Psychoterapia: na czym polega i kiedy warto z niej skorzystać?

2020-06-30 12:47 Lek. Tomasz Nęcki
Psychoterapia: na czym polega i kiedy warto z niej skorzystać?
Autor: Getty Images

Psychoterapia to nic innego, jak leczenie poprzez rozmowę. Pomagać może ona osobom z rozmaitymi problemami, takimi jak np. zaburzenia nastroju, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania czy zaburzenia osobowości. Wiele osób rozważających podjęcie psychoterapii ma wiele niekoniecznie uzasadnionych obaw – na co wiec należy się przygotować i na czym ogólnie polega psychoterapia?

Spis treści

  1. Rodzaje psychoterapii
  2. Wskazania do psychoterapii
  3. Przebieg i czas trwania psychoterapii
  4. Cechy dobrego terapeuty
  5. Psychoterapia prywatnie i w ramach NFZ

Początki psychoterapii sięgają nawet do okresu starożytności – autorami pierwszych teorii psychologicznych byli bowiem Arystoteles oraz Galen. Znane nam jednak dzisiaj oddziaływania terapeutyczne swoje korzenie mają w XIX i XX wieku, jednym zaś ze specjalistów, którzy dużo wnieśli w rozwój psychoterapii, był Zygmunt Freud.

Można powiedzieć, że rolą psychoterapii jest poprawa zdrowia psychicznego, nauczenie pacjenta nowych umiejętności społecznych oraz lepszego funkcjonowania w społeczeństwie, a także pomaganie mu w zwalczeniu lub nauczeniu się tolerowania różnych objawów psychopatologicznych.

Rodzaje psychoterapii

Psychoterapia zasadniczo polega na rozmowie pomiędzy pacjentem a terapeutą. Może ona jednak przebiegać nieco inaczej w zależności od tego, z jakiego rodzaju oddziaływań terapeutycznych zdecyduje się skorzystać pacjent. W podstawowym ujęciu wyróżnić można dwa rodzaje psychoterapii – indywidualną oraz grupową. Obie mają swoje zalety, o terapii grupowej mawia się jednak, że ma ona pewne cechy, których nie ma terapia indywidualna – mowa tutaj o tzw. społecznych czynnikach terapeutycznych. Warto tutaj wyróżnić dotychczas niewspomniany, a stanowiący podstawę w leczeniu zaburzeń psychicznych u dzieci rodzaj oddziaływań terapeutycznych, którym jest terapia rodzinna.

Najwięcej osób decyduje się jednak na skorzystanie z terapii indywidualnej. Nurtów terapeutycznych wyróżnia się bardzo dużo, najczęściej wybieranymi są zaś terapia psychoanalityczna, psychodynamiczna, poznawczo-behawioralna oraz systemowa.

Psychoanaliza opiera się przede wszystkim na analizowaniu nieświadomych konfliktów psychicznych i przyglądaniu się patologicznym mechanizmom obronnym, które wpływają na funkcjonowanie pacjenta. W pewnym stopniu podobna do niej jest terapia psychodynamiczna, w której także uwaga kierowana jest ku nieuświadomionym konfliktom, w terapii tej wyjątkowo istotna jest jednak również relacja z terapeutą i analiza przeniesień pacjenta w stronę terapeuty.

Terapia poznawczo-behawioralna ma na celu identyfikowanie nieprawidłowych przekonań pacjenta i uczenie go innych, prawidłowych schematów myślowych. Terapia systemowa skupia się zaś na tym, jakie są relacje pomiędzy pacjentem a jego systemem (zazwyczaj rodziną) i jak zachowania poszczególnych elementów systemu wpływają na samopoczucie i funkcjonowanie pacjenta.

Wskazania do psychoterapii

Psychoterapię kojarzy się z zaburzeniami psychicznymi i ich leczeniem, w praktyce jednak skorzystać ze wzięcia w niej udziału może tak naprawdę każdy człowiek. Terapia pozwala bowiem lepiej poznać samego siebie, ale i lepiej rozumieć swoje własne emocje, wzmacniać może ona poczucie pewności siebie, jak i przygotowywać do lepszego radzenia sobie z kryzysowymi doświadczeniami.

Podkreślić trzeba tutaj jednak to, że oddziaływania terapeutyczne stanowią drugą – obok farmakoterapii – podstawową metodę leczenia w psychiatrii. Psychoterapia jest zresztą preferowaną metodą leczenia zaburzeń psychicznych w przypadku pewnych grup wiekowych, mowa tutaj przede wszystkim o dzieciach czy o kobietach ciężarnych.

Tak naprawdę psychoterapia zalecana jest pacjentom z jakimikolwiek zaburzeniami psychicznymi. Szczególnie często wykorzystywana jest ona w przypadku tych jednostek, w których samo leczenie farmakologiczne może być niewystarczające – jako przykłady można tutaj podać:

Przebieg i czas trwania psychoterapii

Psychoterapia powszechnie kojarzona jest z leżeniem na kozetce i opowiadaniem terapeucie o swoich problemach. Tak rzeczywiście bywa, szczególnie podczas psychoanalizy, nie każda jednak terapia przebiega faktycznie w taki sposób. W większości przypadków sesje polegają na rozmowie pomiędzy pacjentem a terapeutą – przykładowo w terapii psychodynamicznej uczestnicy siedzą naprzeciwko siebie.

Na początku, przed rozpoczęciem terapii, odbywają się sesje konsultacyjne. Mają one na celu umożliwienie pacjentowi opowiedzenia tego, dlaczego postanowił skorzystać z psychoterapii, oprócz tego w tymże właśnie czasie stawiana jest przez terapeutę diagnoza. Jest to bardzo ważny element całego procesu terapeutycznego, ponieważ umożliwia on określenie obszarów podejmowanej później pracy z terapeutą.

Wyjątkowo istotnym elementem procesu terapeutycznego jest zawarcie kontraktu w formie ustnej lub pisemnej. Kontrakt określa zasady terapii – częstość sesji, czas ich trwania czy formę płatności w przypadku psychoterapii odbywanej w warunkach komercyjnych.

Ostatecznie sesje trwają zwykle około 50-60 minut, pacjent spotyka się z terapeutą zazwyczaj jeden-dwa razy w tygodniu (czasami spotkania mogą odbywać się częściej). Wiele osób zastanawia się, jak długo będzie trwała ich terapia – tutaj bywa z kolei bardzo różnie. Niektóre terapie są bowiem krótkoterminowe i kończą się po zaledwie kilku-kilkunastu sesjach, inne zaś – zwłaszcza psychoanaliza oraz terapia psychodynamiczna – mogą trwać nawet kilka lat.

Cechy dobrego terapeuty

Aby terapia rzeczywiście przyniosła odpowiednie rezultaty, konieczne jest odbywanie jej u dobrego terapeuty – istnieją dowody, iż niewłaściwie prowadzona terapia może przynosić więcej szkód niż pożytku. Dobry terapeuta posiada udokumentowane kwalifikacje (psychoterapeuci posiadają certyfikaty), a także poddaje on swoją pracę superwizji (polega ona na regularnych spotkaniach z superwizorem, które pozwalają zobiektywizować spojrzenie terapeuty na jego własnych pacjentów).

Warto tutaj podkreślić to, że sytuacja, w której terapeuta wzbudza w pacjencie złość, niechęć albo inne negatywne uczucia niekoniecznie oznacza to, że dany specjalista nie posiada odpowiednich kompetencji. O psychoterapii powiedzieć można wiele, z całą pewnością można jednak stwierdzić, iż nie jest ona łatwa, może rodzić bunt i odkrywanie różnych przykrych wydarzeń wraz z terapeutą może skutkować pojawianiem się negatywnych emocji wobec terapeuty. Takowe zawsze warto przedyskutować z terapeutą, ponieważ odkrycie ich źródeł może poprawiać przebieg relacji pacjenta z innymi ludźmi.

Psychoterapia prywatnie i w ramach NFZ

Z pomocy psychoterapeuty skorzystać można w ramach ubezpieczenia zdrowotnego oraz komercyjnie. W celu odbycia terapii w ramach NFZ konieczne jest posiadanie skierowania do psychologa – wystawić je może nie tylko psychiatra, ale i dowolny inny lekarz, np. lekarz rodzinny.

Z psychoterapią w ramach publicznej opieki zdrowotnej związany bywa jeden podstawowy problem – jest nim rzadka zwykle częstość sesji. Zdarza się, że pacjent widuje się z terapeutą raz na dwa tygodnie, a czasami nawet jeszcze rzadziej, np. raz w miesiącu. O skuteczności takiej psychoterapii ciężko w ogóle dyskutować. Część pacjentów decyduje się w związku z tym skorzystać z psychoterapii opłacanej we własnym zakresie, nie wszyscy jednak mogą sobie na takową po prostu pozwolić – koszt jednej sesji mieści się zwykle w granicach od 100 do 150 złotych.

O autorze:
lek. Tomasz Nęcki
Lek. Tomasz Nęcki
Absolwent kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Wielbiciel polskiego morza (najchętniej przechadzający się jego brzegiem ze słuchawkami w uszach), kotów oraz książek. W pracy z pacjentami skupiający się na tym, aby przede wszystkim zawsze ich wysłuchać i poświęcić im tyle czasu, ile potrzebują.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE