Co to są głoski - przykłady głosek

2020-10-21 14:22
głoski ania
Autor: Redakcja

Chcesz wytłumaczyć dziecku, czym są głoski - przykłady znajdziesz w artykule. Nauka głoskowania to bardzo ważny etap w nauce czytania. To nic innego jak ćwiczenie słuchu fonematycznego, to w końcu dzielenie wyrazów na głoski, czyli pojedyncze dźwięki, które dziecko jest w stanie usłyszeć. Dobrze, aby każdy rodzic uczący w domu dziecko głoskowania zdawał sobie z tego sprawę.

Podczas nauki głoskowania warto jak zawsze i przy wszystkim zacząć od prostych 2-3 głoskowych wyrazów, np.:

  • d-o-m,
  • s-o-k,
  • r-o-k,
  • o-k-o,
  • n-o-s,
  • m-r-o-k,
  • s-m-o-k,
  • n-o-c.

Dodatkowo ćwiczmy z dzieckiem zarazem analizę jak i syntezę słuchową, np. rodzic mówi wyraz nos, a dziecko głoskuje n-o-s – to jest analiza słuchowa wyrazów. Lub rodzic głoskuje n-o-s, a dziecko mówi nos– to jest synteza słuchowa wyrazów. Oba rodzaje ćwiczeń są szalenie ważne, ćwiczone do znudzenia z dziećmi przez nauczycieli w tak zwanych zerówkach.

Czytaj: Jak nauczyć dziecko głoskować? Ćwiczenia logopedyczne na głoskowanie

Czym są głoski dźwięczne i bezdźwięczne? Jak je odróżnić?

Kolejny ważny problem pojawia się w trakcie głoskowania podczas występowania w wyrazie głoski „i”. Gdy "i" występuje miedzy spółgłoskami, zmiękcza spółgłoskę poprzedzającą i jest wówczas samodzielną głoską, np.:

  • p’-i-n-g-w’-i-n (pingwin),
  • p’-i-s-t-o-l-e-t (pistolet),
  • w’-i-d-ł-y (widły),
  • A-l’-i-n-a (Alina).

„I” nie jest samodzielną głoską, gdy występuje między spółgłoska a samogłoską i jedynie zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę, np.:

  • g’-e-s (3 głoski), ale g-i-e-s (4 litery),
  • m’-o-t-ł-a (5 głosek), ale m-i-o-t-ł-a (6 liter),
  • w’-e-r-t-a-r-k-a (8głosek), ale w-i-e-r-t-a-r-k-a (9 liter),
  • p’-o-s-e-n-k-a (7 głosek), ale p-i-o-s-e-n-k-a (8 liter).

Natomiast te wyrazy poniżej zawierają głoski i, a także dwuznaki, np:

  • dź-w’-ę-k-i (5 głosek), ale aż d-ź-w-i-ę-k-i (7 liter),
  • b-rz-o-s-k-f’-i-n’-a (9 głosek), ale aż b-r-z-o-s-k-w-i-n-i-a (11 liter).

Czytaj: Dzielenie na sylaby - jak nauczyć dziecko dzielenia wyrazów na sylaby?

Głoski - przykłady

Zatem jak głoskujemy, oto przykłady:

liczba liter: liczba głosek:

  • rzeczka r-z-e-c-z-k-a (7) rz-e-cz-k-a (5)
  • Pszczyna P-s-z-c-z-y-n-a (8) P-sz-cz-y-n-a (6)
  • brzuszek b-r-z-u-s-z-e-k (8) b-rz-u-sz-e-k (6)
  • porzeczka p-o-r-z-e-c-z-k-a (9) p-o-rz-e-cz-k-a (7)
  • chrzan c-h-r-z-a-n (6) ch-rz-a-n (4)
  • narzędzia n-a-r-z-ę-d-z-i-a (9) n-a-rz-ę-dz’-a (6)
  • Puchatek P-u-c-h-a-t-e-k (8) P-u-ch-a-t-e-k (7)
  • krzaczek k-r-z-a-c-z-e-k (8) k-rz-a-cz-e-k (6)
  • przyjaciel p-r-z-y-j-a-c-i-e-l (10) p-rz-y-j-a-c’-e-l (8)
  • chusteczka c-h-u-s-t-e-c-z-k-a (10) ch-u-s-t-e-cz-k-a (8)
  • móżdżek m-ó-ż-d-ż-e-k (7) m-ó-ż-dż-e-k (6)
  • szczeniak s-z-c-z-e-n-i-a-k (9) sz-cz-e-n’-a-k (6)
  • pszczoła p-s-z-c-z-o-ł-a (8) p-sz-cz-o-ł-a (6)
  • grzechotka g-r-z-e-c-h-o-t-k-a (10) g-rz-e-ch-o-t-k-a (8)
  • Szczawnica S-z-c-z-a-w-n-i-c-a (10) Sz-cz-a-w-n’-i-c-a (8)
  • bracia b-r-a-c-i-a (6) b-r-a-c’-a (5)
  • miesięczniki m-i-e-s-i-ę-c-z-n-i-k-i (12) m-i-e-s’-ę-cz-n’-k-i (9)
  • łodzianin ł-o-d-z-i-a-n-i-n (9) ł-o-dz’-a- n’-n (6)

Czytaj: Jak nauczyć dziecko czytać? Nauka czytania sylabami, metoda literowa, czytanie globalne

Litery a głoski - przykłady zadań

Poniżej znajdują się zadania pomagające dziecku, szczególnie temu na starcie szkolnym, odróżnić głoskę od litery, pomóc w przezwyciężeniu trudności w nauce czytania i pisania, nauce wyodrębniania wyrazów w zdaniu, wyodrębniania głosek w wyrazach w następującej kolejności: w nagłosie, śródgłosie i wygłosie, dokonywania dźwiękowej analizy wyrazów, dokonywania syntezy słuchowej wyrazów jednosylabowych i wielosylabowych.

Poza tym również rozwijają pamięć wzrokową, słuchową, koncentrację uwagi, orientację w kierunkach, stronach, początek, koniec, koordynację wzrokowo-ruchowo-słuchową wyrazu oraz logiczne myślenie. Pozwalają na wielokrotne powtarzanie tych czynności, które zawodzą u dziecka, a są niezbędne do opanowania umiejętności niezbędnych w zakresie analizy i syntezy słuchowej w tempie dostosowanym do indywidualnych potrzeb i możliwości poznawczych danego dziecka.

Czytaj: Planowanie motoryczne – czym jest i jak rozwijać je u dziecka?

W trakcie przygotowywania dziecka do podjęcia nauki szkolnej ważne jest również niezaniedbywanie opieki nad ostatnią fazą kształtowania się mowy. Chodzi tu nie tylko o bogaty jak na wiek dziecka zasób słownictwa, o odpowiednią formę wypowiedzi, ale też o czystą i wyraźną mowę. U sześciolatków mowa powinna już być opanowana pod względem dźwiękowym. Poniżej znajdują się także ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne, ćwiczenia oddechowe, rytmizujące i ćwiczenia słuchu fonematycznego.

Czytaj: Dyktando - klasa 4: zasady ortograficzne i przykładowe dyktando dla uczniów klasy 4

materiał partnera
Prosty sposób na naukę alfabetu

Szukasz narzędzia, które połączy dobrą naukę z poznawaniem alfabetu i poszerzaniem słownictwa Twojego dziecka? Wybierz BrainBox - ABC! Na 55 kartach znajdziesz nie tylko słowa zaczynające się na daną literę i odpowiadające im obrazki, ale również zestaw pytań, które pozwolą ćwiczyć zapamiętywanie, proste liczenie oraz spostrzegawczość. 

Brain Box to seria wyjątkowych gier edukacyjnych, które będą wspierały rozwój Twoich dzieci lub podopiecznych na każdym etapie nauki. Wykorzystując dynamiczną i angażującą zabawę, gry z linii BrainBox pozwalają rozwijać wiedzę, a także wspierają trening pamięci i spostrzegawczości, czyli umiejętności kluczowych dla rozwoju. 

Głoski - przykłady ćwiczeń

PobierzGłoski - przykłady ćwiczeń w pdf

1. Wypisz samogłoski i spółgłoski z podanych wyrazów: lew, atlas, sowa, żaba, los, ryba, mydło, kapusta, burak, bocian, lemur, koc, meble, miodek, klasa, chłopiec, droga, kotek, rzepa, szkoła, wakacje, pole, może, sałata, chmury, chór, płot, trawa, narty, piesek, podłoga, samochód, noc.

2. Wymyśl i zapisz po 5 wyrazów:

  • jednosylabowych:
  • dwusylabowych:
  • trzysylabowych:

3. Wysłuchiwanie głosek w wyrazach. Co słyszysz:

a) na początku wyrazu – w nagłosie:

  • Ala, Ola, Ula, Ela, osa, ule, ekran, auto, sowa, rak, buda, sok, fajka, cena, zebra, rok, guma, waga, tort, mak, łania, buty, nora, kasa.

b) w środku wyrazu – w śródgłosie:

  • noc, koc, kot, tak, las, osa, żuk, dom, nos, pół, byk, sok, bar, rok, bat, bób, bór, bok, bis, bus, tuż, tik, mak, sos, łan, pas, dym, Jan.

c) na końcu wyrazu – w wygłosie:

  • las, kwiat, dom, ziemniak, sok, chrzan, len, burak, lok, pomidor, pole, osa, drewno, sala, rzeka, lato, słońce, koce, lalka, kosze, domy.

4. Zgadnij jaki to wyraz:

a) metoda sylabowa:

  • bu-ty, ka-wa, za-ku-py, sza-fa, dra-bi-na, sa-ła-ta, ło-pa-ta, ka-na-pa, pa-ra-sol, ja-go-da, ry-ba, sa-mo-lot, mu-cha.

b) metoda głoskowa:

  • d-o-m, d-y-m, o-k-o, s-o-k, l-o-k, l-o-d-y, b-u-t-y, w-o-d-a, w-a-g-a, s-a-ł-a-t-a, b-a-l-o-n, b-u-r-a-k, m-a-k.

5. Powtórz następujące sylaby (bez sensu, które nie tworzą wyrazu):

  • ra do, ma da, so na, wa ka, za do ra, sa ta ra, wa go ri, wa ka na, na ze lu, la ce go su.

6. Z jakich liter składa się dany wyraz, jakie litery napiszesz w wyrazach:

  • Ela, sok, dom, mapa, kot, foka, płot, baca, agrest, motyl, samolot, kaloryfer.

7. Zabawy naśladowczo-słuchowe. Dziecko naśladuje, udaje odgłosy wybranych zwierząt, narzędzi, ludzi:

  • nadmiar pary w lokomotywie – fffffff,
  • odgłos karetki pogotowia- ija ija ija,
  • kwakanie kaczki - kwa kwa kwa,
  • odgłos gdy pada deszcz – kap kap kap,
  • szczekanie psa – hau, hau, hau,
  • dźwięk dzwonka – dzyń dzyń dzyń,
  • brzęczenie muchy – bzzzz,
  • piszczenie myszy – pi pi pi,
  • syczenie węża – ssssssss,
  • parskanie jak konik,
  • płacz małego dziecka – łe łe łe,
  • naśladowanie rechotania żabek,
  • miauczenie kota- miauu, miauu,
  • kichanie chorego człowieka,
  • gdakanie kury – ko,ko,ko,
  • gęganie gęsi – gę, gę, gę

8. Ćwiczenia słuchowe – rozwijające wrażliwość na dźwięk, rytm, melodię i ton mowy:

a) dziecko siedzi z zamkniętymi oczami i odgaduje odgłosy dochodzące z ulicy – „wsłuchiwanie się w ciszę”, rozpoznawanie wytwarzanych dźwięków - szmery, stukanie, chodzenie, mowa. 

b) rozpoznawanie różnych rzeczy zamkniętych w pudełku przez potrząsanie nim - groch, kasza, gwoździe, ryż, guziki, cukierki.

c) uderzanie dwoma klockami o siebie, łyżeczką w pustą szklankę, klaskanie, tupanie, krzyczenie, darcie papieru, gniecenie papieru, lanie wody, wypuszczanie powietrza, np. z balonika.

d) różnicowanie dźwięków wydobywanych przez pojazdy - samochodu, motoru, pociągu, samolotu, autobusu, tramwaju.

e) rozpoznawanie określonych sylab wśród innych sylab / pa, ta, ba, da,/ ta, ba, ta / bu, da, zu, pi/ le, ly, po, no/ ty, za, bu, to/.

f) rozpoznawanie poszczególnych nazw zwierząt po ich głosie.g) rozpoznawanie różnych znanych melodii, piosenek dziecka.

9. Ćwiczenia słuchowe w rozróżnianiu wyrazów, które różnią się tylko jedną głoską - zmiana znaczenia wyrazu. Znajdź czym różnią się te pary wyrazów, np: lody – loty,

  • domek – Tomek,
  • pasek – piasek,
  • gapa – kapa,
  • dama – tama,
  • koza – kosa,
  • bal-pal,
  • bąk – pąk,
  • kasa – kasza,
  • kos – kosz,
  • bułka – półka,
  • rak-lak,
  • góra – kura,
  • rok-lok,
  • kos – kosz,
  • sale-szale.

10. Ćwiczenia oddechowe, prosimy dziecko, aby pokazała jak potrafi: dmuchać bańki, świeczkę, gorącą zupę, chuchać na szybę, lustro, gwizdać, głośno i beztrosko śmiać się.

11. Powtarzające się głoski:

a) powiedz, które wyrazy rozpoczynają się od takiej samej głoski:

  • mysz, mucha, malec, smok, moc, mleko, mama, tata, mata, most, noc, masło, miska.

b) powiedź, które wyrazy kończą się na taką samą głoskę:

  • apaszka, myszka, chorągiewka, osa, noc, guma, cena, nora, rzeka, koc, trop, fajka, foka, Ala, lalka, zebra.

c) W nazwie którego wyrazu występuje głoska „p”:

  • paproć, przepraszam, opona, kanapa, kapusta, mapa, napiwek, nietoperz, naprawić.

12. Domino fonetyczne. Dziecko zaczyna następny wyraz od takiej głoski na jaka kończył się wyraz poprzedni, np:

  • noc – cukier- rak – kret – termometr, itd.

13. Wyodrębnianie wyrazów krótszych ukrytych w wyrazach dłuższych, np.:

  • chusteczka (teczka), tort (tor), kubeczki (beczki), pisanki (sanki), jaskółka (kółka), laska (las), listek (lis).

14. Ćwiczenie pamięci słuchowej, koncentracji uwagi i orientacji przestrzennej. Rzucamy do dziecka piłkę wymawiając dowolną sylabę, np.: „ba”. Dziecko łapie piłkę i kończy wyraz dowolną sylabą, aby tworzyło spójny wyraz, np.: „ran”.

Polecamy pomoce naukowe dla najmłodszych:

Elementarz odkrywców

Ortografia dla dzieci 8 - 10 lat

Łamańce językowe

Ćwiczenia - głoski szumiące i syczące

Akademia przedszkolaka

Wierszyki ćwiczące głoski z zadaniami

Niepoważne wierszyki do utrwalania wymowy głosek

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE