Czym są głoski dźwięczne i bezdźwięczne? Jak je odróżnić?

2020-10-21 14:26 Maria Wójcik
Czym są głoski dźwięczne i bezdźwięczne? Jak je odróżnić?
Autor: Getty images

Głoski dźwięczne i bezdźwięczne oraz ich właściwe odróżnianie to wiedza, którą powinien opanować każdy uczeń w pierwszych klasach szkoły podstawowej. Jak wytłumaczyć dziecku różnice między głoskami dźwięcznymi i bezdźwięcznymi?

Nauko o głoskach znajduje się w programie języka polskiego w szkole podstawowej.Wśród tematów, które dzieci muszą przyswoić jest temat głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych.

Rozróżnienie tych dwóch rodzajów głosek nie jest łatwe, nie tylko dla ucznia, ale i dla rodzica - nie każdy z nas potrafi wytłumaczyć to dziecku. Dlatego poniżej znajdziecie kilka rad, które pomogą wam jak rozróżnić głoski dźwięczne od bezdźwięcznych. 

Spis treści:

  1. Od czego zależy dźwięczność głosek?
  2. Które głoski są dźwięczne, a które bezdźwięczne?
  3. Ćwiczenia na rozróżnianie głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych

Od czego zależy dźwięczność głosek?

Dźwięczność głoski zależy od ułożenia więzadeł głosowych (strun głosowych). Są to ruchome struktury (więzadła, tkanki i mięśnie) zwane fałdami, znajdujące się wewnątrz krtani.

Gdy zsuwają się do siebie, zamykają dostęp powietrza wydostającego się z płuc. Zostają one wówczas wprawione w drganie, czego efektem jest powstawanie głosek dźwięcznych.

Gdy więzadła są rozsunięte powietrze swobodnie przepływa przez krtań i nie zostaje wprawione w ruch drgający. Mówimy wtedy o powstawaniu głosek bezdźwięcznych.                                

struny głosowe
Autor: Getty images

Czytaj: Co to są głoski - przykłady głosek

Jak nauczyć dziecko głoskować? Ćwiczenia logopedyczne na głoskowanie

Które głoski są dźwięczne, a które bezdźwięczne?

Do głosek dźwięcznych zaliczamy wszystkie samogłoski (a, e, i, o, u, y) oraz głoski: [b], [d], [dz], [dź], [dż], [g], [j], [l,] [ł], [m], [n], [ń], [r], [w], [z], [ź], [ż].

Do głosek bezdźwięcznych należą: [c], [ć], [cz], [f], [h], [k], [p], [s], [ś], [sz], [t].

Najłatwiejszym sposobem na sprawdzenie, czy głoska jest dźwięczna czy bezdźwięczna jest przyłożenie palca do szyi na wysokości krtani i wypowiedzenie tej głoski w izolacji tzn. tak, aby zabrzmiała tylko ta głoska.

Jeśli np. chcemy sprawdzić czy [k] jest dźwięczna czy nie, musimy wymówić [k], a nie [kyyy], ponieważ dodanie samogłoski [y] automatycznie udźwięczni wypowiadaną głoskę k.

Jeśli pod palcem poczujemy drganie, będzie to oznaczało, że głoska jest dźwięczna. Jeśli nie – mamy do czynienia z głoską bezdźwięczną.

Głoski dźwięczne [b], [d], [dz], [dź], [dż], [g], [w], [z], [ź], [ż] mają swoje bezdźwięczne odpowiedniki: b-p, d-t, dz-c, dź-ć, dż-cz, g-k, w-f, z-s, ź-ś, ż-sz.

Warto pamiętać, że głoski dźwięczne znajdujące się na końcu wyrazy, tracą swoją dźwięczność w czasie wymowy. Np. mówiąc "pociąg", wymawiamy "pociąk".

Czytaj: Wzory matematyczne dla ósmoklasistów i nie tylko

Wymagania edukacyjne dla klas 1-3

Ćwiczenia na rozróżnianie głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych

  • Ćwiczenie 1.

Utwórz nowe wyrazy zamieniając wyróżnione głoski bezdźwięczne, na ich dźwięczne odpowiedniki.

a)     pas -

b)     kot -

c)     wiec -

d)     choć -

e)     czemu -

f)      buk -

g)     falka -

h)     sad -

i)      zawieś -

j)      szary –

  • Ćwiczenie 2.

Wymów i napisz, jakie głoski słyszysz na końcu poniższych wyrazów:

garb, róg, róż, grad, rów, rozkaz, widz, łódź, brydż, paź

Źródła: M. Wiśniewski ,,Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego”  https://epodreczniki.pl/a/dzwieczna-czy-bezdzwieczna/DhuXFa5EX

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE