Nie przegap! Autyzm u niemowlęcia jest wykrywalny już od 2. miesiąca. Zobacz, na co zwracać uwagę

• Pierwsze objawy autyzmu mogą pojawić się już w pierwszych miesiącach życia dziecka
• Naukowcy z Emory University wykazali, że autyzm można wykrywać już u 2-miesięcznych niemowląt
• Niepokojące sygnały to m.in. brak kontaktu wzrokowego i słaba reakcja na imię
• Diagnoza autyzmu opiera się na obserwacji zachowania i pracy zespołu specjalistów
• Dzieci z podejrzeniem zaburzeń mogą korzystać z bezpłatnego programu WWR

Obecnie autyzm u dziecka wykrywa się zwykle dopiero w wieku 1,5-3 lat, ponieważ objawy autyzmu są rzadko widoczne u niemowląt.  Późne zdiagnozowanie autyzmu u niemowlaka działa na niekorzyść dziecka. Traci ono czas, który mogłoby wykorzystać na terapię, podczas gdy jego rówieśnicy rozwijają się w szybszym tempie.

Zaburzenie to rozpoznawane jest na podstawie charakterystycznych zachowań i deficytów u dziecka. Objawy, które mogą świadczyć o autyzmie u dziecka to m.in.: słaby kontakt wzrokowy, opóźnienie w rozwoju mowy, samotna zabawa, bawienie się zabawkami niezgodnie z ich funkcją, nieodpowiadanie na uśmiech. Jak rozpoznać autyzm u niemowlęcia?

Objawy autyzmu u niemowlaka

Pierwsze sygnały świadczące o autyzmie można dostrzec już u niemowlęcia, choć wyraźniej uwidaczniają się w drugim i trzecim roku życia. Mogą mieć różne nasilenie: od dyskretnych, po dostrzegalne już od pierwszych chwil spędzonych z dzieckiem.

Gdy rodzice zaniepokojeni zaburzeniami zachowania u dziecka szukają odpowiedzi na pytanie o objawy autyzmu, często zderzają się z niezrozumiałymi i fachowymi określeniami: stereotypie, wskazywanie protoimperatywne, echolalia. Czas zatem przełożyć ten fachowy żargon na konkretne przykłady.

Jak rozpoznać autyzm u niemowlaka?

Rozpoznanie autyzmu to proces. Nie ma uniwersalnej listy objawów, które pozwalałyby zdiagnozować zaburzenie podczas jednej wizyty u specjalisty. Choć u niektórych dzieci objawy autyzmu można dostrzec w okresie niemowlęcym, potrzebne jest do tego wnikliwe oko, dociekliwość w wyjaśnianiu niepokojących sygnałów i otwarty umysł.

• Objawy autyzmy w pierwszym półroczu życia dziecka:

Dziecko nie nawiązuje kontaktu wzrokowego z inną osobą. Gdy zwracasz się do 2-, 3-miesięcznego dziecka, ono powinno choć na kilka sekund skupić wzrok na tobie, robić różne miny, uśmiechać się, a czasem nawet zapłakać.

• Objawy autyzmy w drugim półroczu życia dziecka:

Brak jakiejkolwiek reakcji na imię. Niemowlę wydaje się nie potrzebować czułości, przytulania. Nie lubi być huśtane, kołysane, bujane na kolanach. Do tego dochodzi słaby rozwój mowy. Jeśli dziecko pod koniec pierwszego roku życia nie robi nawet "pa-pa", warto skonsultować się ze specjalistą.

Autyzm u niemowlaka można wykryć już u 2-miesięczniaka

Badacze z Emory University School w Atlancie odkryli, że dzięki komputerowemu śledzeniu ruchów gałek ocznych autyzm można wykryć już u 2-miesięcznego dziecka.

Okazuje się, że już tak małe dziecko wykazuje pewne symptomy autyzmu: nie nawiązuje kontaktu wzrokowego, wykazuje mniejszą uwagę podczas oglądania scenek obrazujących interakcje między ludźmi. Tych subtelnych różnic między niemowlakami autystycznymi a neurotypowymi (spoza spektrum zaburzeń) nie można jednak wykryć gołym okiem.

Potrzebna jest do tego specjalna technologia. Dzięki odkryciu będzie można wcześniej zacząć leczyć dzieci z autyzmem, przez co różnice w rozwoju w stosunku do zdrowych dzieci nie będą tak duże.

Czym jest spektrum autyzmu i tzw. triada autystyczna?

Mówiąc o autyzmie, specjaliści używają określenia „zaburzenia ze spektrum autyzmu” (ASD), co doskonale oddaje jego naturę. Termin „spektrum” podkreśla, że autyzm u każdego dziecka może manifestować się inaczej – z różnym nasileniem i zestawem objawów. Nie ma dwóch identycznych przypadków, a trudności mogą obejmować zarówno łagodne wyzwania w komunikacji, jak i głębokie problemy z codziennym funkcjonowaniem.

W diagnostyce często zwraca się uwagę na tzw. triadę autystyczną, czyli trzy kluczowe obszary, w których widoczne są największe wyzwania. Należą do nich trudności w nawiązywaniu relacji społecznych, problemy z komunikacją (zarówno werbalną, jak i niewerbalną) oraz występowanie ograniczonych, powtarzalnych wzorców zachowań, zainteresowań i przywiązania do rutyny.

Jak wygląda proces diagnozy u najmłodszych dzieci?

Warto pamiętać, że autyzmu nie diagnozuje się za pomocą badań biologicznych, takich jak testy krwi. Proces diagnostyczny jest wieloetapowy i opiera się przede wszystkim na dokładnej obserwacji zachowania dziecka oraz szczegółowym wywiadzie z rodzicami na temat jego rozwoju. Zwykle pierwszym krokiem jest konsultacja z pediatrą, który w razie potrzeby może skierować malucha do psychologa dziecięcego lub psychiatry.

Pełna diagnoza stawiana jest zazwyczaj przez zespół specjalistów, w skład którego wchodzą m.in. psycholog, pedagog i logopeda, a ostateczne rozpoznanie potwierdza lekarz psychiatra. W procesie wykorzystuje się standaryzowane narzędzia, takie jak protokół obserwacji ADOS-2, uznawany za „złoty standard”. Choć pierwsze niepokojące sygnały mogą pojawić się wcześniej, diagnozę stawia się najczęściej, gdy dziecko ma około 18-24 miesiące, ponieważ wtedy objawy stają się bardziej wyraźne.

Wczesne Wspomaganie Rozwoju (WWR) – bezpłatna pomoc dla dziecka

Niezależnie od etapu diagnozy, rodzice mogą zapewnić dziecku profesjonalne wsparcie. Jedną z kluczowych form pomocy jest Wczesne Wspomaganie Rozwoju (WWR). To bezpłatny program kompleksowej terapii dla dzieci od momentu wykrycia nieprawidłowości rozwojowych aż do rozpoczęcia nauki w szkole. Zajęcia prowadzone są przez zespół specjalistów, w tym psychologów, logopedów i terapeutów integracji sensorycznej.

Aby dziecko mogło skorzystać z zajęć WWR, konieczne jest uzyskanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, wydawanej przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Szybkie rozpoczęcie terapii jest kluczowe, ponieważ w pierwszych latach życia mózg dziecka jest najbardziej plastyczny. Odpowiednio dobrane ćwiczenia mogą znacząco wpłynąć na rozwój umiejętności komunikacyjnych i społecznych malucha, dając mu lepszy start w przyszłość.

Nowe światło na różnorodność autyzmu: wiek diagnozy kluczem do zrozumienia

Powszechnie uważa się, że autyzm ujawnia się we wczesnym dzieciństwie, jednak coraz więcej osób otrzymuje diagnozę w późniejszym wieku. Badanie opublikowane w serwisie PubMed rzuca nowe światło na tę kwestię, sugerując, że autyzm zdiagnozowany wcześnie i ten rozpoznany w późniejszym okresie życia mogą mieć odmienne trajektorie rozwojowe i profile genetyczne. Analizując dane z kilku kohort urodzeniowych, naukowcy zidentyfikowali dwie główne ścieżki rozwoju społeczno-emocjonalnego i behawioralnego. Pierwsza, nazwana „wczesnodziecięcą”, charakteryzuje się trudnościami widocznymi już we wczesnym dzieciństwie, które pozostają stabilne lub nieznacznie się zmniejszają w okresie dojrzewania. Dzieci z tą trajektorią częściej otrzymują diagnozę autyzmu w dzieciństwie. Druga, „późnodziecięca”, cechuje się mniejszymi trudnościami we wczesnych latach, które nasilają się w późnym dzieciństwie i okresie dorastania, co przekłada się na późniejsze rozpoznanie.

Co więcej, badanie wykazało, że czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę w wieku postawienia diagnozy. Zidentyfikowano dwa różne poligeniczne czynniki autyzmu. Pierwszy, związany z wcześniejszą diagnozą, koreluje z niższymi zdolnościami społecznymi i komunikacyjnymi we wczesnym dzieciństwie. Drugi czynnik, powiązany z późniejszą diagnozą, wiąże się ze wzmożonymi trudnościami społeczno-emocjonalnymi i behawioralnymi w okresie dojrzewania, a także wykazuje silniejsze korelacje genetyczne z ADHD i innymi zaburzeniami zdrowia psychicznego, takimi jak depresja czy zespół stresu pourazowego. Te odkrycia są kluczowe dla zrozumienia, dlaczego autyzm manifestuje się w tak różnorodny sposób, i podkreślają, że czas postawienia diagnozy może nie być jedynie kwestią dostrzeżenia objawów, ale odzwierciedlać odmienne procesy biologiczne leżące u podstaw zaburzenia, co ma istotne implikacje dla wczesnej interwencji i spersonalizowanej terapii.