziecka ważne jest, by mleko modyfikowane przygotowywać, stosować i przechowywać zawsze zgodnie z informacją na opakowaniu. Przed podjęciem decyzji dotyczącej karmienia malucha porozmawiaj z lekarzem lub położną. Wskazówki specjalistów pomogą Ci odpowiednio przygotować się do karmienia piersią oraz utrzymać laktację. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut mleka kobiecego, zróżnicowanej i zbilansowanej diety dziecka oraz zdrowego trybu życia. Nie przekraczaj zalecanej dziennej porcji do spożycia. Przed użyciem zasięgnij porady lekarza. Przechowuj w sposób niedostępny dla małych dzieci. Dla zdrowia ważna jest urozmaicona i zróżnicowana dieta oraz zdrowy tryb życia.


Artykuł powstał we współpracy z programem edukacyjnym Nestlé Baby&Me.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE