Stan przedrzucawkowy w ciąży: co zwiększa ryzyko jego wystąpienia i jak go leczyć?

2020-01-21 10:40
Stan przedrzucawkowy w ciąży
Autor: Getty images

Stan przedrzucawkowy w ciąży może się pojawić u przyszłej mamy już od 2 trymestru i u świeżo upieczonych mam do dwóch dni po porodzie. Stan przedrzucawkowy jest groźny dla zdrowia i życia matki i dziecka. Przeczytaj, jakie są jego przyczyny, objawy i w jaki sposób leczyć stan przedrzucawkowy w ciąży.

Stan przedrzucawkowy w ciąży to jedno z powikłań ciążowych, potencjalnie bardzo niebezpieczne. Inne nazwy tego schorzenia to gestoza lub preeklamsja, a dawniej: zatrucie ciążowe. Warto wiedzieć jakie są objawy stanu przedrzucawkowego , by umieć go rozpoznać i odpowiednio zareagować, gdy wystąpi.

Spis treści:

  1. Co to jest stan przedrzucawkowy?
  2. Przyczyny stanu przedrzucawkowego w ciąży
  3. Objawy stanu przedrzucawkowego
  4. Leczenie stanu przedrzucawkowego
  5. Zagrożenia, które niesie stan przedrzucawkowy w ciąży
  6. Kto jest narażony na stan przedrzucawkowy?
  7. Zapobieganie stanowi przedrzucawkowemu
  8. Czy zawsze choroba ustępuje zaraz po porodzie?

Co to jest stan przedrzucawkowy?

To typowo ciążowe schorzenie, występujące w drugiej połowie ciąży (po 20. tygodniu), objawiające się przede wszystkim wysokim ciśnieniem krwi. Stan przedrzucawkowy w ciąży diagnozuje u ciężarnych kobiet, u których stwierdza się, wcześniej niewystępujące, nadciśnienie tętnicze - większe niż 140/90 mm Hg - oraz białkomocz, czyli obecność białka w moczu. Stan przedrzucawkowy to poważne, wielonarządowe schorzenie matki, a także dziecka. Występuje w 4–5 proc. wszystkich ciąż.

Czytaj: Kalendarz ciąży tydzień po tygodniu

POWIKŁANIA CIĄŻY: cukrzyca ciążowa, cholestaza ciążowa, anemia, różyczka, toksoplazmoza, nadciśnienie, krwawienie i plamienie

Przyczyny stanu przedrzucawkowego w ciąży

Przyczyny nie są do końca znane. Prawdopodobnie wiąże się on z nieprawidłową inwazją komórek trofoblastu (zalążek łożyska) w ściany tętnic macicy i z nietolerancją immunologiczną pomiędzy płodem, łożyskiem a tkankami matki, bądź brakiem zdolności adaptacyjnych do zmian zachodzących w układzie sercowo-naczyniowym w ciąży. Ważną rolę odgrywają również predyspozycje genetyczne.

Możliwe jest wymienienie czynników, zwiększających ryzyko jego wystąpienia. Szczególnie zagrożone są kobiety, które spodziewają się dziecka po raz pierwszy.

Czytaj: Ciąża na leżąco. Jak zagospodarować swój czas?

Jak wygląda ciąża i poród kobiety z ciążowym nadciśnieniem tętniczym?

Objawy stanu przedrzucawkowego

Pierwszym i najważniejszym objawem jest podwyższone ciśnienie krwi – dlatego kobiety z grupy wysokiego ryzyka powinny badać je samodzielnie, w domu. Lekarze uznają, że nadciśnienie występuje wtedy, gdy skurczowe ciśnienie tętnicze wynosi 140 mm Hg lub więcej, a rozkurczowe – 90 mm Hg lub więcej podczas przynajmniej dwóch pomiarów wykonanych w ciągu siedmiu dni u kobiety z dotychczas prawidłowym ciśnieniem krwi. Często występują również skoki ciśnienia.

Jeśli kobieta miała już wcześniej stwierdzone nadciśnienie, stan przedrzucawkowy rozpoznaje się, gdy ciśnienie tętnicze skurczowe wzrośnie o ≥30 mm Hg lub rozkurczowe o ≥15 mm Hg oraz wystąpi białkomocz, a gdy białkomocz nie występuje – jeśli obecne jest przynajmniej jedno z poniższych kryteriów: małopłytkowość, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, obrzęk płuc, objawy neurologiczne lub zaburzenia widzenia.

Inne objawy towarzyszące stanowi przedrzucawkowemu to:

  • silne bóle głowy
  • zaburzenia widzenia (widzenie nieostre, mroczki, błyski).
  • wymioty
  • drgawki
  • zaburzenia świadomości
  • zaburzenia związane z oddawaniem moczu - gdy pojawia się on w skąpych ilościach
  • duszności
  • bóle w górnej części brzucha
  • kłopoty z funkcjonowaniem wątroby
  • ograniczenie rozwoju płodu w macicy.

Uwaga: wbrew dawniejszym wytycznym obecnie białkomocz nie jest niezbędnym kryterium rozpoznania stanu przedrzucawkowego. Także obrzęków nie traktuje się już jako kryterium diagnostycznego, bo występują one nawet w 60 proc. ciąż fizjologicznych.

Czytaj: Krwawienie w ciąży - co oznacza krwawienie z górnych dróg rodnych?

Niepokojące dolegliwości ciążowe: krwawienie, bóle brzucha, wymioty, biegunka w ciąży

Leczenie stanu przedrzucawkowego

Sposób postępowania zależy od zagrożenia dla kobiety i płodu, wieku ciążowego i zaawansowania rozwoju płodu.

  • Łągodna postać stanu przerzucawkowego

U kobiet, u których zdiagnozowano łagodną formę stanu przedrzucawkowego w ciąży, nie jest konieczna hospitalizacja. Zaleca się im odpoczynek, regularnie monitorując poziom ciśnienia tętniczego i białkomoczu.

Kobiecie ze stanem przedrzucawkowym w ciąży zaleca się również odpowiednią dietę, zawierającą właściwe dawki soli i wody. We wszystkich przypadkach lekarze starają się zakończyć ciążę przed jej 40. tygodniem, ponieważ to właśnie jej rozwiązanie jest najskuteczniejszym sposobem walki ze stanem przedrzucawkowym w ciąży.

  • Ciężka postać stanu przerzucawkowego

Stan przedrzucawkowy określa się jako ciężki, jeżeli ciśnienie tętnicze skurczowe wynosi ≥160 mm Hg lub rozkurczowe ≥110 mm Hg (w dwóch pomiarach w odstępie ≥4 godzin u ciężarnej spoczywającej w łóżku), występuje jedno dowolne z ww. kryteriów lub silny ból w prawym górnym kwadracie jamy brzusznej bądź w nadbrzuszu utrzymujący się mimo stosowania leków przeciwbólowych, który nie ma innej przyczyny.

Każdy ciężki stan tych zaburzeń chorobowych wymaga leczenia w szpitalu. Matka otrzymuje również siarczan magnezu, który zapobiega atakom drgawek, a także leki, które przyspieszają dojrzewanie płuc dziecka. Podając leki, lekarze są w stanie przedłużyć ciążę i zmniejszyć ryzyko porodu przedwczesnego, co jest korzystne dla dziecka. Często pobyt matki w szpitalu trwa aż do zakończenia ciąży.

Najlepszym i jedynym skutecznym sposobem pozbycia się problemów zdrowotnych związanych z tym stanem jest poród – po wydaleniu łożyska wszystkie objawy choroby ustępują.

Dlatego po 34. tygodniu ciąży kobieta jest poddawana obserwacji i badaniom aż do porodu. Musi pozostawać w łóżku, a badany zostaje m. in. stan płodu, wykonuje się również morfologię krwi, mierzy parametry dobowe białkomoczu.

Jeśli stan przedrzucawkowy ma postać ciężką, a ciąża jest już zaawansowana (przekroczyła 34. tydzień), wykonuje się cesarskie cięcie. Gdy nie ma konieczności wykonania cesarki, przyszłą mamę pozostawia się w szpitalu i podaje jej leki – przede wszystkim na obniżenie ciśnienia, jeśli jest bardzo wysokie, i utrzymanie go na stałym poziomie.

Czytaj: Morfologia krwi: najważniejsze badanie W CIĄŻY

Problemy z łożyskiem: łożysko przedwcześnie oddzielające się, łożysko przodujące

Badania do wykonania

Podstawą do diagnostyki stanu przedrzucawkowego są regularne pomiary ciśnienia krwi i kontrola białkomoczu (oznaczenie go w dobowej zbiórce moczu lub za pomocą pasków diagnostycznych). Gdy u kobiety ciężarnej lekarze podejrzewają stan przedrzucawkowy, wykonuje się również całą serię badań laboratoryjnych z krwi, aby potwierdzić diagnozę.

Badane są wówczas takie parametry, jak: trombocyty, hemoglobina, hematokryt, bilirubina (pośrednia), kwas moczowy, mocznik, kreatynina, AspAT, AlAT, białko całkowite, AT III, fibrynogen, LDH, układ krzepnięcia, D-dimery, CRP, elektrolity.

Zagrożenia, które niesie stan przedrzucawkowy w ciąży

Schorzenie to jest niebezpieczne także dlatego, że może rozwinąć się bardzo szybko – czasem dosłownie w ciągu kilkunastu godzin! Największymi zagrożeniami– w przypadku braku leczenia – jakie może spowodować zaburzenie są:

  • u dziecka - przedwczesny poród, zbyt wczesne oddzielenie się łożyska, co z kolei może prowadzić do niewystarczającego odżywienia i niedotlenienia płodu oraz ograniczenia jego wzrostu, a nawet śmierć dziecka
  • u matki - zaburzenia oddechowe, krwawienie do mózgu, uszkodzenia i niewydolność nerek (zmniejsza się przesączanie kłębuszkowe), rozwarstwienie aorty, a nawet śmierć (stan przedrzucawkowy jest przyczyną około 15 proc. przypadków śmierci kobiet związanych z ciążą i porodem).
    Zbagatelizowany lub niewłaściwie zdiagnozowany stan przedrzucawkowy skutkuje też rzucawką, która z kolei kończy się poważnymi konsekwencjami: nie tylko zaburzeniami świadomości, ale nawet śpiączką. Leczenie rzucawki uzależnione jest od konkretnego przypadku.

Czytaj:  Przeczytaj również: Oddział patologii ciąży - co cię tam czeka?

Pamiętaj!

W przypadku gdy objawy są bardzo wyraźne i silne – ciśnienie krwi przekracza 160/100 mm Hg, obrzęki nóg, rąk czy twarzy nie chcą ustąpić po nocy, występuje silny ból głowy i zaburzenia widzenia – trzeba jak najszybciej udać się do swojego lekarza lub pojechać do najbliższego szpitala położniczego i powiedzieć o swoich obawach.

Kto jest narażony na stan przedrzucawkowy?

Sstan przedrzucawkowy częściej występuje w pierwszej ciąży niż w kolejnych. U niektórych kobiet ryzyko zachorowania jest wyższe niż u pozostałych. W grupie podwyższonego ryzyka są te przyszłe mamy, które:

  • chorują na nadciśnienie (miały je już przed ciążą),
  • mają cukrzycę typu 2 lub cukrzycę ciążową,
  • chorują na przewlekłą chorobę nerek lub toczeń,
  • mają mniej niż 18 lub więcej niż 35 lat,
  • miały stan przedrzucawkowy w poprzedniej ciąży,
  • mają matkę lub siostrę z tym powikłaniem w wywiadzie,
  • są w ciąży mnogiej (bliźniaczej, trojaczej itd.),
  • mają dużą nadwagę (BMI wynosi 34 lub więcej).

Zapobieganie stanowi przedrzucawkowemu

Kobieta obciążona średnim lub dużym ryzykiem wystąpienia stanu przedrzucawkowego powinna przyjmować niskie dawki kwasu acetylosalicynowego (aspiryny) – oczywiście pod kontrolą lekarza ginekologa. Według obecnych rekomendacji zalecana dawka dobowa to 80–100 mg aspiryny, którą trzeba przyjmować od końca I trymestru. Stosowanie aspiryny zmniejsza występowanie stanu przedrzucawkowego o 10–20 proc. Kobietom z grup ryzyka – i z niedoborami wapnia – zaleca się też suplementację wapnia.

Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania?

  • Monitoruj ciśnienie krwi – warto je mierzyć samodzielnie w domu. Nieprawidłowe ciśnienie krwi to więcej niż 140/90 mm Hg.
  • Stosuj dietę bogatą w magnez i wapń – oba te składniki mineralne odpowiadają za utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego krwi.
  • Unikaj tłuszczów trans. Znajdują się one w takich produktach spożywczych, jak: margaryna, ciasta, herbatniki i pokarmy smażone. W jednym z badań wykazano, że stosowanie diety bogatej w tłuszcze trans związane jest z wyższym ryzykiem wystąpienia stanu przedrzucawkowego.
  • Obniż poziom stresu. Stres psychiczny, lęk i depresja w trakcie ciąży mogą prowadzić do rozwoju stanu przedrzucawkowego, dlatego znajdź czas na techniki relaksacyjne, takie jak medytacja czy joga.
  • Nie ograniczaj spożycia soli ani przybierania na wadze. Takie postępowanie w ciąży – wbrew pozorom – może być szkodliwe.
  • Skontaktuj się z lekarzem lub skorzystaj z pomocy w nagłych wypadkach, jeśli ciśnienie krwi przekroczy 160/110 mm Hg lub występują inne objawy stanu przedrzucawkowego.

Czy zawsze choroba ustępuje zaraz po porodzie?

Zazwyczaj tak – urodzenie łożyska jest równoważne z wyleczeniem stanu przedrzucawkowego. Niekiedy jednak, w bardzo rzadkich przypadkach, objawy mogą się utrzymywać, a nawet nasilać w ciągu kolejnych 48 godzin – i wtedy wystąpić mogą objawy zespołu HELLP, jak również obrzęk płuc, niewydolność nerek czy rzucawka.

Zespół HELLP (dotyczy 10–15 proc. przypadków), to powikłanie, którego konsekwencją może być ostra niewydolność nerek u matki, obrzęk jej mózgu, krwiak wątroby, zaburzenia krzepliwości krwi, udar mózgu i zgon matki, a także okołoporodowy zgon płodu. Pierwszymi objawami zespołu HELLP są: ból w nadbrzuszu, nagły wzrost ciśnienia (czyli tzw. przełom nadciśnieniowy). Inne objawy to m.in. niepokój, silne bóle głowy, zaburzenia widzenia.

Ważne! Kobieta ze stanem przedrzucawkowym w ciąży przechodzi również kontrolę swojego stanu zdrowia: sprawdzanie ciśnienia, kontrola białkomoczu przez cały okres połogu - około 6-8 tygodni.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE

NOWY NUMER

POBIERZ PORADNIK! Darmowy poradnik, z którego dowiesz się, jak zmienia się ciało kobiety w ciąży, jak rozwija się płód, kiedy wykonać ważne badania, jak przygotować się do porodu. Pobieram >

Pobieram
poradnik ciaza