- Kilka dni bez kupki może mieścić się w normie, zwłaszcza u niemowlęcia karmionego piersią, jeśli później oddaje miękki stolec bez bólu.
- O zaparciu bardziej świadczy twarda, sucha, zbita kupka i bolesne wypróżnianie niż sama częstotliwość stolców.
- Po rozszerzeniu diety warto częściej podawać m.in. gruszkę, śliwkę, morelę, warzywa, strączki i produkty owsiane.
- Jeśli w jadłospisie dominują kaszka ryżowa, biały ryż, jasne pieczywo, sery lub niedojrzałe banany, warto zmienić proporcje posiłków.
- Wymioty, twardy i wzdęty brzuch, krew w stolcu, gorączka, mała liczba mokrych pieluch lub słabe przybieranie na masie wymagają konsultacji.
Zaparcie u niemowlęcia. Jak odróżnić je od rzadszego wypróżniania?
Zaparcia u niemowlęcia oznaczają przede wszystkim twardy, suchy lub zbity stolec, który trudno oddać. Dziecko może wtedy płakać przy wypróżnianiu, długo próbować oddać stolec, mieć napięty brzuszek albo robić kupki przypominające małe kulki. Czasem na powierzchni twardej kupki pojawia się niewielka smuga jasnoczerwonej krwi, ponieważ podczas parcia może pęknąć delikatna skóra wokół odbytu.
Samo prężenie, stękanie i czerwienienie się twarzy nie przesądzają o zaparciu. Małe niemowlę dopiero uczy się rozluźniać mięśnie potrzebne do oddania stolca, dlatego może bardzo się wysilać, choć kupka pozostaje miękka. U dziecka karmionego piersią po pierwszym miesiącu życia także kilka dni bez kupki może mieścić się w normie, jeśli maluch dobrze je, przybiera na masie, a potem oddaje miękki stolec bez bólu.
Przed rozszerzaniem diety mleko pozostaje podstawą żywienia niemowlęcia
Dieta niemowlęcia, które nie je jeszcze posiłków stałych, opiera się na mleku matki albo mleku modyfikowanym. Jeśli dziecko karmione piersią je mało lub masz wątpliwości, czy najada się wystarczająco, warto częściej przystawiać je do piersi. Nie ma natomiast podstaw, by profilaktycznie eliminować z diety karmiącej mamy konkretne produkty tylko dlatego, że dziecko ma zaparcie.
Jeśli niemowlę pije mleko modyfikowane, trzeba przygotowywać je dokładnie według instrukcji producenta. Nie wolno dosypywać większej ilości proszku ani rozcieńczać mieszanki większą ilością wody. Samodzielna zmiana mleka na bezlaktozowe, hydrolizowane lub o obniżonej zawartości żelaza zwykle nie rozwiązuje problemu. Taką decyzję warto wcześniej omówić z pediatrą.
Jeśli dziecko przed 6. miesiącem życia ma twarde stolce, nie podawaj na własną rękę herbatek, soków, wody ani środków przeczyszczających. Najpierw skonsultuj się z pediatrą lub położną. W tym wieku zaparcie wymaga oceny sposobu karmienia, nawodnienia i ogólnego stanu dziecka.
Zaparcia po rozszerzeniu diety. Co podawać niemowlęciu?
Po rozpoczęciu rozszerzania diety można częściej podawać produkty będące źródłem błonnika, na przykład warzywa, owoce i produkty owsiane. Warzywa, owoce i produkty zbożowe podawaj w formie dopasowanej do wieku i umiejętności dziecka, na przykład miękkiej lub rozdrobnionej. Nie trzeba podawać wszystkiego naraz ani zmuszać dziecka do zjedzenia dużej porcji.
W codziennych posiłkach można częściej wykorzystywać:
- puree lub miękkie kawałki gruszki, śliwki, moreli, brzoskwini i kiwi
- warzywa takie jak brokuł, groszek, fasolka, batat, dynia i szpinak
- ugotowaną i rozdrobnioną soczewicę, ciecierzycę, fasolę lub inne strączki, na przykład w formie puree albo pasty
- owsiankę, płatki owsiane, pieczywo pełnoziarniste i inne produkty pełnoziarniste w formie dopasowanej do umiejętności dziecka
Warto jednocześnie zachować w menu produkty bogate w żelazo, na przykład mięso, ryby, jaja, strączki i kasze wzbogacane w żelazo. Zaparcia nie są powodem, by rezygnować z takich posiłków. Ważne, by w kolejnych dniach jadłospis nie opierał się głównie na mało różnorodnych produktach ubogich w błonnik.
Woda i produkty, które mogą sprzyjać zaparciom u niemowlęcia
Gdy dziecko zaczyna jeść posiłki stałe, można podawać mu niewielkie porcje wody z otwartego kubka do posiłków. Woda nie zastępuje jednak karmienia piersią ani mleka modyfikowanego, które przez pierwszy rok pozostają ważną częścią diety. Mleko krowie nie powinno być głównym napojem niemowlęcia przed 12. miesiącem życia.
Przy zaparciu warto przyjrzeć się proporcjom w jadłospisie. Jeśli w jadłospisie przeważają kaszka ryżowa, biały ryż, jasne pieczywo, duże ilości sera lub niedojrzałe banany, ogranicz ich ilość i częściej podawaj warzywa, owoce oraz produkty owsiane. Nie trzeba całkowicie rezygnować z pojedynczego produktu, jeśli dziecko je różnorodnie, a stolec znów jest miękki.
Nie podawaj soków codziennie ani nie traktuj ich jako stałego sposobu na zaparcia. Zawierają dużo cukrów i nie dają tyle błonnika co całe owoce. Jeżeli pediatra zaleci sok jako krótkotrwałe wsparcie, powinien wskazać jego rodzaj i ilość odpowiednią do wieku dziecka.
Objawy przy zaparciu, których nie wolno ignorować
Kontakt z lekarzem jest potrzebny, gdy zaparcie trwa mimo zmian w diecie, regularnie wraca albo wyraźnie boli dziecko. Szczególnie ważna jest konsultacja u noworodka i małego niemowlęcia, a także wtedy, gdy problem zaczął się od pierwszych dni życia. Jeśli wypróżnianie regularnie boli dziecko, nie warto długo czekać z konsultacją.
Szybkiej konsultacji wymaga zaparcie, któremu towarzyszą wymioty, utrzymujący się wzdęty lub twardy brzuch, krew w stolcu, gorączka, wyraźna senność, niechęć do jedzenia, mała liczba mokrych pieluch albo słabe przybieranie na masie. Niepokojące jest także nieoddanie smółki, czyli pierwszego stolca, w ciągu 48 godzin po urodzeniu. W takich sytuacjach nie należy czekać, aż sama zmiana kaszki czy owocu przyniesie efekt.
Jeśli dziecko czuje się dobrze, przyjrzyj się konsystencji stolca i jego jadłospisowi z całego dnia. Wprowadzaj po jednej zmianie, a mleko pozostaw jako podstawę żywienia w pierwszym roku życia. Obserwuj, czy kupka staje się miększa i łatwiejsza do oddania. Gdy poprawy nie ma, pediatra pomoże ustalić dalsze postępowanie.
Antykolkowy masaż niemowlaka - jak złagodzić objawy kolki u niemowlęcia?
4
