Co to są głoski - przykłady głosek

2020-10-21 14:22
głoski ania
Autor: Redakcja

Chcesz wytłumaczyć dziecku, czym są głoski - przykłady znajdziesz w artykule. Nauka głoskowania to bardzo ważny etap w nauce czytania. To nic innego jak ćwiczenie słuchu fonematycznego, to w końcu dzielenie wyrazów na głoski, czyli pojedyncze dźwięki, które dziecko jest w stanie usłyszeć. Dobrze, aby każdy rodzic uczący w domu dziecko głoskowania zdawał sobie z tego sprawę.

Podczas nauki głoskowania warto jak zawsze i przy wszystkim zacząć od prostych 2-3 głoskowych wyrazów, np.:

  • d-o-m,
  • s-o-k,
  • r-o-k,
  • o-k-o,
  • n-o-s,
  • m-r-o-k,
  • s-m-o-k,
  • n-o-c.

Dodatkowo ćwiczmy z dzieckiem zarazem analizę jak i syntezę słuchową, np. rodzic mówi wyraz nos, a dziecko głoskuje n-o-s – to jest analiza słuchowa wyrazów. Lub rodzic głoskuje n-o-s, a dziecko mówi nos– to jest synteza słuchowa wyrazów. Oba rodzaje ćwiczeń są szalenie ważne, ćwiczone do znudzenia z dziećmi przez nauczycieli w tak zwanych zerówkach.

Czytaj: Jak nauczyć dziecko głoskować? Ćwiczenia logopedyczne na głoskowanie

Czym są głoski dźwięczne i bezdźwięczne? Jak je odróżnić?

Kolejny ważny problem pojawia się w trakcie głoskowania podczas występowania w wyrazie głoski „i”. Gdy "i" występuje miedzy spółgłoskami, zmiękcza spółgłoskę poprzedzającą i jest wówczas samodzielną głoską, np.:

  • p’-i-n-g-w’-i-n (pingwin),
  • p’-i-s-t-o-l-e-t (pistolet),
  • w’-i-d-ł-y (widły),
  • A-l’-i-n-a (Alina).

„I” nie jest samodzielną głoską, gdy występuje między spółgłoska a samogłoską i jedynie zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę, np.:

  • g’-e-s (3 głoski), ale g-i-e-s (4 litery),
  • m’-o-t-ł-a (5 głosek), ale m-i-o-t-ł-a (6 liter),
  • w’-e-r-t-a-r-k-a (8głosek), ale w-i-e-r-t-a-r-k-a (9 liter),
  • p’-o-s-e-n-k-a (7 głosek), ale p-i-o-s-e-n-k-a (8 liter).

Natomiast te wyrazy poniżej zawierają głoski i, a także dwuznaki, np:

  • dź-w’-ę-k-i (5 głosek), ale aż d-ź-w-i-ę-k-i (7 liter),
  • b-rz-o-s-k-f’-i-n’-a (9 głosek), ale aż b-r-z-o-s-k-w-i-n-i-a (11 liter).

Czytaj: Dzielenie na sylaby - jak nauczyć dziecko dzielenia wyrazów na sylaby?

Głoski - przykłady

Zatem jak głoskujemy, oto przykłady:

liczba liter: liczba głosek:

  • rzeczka r-z-e-c-z-k-a (7) rz-e-cz-k-a (5)
  • Pszczyna P-s-z-c-z-y-n-a (8) P-sz-cz-y-n-a (6)
  • brzuszek b-r-z-u-s-z-e-k (8) b-rz-u-sz-e-k (6)
  • porzeczka p-o-r-z-e-c-z-k-a (9) p-o-rz-e-cz-k-a (7)
  • chrzan c-h-r-z-a-n (6) ch-rz-a-n (4)
  • narzędzia n-a-r-z-ę-d-z-i-a (9) n-a-rz-ę-dz’-a (6)
  • Puchatek P-u-c-h-a-t-e-k (8) P-u-ch-a-t-e-k (7)
  • krzaczek k-r-z-a-c-z-e-k (8) k-rz-a-cz-e-k (6)
  • przyjaciel p-r-z-y-j-a-c-i-e-l (10) p-rz-y-j-a-c’-e-l (8)
  • chusteczka c-h-u-s-t-e-c-z-k-a (10) ch-u-s-t-e-cz-k-a (8)
  • móżdżek m-ó-ż-d-ż-e-k (7) m-ó-ż-dż-e-k (6)
  • szczeniak s-z-c-z-e-n-i-a-k (9) sz-cz-e-n’-a-k (6)
  • pszczoła p-s-z-c-z-o-ł-a (8) p-sz-cz-o-ł-a (6)
  • grzechotka g-r-z-e-c-h-o-t-k-a (10) g-rz-e-ch-o-t-k-a (8)
  • Szczawnica S-z-c-z-a-w-n-i-c-a (10) Sz-cz-a-w-n’-i-c-a (8)
  • bracia b-r-a-c-i-a (6) b-r-a-c’-a (5)
  • miesięczniki m-i-e-s-i-ę-c-z-n-i-k-i (12) m-i-e-s’-ę-cz-n’-k-i (9)
  • łodzianin ł-o-d-z-i-a-n-i-n (9) ł-o-dz’-a- n’-n (6)

Czytaj: Jak nauczyć dziecko czytać? Nauka czytania sylabami, metoda literowa, czytanie globalne

Litery a głoski - przykłady zadań

Poniżej znajdują się zadania pomagające dziecku, szczególnie temu na starcie szkolnym, odróżnić głoskę od litery, pomóc w przezwyciężeniu trudności w nauce czytania i pisania, nauce wyodrębniania wyrazów w zdaniu, wyodrębniania głosek w wyrazach w następującej kolejności: w nagłosie, śródgłosie i wygłosie, dokonywania dźwiękowej analizy wyrazów, dokonywania syntezy słuchowej wyrazów jednosylabowych i wielosylabowych.

Poza tym również rozwijają pamięć wzrokową, słuchową, koncentrację uwagi, orientację w kierunkach, stronach, początek, koniec, koordynację wzrokowo-ruchowo-słuchową wyrazu oraz logiczne myślenie. Pozwalają na wielokrotne powtarzanie tych czynności, które zawodzą u dziecka, a są niezbędne do opanowania umiejętności niezbędnych w zakresie analizy i syntezy słuchowej w tempie dostosowanym do indywidualnych potrzeb i możliwości poznawczych danego dziecka.

Czytaj: Planowanie motoryczne – czym jest i jak rozwijać je u dziecka?

W trakcie przygotowywania dziecka do podjęcia nauki szkolnej ważne jest również niezaniedbywanie opieki nad ostatnią fazą kształtowania się mowy. Chodzi tu nie tylko o bogaty jak na wiek dziecka zasób słownictwa, o odpowiednią formę wypowiedzi, ale też o czystą i wyraźną mowę. U sześciolatków mowa powinna już być opanowana pod względem dźwiękowym. Poniżej znajdują się także ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne, ćwiczenia oddechowe, rytmizujące i ćwiczenia słuchu fonematycznego.

Czytaj: Dyktando - klasa 4: zasady ortograficzne i przykładowe dyktando dla uczniów klasy 4

Głoski - przykłady ćwiczeń

PobierzGłoski - przykłady ćwiczeń w pdf

1. Wypisz samogłoski i spółgłoski z podanych wyrazów: lew, atlas, sowa, żaba, los, ryba, mydło, kapusta, burak, bocian, lemur, koc, meble, miodek, klasa, chłopiec, droga, kotek, rzepa, szkoła, wakacje, pole, może, sałata, chmury, chór, płot, trawa, narty, piesek, podłoga, samochód, noc.

2. Wymyśl i zapisz po 5 wyrazów:

  • jednosylabowych:
  • dwusylabowych:
  • trzysylabowych:

3. Wysłuchiwanie głosek w wyrazach. Co słyszysz:a) na początku wyrazu – w nagłosie:

  • Ala, Ola, Ula, Ela, osa, ule, ekran, auto, sowa, rak, buda, sok, fajka, cena, zebra, rok, guma, waga, tort, mak, łania, buty, nora, kasa.

b) w środku wyrazu – w śródgłosie:

  • noc, koc, kot, tak, las, osa, żuk, dom, nos, pół, byk, sok, bar, rok, bat, bób, bór, bok, bis, bus, tuż, tik, mak, sos, łan, pas, dym, Jan.

c) na końcu wyrazu – w wygłosie:

  • las, kwiat, dom, ziemniak, sok, chrzan, len, burak, lok, pomidor, pole, osa, drewno, sala, rzeka, lato, słońce, koce, lalka, kosze, domy.

4. Zgadnij jaki to wyraz:a) metoda sylabowa:

  • bu-ty, ka-wa, za-ku-py, sza-fa, dra-bi-na, sa-ła-ta, ło-pa-ta, ka-na-pa, pa-ra-sol, ja-go-da, ry-ba, sa-mo-lot, mu-cha.

b) metoda głoskowa:

  • d-o-m, d-y-m, o-k-o, s-o-k, l-o-k, l-o-d-y, b-u-t-y, w-o-d-a, w-a-g-a, s-a-ł-a-t-a, b-a-l-o-n, b-u-r-a-k, m-a-k.

5. Powtórz następujące sylaby (bez sensu, które nie tworzą wyrazu):

  • ra do, ma da, so na, wa ka, za do ra, sa ta ra, wa go ri, wa ka na, na ze lu, la ce go su.

6. Z jakich liter składa się dany wyraz, jakie litery napiszesz w wyrazach:

  • Ela, sok, dom, mapa, kot, foka, płot, baca, agrest, motyl, samolot, kaloryfer.

7. Zabawy naśladowczo-słuchowe. Dziecko naśladuje, udaje odgłosy wybranych zwierząt, narzędzi, ludzi:

  • nadmiar pary w lokomotywie – fffffff,
  • odgłos karetki pogotowia- ija ija ija,
  • kwakanie kaczki - kwa kwa kwa,
  • odgłos gdy pada deszcz – kap kap kap,
  • szczekanie psa – hau, hau, hau,
  • dźwięk dzwonka – dzyń dzyń dzyń,
  • brzęczenie muchy – bzzzz,
  • piszczenie myszy – pi pi pi,
  • syczenie węża – ssssssss,
  • parskanie jak konik,
  • płacz małego dziecka – łe łe łe,
  • naśladowanie rechotania żabek,
  • miauczenie kota- miauu, miauu,
  • kichanie chorego człowieka,
  • gdakanie kury – ko,ko,ko,
  • gęganie gęsi – gę, gę, gę

8. Ćwiczenia słuchowe – rozwijające wrażliwość na dźwięk, rytm, melodię i ton mowy: a) dziecko siedzi z zamkniętymi oczami i odgaduje odgłosy dochodzące z ulicy – „wsłuchiwanie się w ciszę”, rozpoznawanie wytwarzanych dźwięków - szmery, stukanie, chodzenie, mowa. 

b) rozpoznawanie różnych rzeczy zamkniętych w pudełku przez potrząsanie nim - groch, kasza, gwoździe, ryż, guziki, cukierki.c) uderzanie dwoma klockami o siebie, łyżeczką w pustą szklankę, klaskanie, tupanie, krzyczenie, darcie papieru, gniecenie papieru, lanie wody, wypuszczanie powietrza, np. z balonika.d) różnicowanie dźwięków wydobywanych przez pojazdy - samochodu, motoru, pociągu, samolotu, autobusu, tramwaju.e) rozpoznawanie określonych sylab wśród innych sylab / pa, ta, ba, da,/ ta, ba, ta / bu, da, zu, pi/ le, ly, po, no/ ty, za, bu, to/.f) rozpoznawanie poszczególnych nazw zwierząt po ich głosie.g) rozpoznawanie różnych znanych melodii, piosenek dziecka.

9. Ćwiczenia słuchowe w rozróżnianiu wyrazów, które różnią się tylko jedną głoską - zmiana znaczenia wyrazu. Znajdź czym różnią się te pary wyrazów, np: lody – loty,

  • domek – Tomek,
  • pasek – piasek,
  • gapa – kapa,
  • dama – tama,
  • koza – kosa,
  • bal-pal,
  • bąk – pąk,
  • kasa – kasza,
  • kos – kosz,
  • bułka – półka,
  • rak-lak,
  • góra – kura,
  • rok-lok,
  • kos – kosz,
  • sale-szale.

10. Ćwiczenia oddechowe, prosimy dziecko, aby pokazała jak potrafi: dmuchać bańki, świeczkę, gorącą zupę, chuchać na szybę, lustro, gwizdać, głośno i beztrosko śmiać się.

11. Powtarzające się głoski:a) powiedz, które wyrazy rozpoczynają się od takiej samej głoski:

  • mysz, mucha, malec, smok, moc, mleko, mama, tata, mata, most, noc, masło, miska.

b) powiedź, które wyrazy kończą się na taką samą głoskę:

  • apaszka, myszka, chorągiewka, osa, noc, guma, cena, nora, rzeka, koc, trop, fajka, foka, Ala, lalka, zebra.

c) W nazwie którego wyrazu występuje głoska „p”:

  • paproć, przepraszam, opona, kanapa, kapusta, mapa, napiwek, nietoperz, naprawić.

12. Domino fonetyczne. Dziecko zaczyna następny wyraz od takiej głoski na jaka kończył się wyraz poprzedni, np:

  • noc – cukier- rak – kret – termometr, itd.

13. Wyodrębnianie wyrazów krótszych ukrytych w wyrazach dłuższych, np.:

  • chusteczka (teczka), tort (tor), kubeczki (beczki), pisanki (sanki), jaskółka (kółka), laska (las), listek (lis).

14. Ćwiczenie pamięci słuchowej, koncentracji uwagi i orientacji przestrzennej. Rzucamy do dziecka piłkę wymawiając dowolną sylabę, np.: „ba”. Dziecko łapie piłkę i kończy wyraz dowolną sylabą, aby tworzyło spójny wyraz, np.: „ran”.

Polecamy pomoce naukowe dla najmłodszych:

Elementarz odkrywców

Ortografia dla dzieci 8 - 10 lat

Łamańce językowe

Ćwiczenia - głoski szumiące i syczące

Akademia przedszkolaka

Wierszyki ćwiczące głoski z zadaniami

Niepoważne wierszyki do utrwalania wymowy głosek

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W magazynie Dziecko Zakupy i My: ponad 200 polecanych produktów dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży, a także inspiracje i porady dla całej rodziny! Sprawdź, jak zadbać o najbliższych!

Pobierz
Dziecko zakupy i my
KOMENTARZE