- Dzieci często kłamią, by uniknąć kłopotów lub rozczarowania rodziców.
- Do ok. 9. roku życia nie w pełni rozumieją konsekwencje kłamstwa.
- Krzyk i kary zwiększają częstotliwość kłamania, zamiast je ograniczać.
- Skuteczne jest chwalenie za szczerość i spokojne tłumaczenie zasad.
- Powtarzające się kłamstwa mogą być sygnałem stresu lub problemów emocjonalnych.
Dlaczego dziecko kłamie? Przyczyny zależą od wieku malucha
Do trzeciego roku życia dzieci w ogóle nie rozumieją, czym jest kłamstwo i zmyślają całkowicie nieświadomie. Dopiero w wieku około trzech i czterech lat odkrywają, że nie potrafimy czytać w ich myślach, a ich bardzo silna wyobraźnia sprawia, że opowiadają niestworzone historie, co jest zupełnie normalnym etapem rozwoju. Z kolei starsze maluchy, które dopiero zaczynają szkołę, naciągają prawdę głównie po to, aby nas zadowolić i uniknąć naszego rozczarowania.
Jak możemy przeczytać na portalu HealthyChildren, powody nieszczerości zmieniają się z biegiem czasu i często wynikają z prostej chęci uniknięcia kłopotów lub zaimponowania swoim kolegom. Właściwe poczucie tego, co jest dobre, a co złe, rozwija się u dziecka dopiero w wieku około dziewięciu lub dziesięciu lat. Jeśli będziemy reagować na dziecięce kłamstwa ogromnym krzykiem i gniewem, możemy doprowadzić do sytuacji, w której maluch zacznie oszukiwać jeszcze częściej, aby po prostu chronić się przed naszą złością.
Jak oduczyć dziecko kłamania? Te proste zasady warto znać
Zamiast stosować surowe kary, które zazwyczaj nie przynoszą żadnego dobrego skutku, warto wprowadzić w domu kilka ciepłych i wspierających zasad:
- spokojne wysłuchanie dziecka bez krzyku i ostrego oceniania
- chwalenie za każdym razem, gdy maluch powie prawdę w trudnej sytuacji
- tłumaczenie, że szczerość buduje bliskość i zaufanie w naszej rodzinie
- dawanie bardzo dobrego przykładu własnym zachowaniem na co dzień
Kiedy nakryjesz dziecko na mijaniu się z prawdą, od razu powiedz mu o tym w łagodny i otwarty sposób. Warto na spokojnie wytłumaczyć, że przyznanie się do błędu zawsze przyniesie o wiele mniej problemów niż brnięcie w kolejne zmyślone historie i ukrywanie faktów.
Kiedy rodzice sami kłamią. Jak to wpływa na zachowanie dzieci?
Nasze własne codzienne zachowanie to bez wątpienia najważniejsza lekcja uczciwości, jaką możemy dać swojemu dziecku. Maluchy stają się bardzo zagubione, gdy w domu surowo zabrania się im kłamać, a jednocześnie widzą, jak mama lub tata naciągają fakty przez telefon czy w rozmowie z sąsiadem. Nawet z pozoru niewinne propozycje w stylu "weź jeszcze jedno ciastko, ale nie mów mamie" dają dziecku jasny sygnał, że kłamanie to świetny sposób na szybkie zdobycie tego, na co ma się ochotę. Dlatego dobrym pomysłem może być otwarte przyznawanie się do własnych pomyłek i omijanie szerokim łukiem tak zwanych białych kłamstw.
Co robić, gdy kłamstwa się powtarzają? Szukanie ukrytych przyczyn
Jeśli zauważysz, że twoje dziecko bardzo często mija się z prawdą i robi to niemal codziennie, spróbuj zastanowić się nad głębszymi przyczynami takiego zachowania. Zdarza się, że ciągłe opowiadanie bajek i ukrywanie faktów wynika po prostu z tego, że maluch czuje się mocno zestresowany, przestraszony lub przytłoczony swoimi własnymi emocjami. Rozwiązanie tych ukrytych problemów i wsparcie w trudnych chwilach zazwyczaj pomaga zmniejszyć chęć do kłamania i błyskawicznie przywraca spokój w domu. Jeśli jednak problem z oszukiwaniem ciągle narasta, warto rozważyć ciepłą rozmowę z psychologiem, który pomoże wam wyjść z tej dość trudnej i męczącej sytuacji.
