Newsletter

Jak odczytać wyniki badań krwi i moczu w ciąży

autor: Agnieszka Roszkowska konsultant: dr n. med. Paweł Kubik, ginekolog położnik źródło: miesięcznik "M jak mama"
Badanie krwi i moczu
fot.: photos.com

Odczytanie i interpretacja wyników badań to zadanie lekarza. Jednak zanim pójdziesz na wizytę, możesz umierać ze strachu, gdy zaniepokoi cię otrzymany wynik badań. Wyjaśniamy, o czym świadczą najważniejsze parametry badań krwi i moczu oraz w jaki sposób interpretować otrzymane wyniki badań. Zobacz, które z wyników badań mogą świadczyć o tym, że z tobą lub z dzieckiem dzieje się coś niepokojącego.

To sytuacja dobrze znana każdej przyszłej mamie, tobie zapewne również: odebrałaś wyniki badań, ale do umówionej wizyty u swojego ginekologa musisz czekać jeszcze np. tydzień. Tymczasem wczytujesz się w tajemnicze literki i cyferki i zaczynasz się niepokoić. Na wydruku obok twoich wyników są bowiem podane normy i okazuje się, że twoje parametry nie zawsze się mieszczą w przedziale prawidłowych wyników. Coś jest nie tak – myślisz i denerwujesz się coraz bardziej. Chcemy cię więc uspokoić: na standardowych druczkach z wynikami badań podane są normy dla kobiet, które nie są  w ciąży, podczas gdy w ciąży pewne parametry się zmieniają. Na przykład zwiększa się liczba leukocytów, czyli białych ciałek krwi – i jest to uznawane za zjawisko fizjologiczne. Powszechna jest też „niedokrwistość ciężarnych” (dotyczy około połowy kobiet) wynikająca z niedoboru żelaza, który jest spowodowany większym zapotrzebowaniem oraz większą objętością osocza krwi podczas ciąży. A to rzutuje na poziom żelaza i hemoglobiny we krwi. Wyniki są  więc niższe niż przewiduje norma, ale nie jest to powód do zamartwiania się, tylko rozpoczęcia suplementacji. Poza tym pojedyncze wyniki poniżej normy nie powinny cię martwić – lekarz ocenia całą morfologię, biorąc  pod uwagę wiek twojej ciąży i wcześniejsze badania. Najlepiej byłoby, gdybyś  w ogóle nie zaglądała do swoich wyników, jeśli się na tym nie znasz – wystarczy, że obejrzy je lekarz. Trudno jednak walczyć z naturą, a w ludzkiej naturze leży ciekawość, zwłaszcza gdy rzecz dotyczy nas samych. Skoro więc chcesz poznać wyniki przed lekarzem, zobacz, co oznaczają poszczególne symbole, nazwy i wielkości na wynikach badań. Opisujemy najważniejsze parametry oznaczane podczas morfologii krwi, badań biochemicznych krwi i moczu, a także badań w kierunku groźnych w ciąży chorób.

Morfologia krwi w ciąży

W składzie krwi wyróżniamy krwinki czerwone i białe, płytki krwi oraz płynne osocze. Najwięcej jest erytrocytów (krwinki czerwone, czerwone ciałka krwi), które mają barwę uzależnioną od zawartej w nich hemoglobiny – substancji, która potrafi wiązać i oddawać tlen w odpowiednim momencie. Drugim ważnym elementem krwi są leukocyty (krwinki białe, białe ciałka krwi), które bronią przed bakteriami, wirusami, pierwotniakami itp. Trzecią ważną grupą są płytki krwi (trombocyty) – komórki, które potrafią we właściwym momencie łączyć się ze sobą i tworzyć skrzep uniemożliwiający wypływ krwi z uszkodzonego naczynia.

Czerwone ciałka krwi (E, RBC)
Norma dla kobiet:
4,2–5,4 mln/mikrolitr,
w ciąży: 3,5–4,5 mln/mikrolitr
Zwiększenie liczby erytrocytów zdarza się rzadko (występuje np. u osób przebywających wysoko w górach), zaś wynik poniżej normy może być spowodowany utratą krwi, niedoborem witaminy B12, kwa-su foliowego albo żelaza.
Uwaga: obniżenie liczby czerwonych krwinek w czasie ciąży jest zjawiskiem fizjologicznym.

Hemoglobina (HB, HGB)
Norma dla kobiet:
11,5–15,5 g/dl,
w ciąży: 11,5–13,5 g/dl
Hemoglobina jest składnikiem krwinek czerwonych. Jej zadaniem jest transport tlenu oraz dwutlenku węgla od i do poszczególnych komórek organizmu. To podstawowy parametr, który służy do rozpoznawania niedokrwistości. Wartości powyżej normy mogą świadczyć o odwodnieniu albo niedotlenieniu organizmu, a wynik poniżej normy zwykle wskazuje na niedokrwistość (anemię), spowodowaną zbyt małą ilością żelaza. W ciąży niska wartość HGB zazwyczaj nie jest niczym niepokojącym.

Leukocyty, krwinki białe (L, WBC)
Norma dla kobiet:
4–10 tys./mikrolitr,
w ciąży: 10–15 tys./mikrolitr
Leukocyty to komórki, które powstają w szpiku kostnym i w tkance limfatycznej. Występuje pięć rodzajów tych komórek. Są to: neutrofile, eozynofile, bazocyty, monocyty i limfocyty. Główną funkcją leukocytów jest obrona organizmu przed mikroorganizmami chorobotwórczymi.
W ciąży następuje fizjologiczny wzrost wartości WBC. Podobnie jest podczas porodu, w stresie, po posiłku oraz wysiłku fizycznym. Patologiczny wzrost WBC występuje w procesach zapalnych, zakażeniach, przy uszkodzeniach tkanek, w chorobach nowotworowych. Wartości poniżej normy mogą świadczyć o chorobach hematologicznych.

Płytki krwi, trombocyty (PLT)
Norma dla kobiet:
140–440 tys./mikrolitr,
w ciąży: 100–300 tys./mikrolitr (są też znacznie większe spadki!)
Płytki krwi powstają w szpiku i tkance limfatycznej – odgrywają podstawową rolę w krzepliwości krwi. Ich liczba powinna być kontrolowana przez całą ciążę. Wartości powyżej normy mogą oznaczać infekcję, chorobę nowotworową, regenerację po krwotoku. Małopłytkowość zaś (PLT poniżej normy) może być skutkiem choroby (chłoniak, ostra białaczka szpikowa). W ciąży jest najczęściej związana z fizjologiczną niedokrwistością z niedoboru żelaza.

Hematokryt (HCT)
Norma dla kobiet: 37–47%,
w ciąży: spadek o 4–7%
Hematokryt (HCT) to stosunek objętości krwinek czerwonych do objętości osocza. Wartość HCT zależy od liczby krwinek czerwonych, objętości erytrocytów, objętości krwi krążącej w organizmie, płci i wieku. Powyżej normy: wartości takie mogą być wywołane niedotlenieniem tkanek, przewlekłymi chorobami płuc, wadami serca, nowotworami. Podwyższony wskaźnik hematokrytu może być również spowodowany pobytem w górach lub na skutek leczenia sterydami. Wartości poniżej normy odnotowuje się przy niedokrwistości i w sytuacjach przewodnienia ustroju.

Hormony tarczycy w ciąży

Normy:
TSH     0,4–4,0 mIU/l
fT4      11–23 pmol/l
lub 0,8–1,8 ng/dl
fT3       2,25–6 pmol/l
lub 1,5-4,1 pg/ml
Hormony tarczycy odgrywają w ciąży bardzo ważną rolę: ich niedobór może niekorzystnie wpływać na funkcjonowanie tarczycy u mającego się urodzić dziecka oraz upośledzać rozwój jego mózgu, nadmiar zaś może prowadzić do komplikacji w ciąży (nadciśnienie, stan przedrzucawkowy, zmiany w układzie sercowo-naczyniowym). Do oceny stanu tarczycy zazwyczaj wystarcza badanie poziomu TSH (hormon wydzielany przez przysadkę mózgową, który stymuluje produkcję hormonów tarczycy T3 i T4). Jednak we wczesnej ciąży TSH może być bardzo niskie – i jest to całkowicie prawidłowe – dlatego oznacza się również stężenie fT3 i fT4 (wolne, niezwiązane z białkami hormony tarczycy).

OB w ciąży

Odczyn Biernackiego (OB) to badanie szybkości opadania czerwonych krwinek – na tej podstawie ocenia się zaburzenia składu białek osocza i właściwości erytrocytów. W ciąży wysokie OB jest sytuacją fizjologiczną, dlatego rutynowo się tego badania nie wykonuje.

Badania biochemiczne surowicy krwi w ciąży

Aminotransferazy Alat i Aspat
Normy dla kobiet:
ALAT 10–31 U/l,
ASPAT 10–31 U/l,
Enzymy te występują w komórkach wątroby, mięśnia sercowego, mięśni szkieletowych, nerek i mózgu. Wzrost ich aktywności może być spowodowany: chorobami wątroby, martwicą mięśnia sercowego lub chorobami mięśni szkieletowych. Uwaga: w ciąży wysokie wartości ALAT i ASPAT oznaczają cholestazę!

Białko
Norma: 6–8 g%
lub 63–79 g/l
Obniżenie wartości białka ma miejsce przy niewłaściwej diecie, upośledzonym wchłanianiu białka z przewodu pokarmowego, nadmiernej utracie białka, w chorobach nowotworowych, przewlekłych stanach zapalnych.

Bilirubina
Norma: do 1 mg% lub 17 lmol/l
Bilirubina jest produktem rozpadu hemoglobiny w organizmie, powstaje w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Jej stężenie zależy od czynności wątroby i dróg żółciowych. Podwyższony poziom w ciąży oznacza cholestazę.

Glukoza
Podwyższone stężenie glukozy może oznaczać cukrzycę ciężarnych, dlatego na początku ciąży wykonuje się oznaczenie stężenia glukozy. Norma na czczo: 60–105 mg%
W 24.–28. tygodniu ciąży wykonuje się test doustnego obciążenia 50 g glukozy. Wyniki: poniżej 140 mg% – prawidłowy; 141–180 mg% – nieprawidłowy, powyżej 180 mg% – cukrzyca ciążowa. U kobiet, które miały wynik 141–180 mg%, wykonuje się test doustnym obciążeniem 75 g glukozy. Wówczas cukrzycę stwierdza się, gdy: glikemia na czczo wynosi powyżej 105 mg%, po godzinie od obciążenia –powyżej 180 mg%, a po 2 godzinach – powyżej 140 mg%.

Magnez (Mg)
Norma: 0,8–1 mmol/l
Podwyższenie stężenia magnezu powodują: nadmierna podaż preparatów magnezu, leki zobojętniające kwas solny, leki przeczyszczające, niewydolność nerek. Wartości obniżone to skutek: wymiotów, biegunki, zbyt małej podaży w diecie, leczenia diuretykami, niewydolności nerek.

Wapń (Ca)
Norma: 2,25–2,65 mmol/l
Podwyższony poziom wapnia może oznaczać: przedawkowanie wit. D lub A, nadczynność tarczycy, niektóre nowo- twory, upośledzone wydalanie wapnia przez nerki. Wartości obniżone spowodowane są: niedoczynnością przytarczyc, niedoborem witaminy D, zaburzeniami wchłaniania wapnia z prze-
wodu pokarmowego, ostrym zapaleniem trzustki.

Diagnostyka chorób zakaźnych w ciąży

Aby zbadać, czy jesteś uodporniona na trzy niebezpieczne w ciąży choroby – różyczkę, toksoplazmozę i cytomegalię – trzeba oznaczyć we krwi poziom przeciwciał (przeciwko wywołującym je drobnoustrojom) w klasie IgM i IgG. Przy odczytywaniu wyników zwróć uwagę, czy wynik jest dodatni (pozytywny), czy ujemny (negatywny). Przeciwciała IgG pojawiają się wtedy, gdy organizm zetknął się już w przeszłości z określonymi patogenami, wynik dodatni IgG (+) może więc oznaczać, że jesteś na nie odporna. Wskaźnikiem czynnego zakażenia, potencjalnie niebezpiecznego dla płodu, są zaś przeciwciała IgM, więc wynik IgM (+) może oznaczać zakażenie i konieczność leczenia.

Uproszczona interpretacja wyników:
IgG (–), IgM (–) oznacza: brak odporności, brak infekcji, istnieje ryzyko zakażenia;
IgG (+), IgM (–) oznacza: zakażenie przebyte w przeszłości; jeżeli IgG jest znacznie podwyższone, trzeba powtórzyć badanie;
IgG (–), IgM (+) – taki wynik wymaga ponownej kontroli i weryfikacji;
IgG (+), IgM (+) – przy obecności objawów choroby rozpocznij leczenie, przy braku objawów – powtórz badanie.

TOKSOPLAZMOZA. Jeśli masz wysoki poziom IgG (+), to znaczy, że przechodziłaś już zakażenie i masz przeciwciała, dzięki którym jesteś odporna na toksoplazmozę. Jeśli natomiast dodatni jest wynik IgM, prawdopodobnie jesteś zakażona i powinnaś podjąć leczenie. Jeśli masz wynik IgG ujemny (negatywny), oznacza to, że nigdy nie miałaś styczności z toksoplazmozą. Musisz być ostrożna aż do urodzenia dziecka, co trzy miesiące rób badania kontrolne.

RÓŻYCZKA. Wysoki poziom przeciwciał w klasie IgG  najczęściej świadczy o tym, że jesteś odporna na tę chorobę, bo przebyłaś ją w przeszłości lub jesteś zaszczepiona (obecnie niemal każda ciężarna była szczepiona w wieku szkolnym). Przy niskim poziomie IgG należy oznaczyć przeciwciała w klasie IgM lub wykonać powtórne oznaczenie IgG (wzrost w porównaniu do pierwszego badania świadczy o aktualnej infekcji).

CYTOMEGALIA. Znaczny wzrost przeciwciał IgG oraz obecność przeciwciał IgM mogą świadczyć o istnieniu pierwotnej infekcji, ale nie musi tak być (przeciwciała IgM mogą przetrwać do 18 miesięcy od pierwotnej infekcji). Aby określić, kiedy do niej doszło, trzeba zrobić badania na awidność. Nawet dodatnie IgM nie musi oznaczać aktywnego zakażenia. Wysoki poziom przeciwciał w klasie IgG nie znaczy, że jesteś odporna na chorobę, ale ryzyko zachorowania jest znacznie niższe. Przy IgG (–) unikaj kontaktu z małymi dziećmi.

forum.mjakmama24.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama24.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.