WCZEŚNIAK: moje dziecko jest wcześniakiem - co to dla mnie oznacza? [PORADNIK dla rodziców]

2015-05-25 15:18 Małgorzata Ptaszkiewicz
Wcześniak
Autor: thinkstockphotos.com Opieka nad wcześniakiem przeraża wielu rodziców. Niesłusznie - noworodki tęsknią za ich dotykiem.

Wcześniak: moje dziecko jest wcześniakiem. Wielu rodziców nie bardzo wie, jak opiekować się wcześniakiem, jak go karmić, pielęgnować, przewijać. Do jakich specjalistów muszą się udawać ze wcześniakiem, jakie badania i szczepienia wykonać? Moje dziecko jest wcześniakiem: co to dla mnie oznacza? Poradnik dla rodziców.

Przyjście na świat dziecka - szczególnie pierwszego – nastręcza rodzicom sporo pytań. Jak zajmować się noworodkiem, jak go pielęgnować, które wysyłane sygnały są normalne, a kiedy należy zgłosić się do specjalisty? Pomocą służą liczne poradniki, grupy wsparcia, a przede wszystkim rodzina. Jednakże o ile opieka nad dzieckiem urodzonym o czasie może wydawać się dość oczywista, o tyle opieka nad wcześniakiem rodzi sporo pytań i wątpliwości.

Czytaj także: >> Urodziłam wcześniaka w 25. tygodniu ciąży >>

Moje dziecko jest wcześniakiem, czyli kim?

Dobrze wiedzieć

Wcześniak to dziecko urodzone pomiędzy 22. a 37. tygodniem ciąży. Zazwyczaj tuż po urodzeniu jego stan zdrowia wymaga intensywnej opieki lekarskiej na oddziale neontologii i intensywnej terapii noworodka. Z pomocą przychodzi medycyna i zaawansowana aparatura, które wspomagają procesy dojrzewania, pomagając utrzymać wszystkie podstawowe funkcje życiowe.

Jednym z większych wyzwań, przed którymi stają lekarze w kontakcie z wcześniakiem, to utrzymanie funkcji oddechowych. Płuca dzieci przed 35. tygodniem życia są jeszcze zbyt słabo wykształcone, aby samodzielnie oddychać. Przyczyna tkwi w zbyt małej ilości surfaktantu – jest to substancja niezbędna do prawidłowego napięcia pęcherzyków płucnych, a tym samym prawidłowego oddychania. Wspomaganie oddychania może odbywać się poprzez podłączenie dziecka do respiratora. Mniej inwazyjną i nowoczesną metodą wspomagania są aparaty typu CPAP lub Infant Flow. Działają one na zasadzie wspomagania oddechu dziecka poprzez dawkowania tlenu do nozdrzy. Oczywiście, wszystkie dzieci podłączane są do monitorów oddechu i tętna, które alarmują personel medyczny w razie pogorszenia się stanu zdrowia dziecka. Normy uderzeń serca u wcześniaków oscylują w granicach 110-160 uderzeń na 30-60 oddechów.

Moje dziecko jest wcześniakiem: co mnie czeka w szpitalu?

Oksytocyna to hormon, który jest odpowiedzialny za mechanizm przywiązania i budowania długotrwałych relacji z dzieckiem. Matki, których córki i synowie trafiają od razu do inkubatora, niejednokrotnie muszą czekać na chwilę, kiedy będą mogły przytulić i fizycznie obcować z dzieckiem. Jednakże to nie wyklucza ich udziału w pielęgnacji i opiece nad wcześniakiem. Dziecko już w łonie matki słyszy i zapamiętuje dźwięki – warto o tym pamiętać i budować wczesną relację w oparciu o tę wiedzę. Mówmy do naszych wcześniaków jak najwięcej, opowiadajmy im bajki albo czytajmy te przyniesione z domu. Możemy również śpiewać – melodia ma niezwykły wpływ na rozwój procesów poznawczych u dzieci.

Obserwujmy także zabiegi pielęgnacyjne wykonywane przez pielęgniarki i - na ile to będzie możliwe - uczestniczmy w nich czynnie. Początkowo może to być jedynie podanie jakiejś rzeczy, a z biegiem czasu sami zostaniemy poproszeni o przewinięcie pieluszki lub umycie dziecka. Jeżeli lekarz wyrazi zgodę, dotykajmy dziecko leżące w inkubatorze. Możemy je głaskać lub muskać. Kiedy procesy życiowe zostaną ustabilizowane, a lekarze wyrażą na to zgodę, będziemy mogli uczestniczyć w niezwykle ważnym procesie, jakim jest kangurowanie, czyli obcowanie z dzieckiem w bezpośrednim kontakcie skóra do skóry. Wcześniak będzie wtedy mógł poczuć nasz zapach, ciepło i usłyszeć bicie serca.

Czytaj także: >> Na czym polega kangurowanie wcześniaka i dlaczego jest tak ważne dla dziecka? >>

Wcześniaki często rodzą się bez rozwiniętego odruchu ssania, dlatego też początkowo w szpitalu karmione są dojelitowo, a w przypadku złego stanu zdrowia również pozajelitowo. Po ustabilizowaniu stanu zdrowia, wcześniaka zaczyna się przykładać do piersi matki. Jeżeli od początku nie możemy karmić piersią, to wystarczy regularnie ściągać mleko i dostarczać je pielęgniarkom według procedur ustalonych na oddziale. Mleko to zostanie podane naszemu dziecku. Odruch ssania wymaga od dziecka połączenia trzech czynności: ssania, połykania i oddychania – każda z nich jest w początkowym okresie życia dużym utrudnieniem, dlatego też pierwsze próby karmienia mogą być nieudolne i nie należy się tym przejmować.

Wcześniak, który przebywa w szpitalu jest pod stałą opieką lekarzy, jednakże przychodzi w końcu moment wypisania dziecka do domu. Jest to czas dużych wyzwań dla rodziców.

Moje dziecko jest wcześniakiem: jak mam je karmić?

Mleko matki jest najodpowiedniejszym pokarmem dla dziecka. Zawiera ono w sobie wszelkie niezbędne składniki oraz przeciwciała potrzebne do rozwoju organizmu. Jednakże w wyniku stresu proces laktacji może zostać zaburzony. Wtedy też zanim sięgniemy po ogólnodostępne mleko modyfikowane, lekarz prowadzący zapisze specjalną mieszankę z humanizowanego mleka krowiego. Ze względu na niską wyjściową wagę urodzeniową, wcześniaki mają większe zapotrzebowanie kaloryczne, przez co ich posiłki są częstsze, niż u dzieci urodzonych o czasie. Noworodek urodzony o czasie karmiony jest średnio co trzy godziny, wcześniaki natomiast co 1,5.

Ilość jednorazowo podawanego pokarmu ustala zazwyczaj lekarz. Rozszerzanie diety dziecka o kleiki, kaszki i przeciery jest również wydłużone w czasie. Wprowadzenie nowych składników do diety następuje kilka miesięcy później, niż u dzieci urodzonych o czasie i zależy od indywidualnych predyspozycji dziecka. Dieta wcześniaka wzbogacona jest o dodatkowe preparaty takie jak witamina D, B6, żelazo czy kwas foliowy.

>> Zobacz krok po kroku jak wykąpać niemowlę >>

Moje dziecko jest wcześniakiem: jak mam je kąpać?

Standardowo kąpiel wcześniaka nie różni się od kąpieli dziecka urodzonego o czasie. Warto jednak pamiętać o tym, że wcześniaki ze względu na zmniejszoną ilość tkanki tłuszczowej mają tendencję do szybszego wyziębiania się. Dodatkowo ich skóra jest delikatniejsza i skłonniejsza do otarć. Dziecko można kapać codziennie lub też 2-3 razy w tygodniu - wybór należny do nas. Podczas kąpieli pamiętajmy o tym, aby myć dziecko z góry na dół, czyli najpierw myjemy buzię, a później pozostałe parte ciała. Odpowiednia temperatura wody to około 38 stopni Celsjusza, a czas kąpieli nie powinien przekroczyć 7-10 minut. Do wanienki możemy dodać preparaty do kąpieli przeznaczone dla noworodków. Po kąpieli otulmy dziecko miękkim ręcznikiem, pamiętajmy o tym, aby nie trzeć delikatnej skóry dziecka. Warto również zadbać o to, aby założyć wcześniakowi czapeczkę i rękawiczki.

Spacery z wcześniakami nie odbiegają od tych z dziećmi urodzonymi o czasie. Trzeba mieć jednak na względzie osłabiony układ odpornościowy dlatego też warto zastosować kilka wskazówek  Zanim udamy się na pierwszy spacer, werandujmy dziecko. Ubierzmy je w strój adekwatny do panującej temperatury i postawmy dziecko w wózku przy oknie lub na balkonie, początkowo na 10-15 minut. Później możemy wydłużyć sesje do 45 minut. Przyzwyczaimy tym samym malucha do panującej na zewnątrz temperatury. Po pierwszych 2-3 tygodniach werandowania można wyjść z dzieckiem na spacer. Starajmy się unikać dużych skupisk ludzi ze względu na zarazki, które mogą zagrozić ciągle jeszcze osłabionemu układowi odpornościowemu.

Moje dziecko jest wcześniakiem: jakie wizyty u lekarzy mnie czekają?

Dzieci urodzone przedwcześnie podlegają opiece wielu poradni, w szczególność neonatologicznej, neurologicznej, okulistycznej i rehabilitacyjnej. Niewykształcony układ nerwowy może przełożyć się na zaburzenia neurologiczne u dzieci. Dlatego też ważna jest kontrola u specjalistów z tej właśnie dziedziny. Początkowo jest ona konieczna co 2 miesiące, po około pół roku, w przypadku braku niepokojących objawów, częstotliwość ta zostaje zmniejszona.

Zaburzenia wzroku to kolejna częsta przypadłość u wcześniaków. W szczególności występuje u nich retinopatia, czyli zaburzenia siatkówkowe oka. Tutaj wcześniaka bada się w 4., 8. i 12. tygodniu życia. Wcześniactwo wiąże się również z problemami natury ruchowej i motorycznej – oceny ich rozwoju dokonuje lekarz rehabilitant. - W procesie rehabilitacji najważniejszym czynnikiem jest podążanie za dzieckiem, każdy wcześniak jest zupełnie inny, choć prezentują pewne wzorce wspólne to każdy jest odrębną historią. Zawsze trzeba mieć na uwadze wszelkie zmienne i patrzeć na rozwijającego się malucha – mówi Izabella Kuberska, fizjoterapeutka, specjalizująca się w terapii metodą Vojty. Dodatkowo wcześniaki objęte zostają opieką audiologa – pierwsze badanie słuchu wykonuje się jeszcze na oddziale neonatologii i w razie negatywnego wyniku przesiewowego, wcześniak skierowany jest do dalszej konsultacji w poradni audiologicznej. U wcześniaków może wystąpić również problem nieprawidłowości w przyswajaniu żelaza. Może to powodować stany anemiczne - wtedy też lekarz prowadzący zaleca wizytę u lekarza hematologa, w celu przypisania dodatkowych preparatów wspomagających prawidłowe utrzymanie poziomu żelaza we krwi.

Moje dziecko jest wcześniakiem: szczepienia

Schemat szczepień u wcześniaków wygląda identycznie jak ten u dzieci urodzonych o czasie. Ze względu na sporą ilość zastrzyków rodzice mogą zdecydować się na szczepienia skojarzone – zamiast 6 zastrzyków, dziecko otrzymuje 1. Warto również rozpatrzeć wraz z lekarzem dodatkowe szczepienie wcześniaków na rotawirusy oraz pneumokoki.

Czytaj także: >> Szczepienia na rotawirusy, pneumokoki, meningokoki będą darmowe i obowiązkowe >>

Wcześniak wymaga od rodziców większego zaangażowania, jednakże pamiętajmy o tym, że po około 2 latach wcześniaki doganiają swoich rówieśników. Warto zatem cieszyć się każdą spędzoną chwilką z naszym dzieckiem i zaufać intuicji, która na pewno będzie podpowiadać nam najlepsze rozwiązania.

Zobacz film: Pielęgnacja wcześniaka w domu

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, jaki wpływ na zdrowie mamy i dziecka ma cesarskie cięcie oraz jakie jest ryzyko ciąży po 40. roku życia. Przeczytaj również, jak wybrać najlepsze krzesełko do karmienia i jak skompletować eko-wyprawkę

Kup dostęp od 2,50 zł
okładka 10/19
KOMENTARZE