Cewnik Foleya – kiedy się go stosuje?

2020-04-24 10:05 lek. Agnieszka Michalak
Cewnik Foleya – kiedy się go stosuje?
Autor: Getty images

Cewnik Foleya to narzędzie urologiczne, ale wykorzystywane w położnictwie do wywoływania porodu. Zobacz, kiedy stosuje się, a kiedy nie powinno się zakładać cewnika Foleya rodzącym kobietom.

Cewnik Foleya jest giętkim cewnikiem pęcherzowym, wykonanym z lateksu, a jego cechą charakterystyczną jest balon na końcu cewnika, wypełniany wodą, który ma za zadanie utrzymać cewnik w pęcherzu moczowym. Najczęściej cewnik Foleya używany jest do odprowadzania moczu z pęcherza moczowego, w sytuacji, kiedy oddawanie moczu jest niemożliwe.

Pomimo tego, iż cewnik Foleya jest w założeniu narzędziem urologicznym, używany jest również z powodzeniem w położnictwie podczas preindukcji porodu.

Spis treści:

  1. Wywoływanie porodu za pomocą cewnika Foleya
  2. Kiedy zakłada się cewnik Foleya?
  3. Jakie są przeciwwskazania do założenia cewnika Foleya?
  4. Inne zastosowania cewnika Foleya?

Wywoływanie porodu za pomocą cewnika Foleya

Cewnik Foleya używany jest w położnictwie jako mechaniczna metoda preindukcji porodu, czyli procedura mającą na celu przyspieszenie dojrzewania szyjki macicy. Dzięki zastosowaniu metod preindukcji porodu możliwe jest wywołanie go w sposób bezpieczny, zmniejszając ryzyko powikłań wynikających z niedojrzałości szyjki macicy.

Do takich powikłań należał skurcz macicy przy braku pełnego rozwarcia, trudności w przedostaniu się dziecka przez kanał rodny, a nawet pęknięcie macicy.

Cewnik Foleya jest najczęściej stosowaną metodą preindukcji porodu w Polsce. W porównaniu z metodami farmakologicznymi, czyli podawaniem prostaglandyn charakteryzuje się zmniejszonym ryzykiem wywołania nadmiernej czynności skurczowej macicy, co w znaczący sposób przekłada się na bezpieczeństwo zarówno matki ,jak i dziecka.

Czytaj: Niewydolność szyjki macicy w ciąży. Ryzyko porodu przedwczesnego

Macica w ciąży: jak się zmienia?

Kiedy zakłada się cewnik Foleya?

Warunkiem prowadzenia preindukcji porodu przy pomocy cewnika Foleya jest rozwarcie szyjki macicy na szerokość ok. 1 cm, aby możliwe było wprowadzenie narzędzia. Cewnik wprowadza się tak, aby balonik umiejscowiony był powyżej ujścia wewnętrznego kanału szyjki macicy po czym napełnia się go.

Jednocześnie pacjentka jest stale monitorowana kardiotokograficznie (KTG). Mechaniczne rozszerzanie szyjki macicy powoduje zwiększone wydzielanie prostaglandyn sprzyjających dojrzewaniu szyjki macicy.

W przypadku wystąpienia regularnej czynności skurczowej macicy, wypadnięcia cewnika lub odpłynięcia płynu owodniowego cewnik Foleya usuwa się. Zwykle następuje to od kilku do kilkunastu godzin od założenia cewnika. Po tym czasie ocenia się przygotowanie szyjki macicy do porodu i jej dojrzałość.

Jakie są przeciwwskazania do założenia cewnika Foleya?

Istnieją przeciwskazania do prowadzenia preindukcji porodu przy użyciu cewnika Foleya, do których należą:

W przypadku nasilonej infekcji pochwy lub kolonizacji pochwy paciorkowcami typu B (GBS +) starannie dezynfekuje się pochwę przed założeniem cewnika oraz podaje się antybiotyk, w celu uniknięcia infekcji wewnątrzmacicznej.

Dzięki wprowadzeniu metod preindukcji porodu m.in. z użyciem cewnika Foleya możliwe jest przyspieszenie dojrzewania szyjki macicy, a co za tym idzie indukcji porodu bez ryzyka powikłań dla matki i dziecka. Preindukcja porodu za pomocą cewnika Foleya jest metodą bezpieczną i wygodną, stosowaną na całym świecie od wielu lat, nierzadko też umożliwia on urodzenie dziecka drogą naturalną.  

Inne zastosowania cewnika Foleya

Warto pamiętać, że pierwszym wskazaniem do użycia cewnika Foleya jest konieczność zacewnikowania pęcherza moczowego. Cewnikowanie polega na wprowadzenia cewnika Foleya przez cewkę moczową, która uprzednio jest znieczulana miejscowo, najczęściej lidokainą w żelu.

Następnie przez jedno z ujść cewnika podaje się ok. 10 ml soli fizjologicznej. Ma to na celu wypełnienie balona, znajdującego się na końcu cewnika, w pęcherzu moczowym. Dzięki niemu cewnik Foleya umiejscowiony na stałe w pęcherzu, ponieważ wypełniony balon ma średnicę większą niż średnica cewki moczowej. Koniec drugiego ujścia na zewnątrz cewnika moczowego umożliwia podłączenie worka na mocz.

 Istnieje szereg wskazań do cewnikowania pęcherza moczowego, do których należą:

  • konieczność oceny diurezy, czyli procesu wydalania moczu. Diureza musi być regularnie oceniana u pacjentów nieprzytomnych, w ciężkim stanie ogólnym, u których kluczowe jest monitorowanie funkcji nerek. Podobna sytuacja występuje u pacjentów poddawanych zabiegom operacyjnych przeprowadzanych w znieczuleniu ogólnym.

  • zatrzymanie moczu. Jest to sytuacja, w której z różnych przyczyn opróżnianie pęcherza jest niemożliwe. Mocz jest produkowany prawidłowo, jednak nie może wypłynąć, w efekcie czego pęcherz jest stale przepełniony, co powoduje silny ból i dyskomfort.

    Przyczyny takie stanu są różne, do najczęściej występujących należą choroby gruczołu krokowego (przerost lub nowotwór), gdzie rosnący gruczoł uciska z zewnątrz zaciskając cewkę moczową, kamica moczowa, zwężenie cewki moczowej.

    Do rzadszych przyczyn zatrzymania moczu należą także zaparcia, gdzie duże masy kałowe powodują ucisk odbytnicy na cewkę moczową, oraz krwawienie do dróg moczowych, gdzie blokadę w odpływie moczu stanowią skrzepliny w cewce moczowej

  • chemioterapia dopęcherzowa, stosowana w nowotworach układu moczowego

  • konieczność wygojenia cewki moczowej po zabiegach operacyjnych takich jak usunięcie gruczołu krokowego, lub zwężenia cewki moczowej

  • konieczność pobrania próbki moczu do badania w sytuacji, jeśli nie można pobrać potrzebnej próbki w inny sposób.

Powyższe choroby wymagają nagłego, krótkotrwałego założenia cewnika Foleya. Istnieją również stany, w których konieczne jest przewlekłe używanie cewnika w celu oddania moczu. Należy do nich podeszły wiek, choroby i urazy mózgu oraz rdzenia kręgowego, wady wrodzone (przepuklina oponowo-rdzeniowa). Pacjenci wymagający przewlekłego cewnikowania lub ich opiekunowie przechodzą szkolenie, które umożliwia im wymianę cewnika samodzielnie w domu.

Przeciwskazaniem do założenia cewnika Foleya jest ostre zapalenie gruczołu krokowego, krytyczne zwężenie cewki moczowej, a także przerwanie jej ciągłości. Rozerwanie cewki moczowej ma miejsce w przypadku urazów kości miednicy. Pacjenci tacy często wymagają cewnikowania, ale w ich przypadku cewnik wprowadza się przez brzuch bezpośrednio do pęcherza. Jest to tzw. nakłucie nadłonowe.

Cewnikowanie cewnikiem Foleya jest zabiegiem bezpiecznym, niesie jednak za sobą ryzyko powikłań, do których należy przede wszystkim zakażenie cewki moczowej i pęcherza. W przypadku chorób wymagających krótkotrwałego cewnikowania należy dążyć do jak najkrótszego utrzymywania cewnika w pęcherzu i dbać o jak największą sterylność.  

Jeżeli cewnik umieszczony jest w pęcherzu przewlekle należy dbać o sterylność podczas zakładania cewnika i odpowiednią higienę dróg moczowych. Należy wymieniać go regularnie, zgodnie z zaleceniami lekarza i możliwie jak najrzadziej odłączać worek na mocz od cewnika, a także zgłosić się do lekarza jeśli wystąpią objawy takie jak pieczenie cewki moczowej lub krwiomocz.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W magazynie Dziecko Zakupy i My: ponad 200 polecanych produktów dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży, a także inspiracje i porady dla całej rodziny! Sprawdź, jak zadbać o najbliższych!

Pobierz
Dziecko zakupy i my
KOMENTARZE