Co to jest parafraza? Definicja i przykłady parafrazy

2023-03-16 13:45

Parafraza to swobodna przeróbka tekstu lub czyjejś wypowiedzi, która je rozwija albo modyfikuje, nie zmieniając jednak jego wyjściowego znaczenia. To dokładne przeciwieństwo metafrazy, czyli dosłownego przełożenia dzieła słowo w słowo. Parafraza nie ma również nic wspólnego z podobnie brzmiącą peryfrazą.

Parafraza – na czym polega? Poznaj definicję i przykłady parafraz
Autor: Getty images Parafraza – na czym polega? Poznaj definicję i przykłady parafraz

Termin parafraza pochodzi od greckiego terminu paráphrasis, który oznacza „omówienie” lub „opowiadanie”.

Spis treści

  1. Parafraza – na czym polega? Rodzaje i przykłady parafraz
  2. W jakim celu stosuje się parafrazę?
  3. Parafraza a peryfraza – na czym polega różnica?
Jak skutecznie zachęcić dziecko do nauki?

Parafraza – na czym polega? Rodzaje i przykłady parafraz

Na czym dokładnie polega użycie parafrazy? Jak ją stosować? Według „Słownika szkolnego. Nauka o języku” autorstwa Jana Malczewskiego parafraza to: "przeróbka tekstu literackiego rozwijająca zawarte w nim treści, uzupełniająca je i interpretująca niekiedy z dużą swobodą, ale w granicach zapewniających rozpoznanie utworu wyjściowego; przeróbka znanego powszechnie powiedzenia, przysłowia, wyrażenia, zwrotu dokonana dla określonych celów, np. "Mądry Polak po szkole. Wiedzą sąsiedzi, za co kto siedzi".

Uznaje się, że parafraza ma sens tylko wtedy, gdy odnosi się do dzieła lub słów, które znane są odbiorcy komunikatu.

W językoznawstwie z kolei parafraza to wyrażenie tego samego komunikatu za pomocą innych środków wyrazowych. Wyróżniamy dwa rodzaje parafraz w tym znaczeniu:

  • parafraza syntaktyczna (składniowa) – polega na przekształceniu zdania, które nie zmienia swojego znaczenia, ale zbudowane jest z innych części składowych np. "Dom stoi na skarpie – Dom jest usytuowany na skarpie",
  • parafraza słowotwórcza – polega na zastąpieniu wyrazu dłuższym związkiem wyrazowym (zdaniem , frazą) np. „pływak” „(ten), kto pływa”. Umiejętność parafrazowania w tym znaczeniu jest bardzo istotna np. podczas komunikacji w obcych językach. Wówczas jeśli nie znamy jakiegoś konkretnego słówka, możemy go sparafrazować, tym samym naprowadzając rozmówcę na właściwy wyraz.

W jakim celu stosuje się parafrazę?

Parafraza to nic innego niż omówienie. Jest to środek literacki, który warto stosować, gdy chcemy np. omówić jakąś pracę i opowiadamy o niej własnymi słowami, bez zastosowania dokładnych cytatów. Za pomocą parafrazy można nie tylko omówić książkę, artykuł czy pracę literacką, ale także opisać zachowanie lub słowa innej osoby.

Parafraza a peryfraza – na czym polega różnica?

Mówiąc o parafrazach, warto odróżnić ten termin od innego, bardzo do niego podobnego – peryfrazy. Otóż oprócz podobieństwa w brzmieniu, te dwa terminy nic więcej nie łączy. Niestety dość często są mylone. Tymczasem według wspomnianego wyżej słownika:

Peryfraza to figura stylistyczna polegająca na zastąpieniu słowa oznaczającego dany przedmiot, czynność lub cechę przez rozbudowany opis, metaforę lub charakterystykę przedmiotu, czynności lub cechy; omówienie, np. "zamiast rower czy motocykl – pojazd jednośladowy".

Peryfrazę stosuje się, by urozmaicić stylistycznie tekst, uniknąć powtórzeń tego samego wyrazu lub osłabić jego wymowę.

Przeczytaj także: Co to jest epitet?

Wzory matematyczne dla ósmoklasistów i nie tylko

QUIZ. Czy znasz język polski? Lepiej nie mieć mniej niż 5/10

Pytanie 1 z 10
Na początek coś prostego. Który zapis jest poprawny?
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

POBIERZ PORADNIK! Darmowy poradnik, z którego dowiesz się, jak zmienia się ciało kobiety w ciąży, jak rozwija się płód, kiedy wykonać ważne badania, jak przygotować się do porodu. Pobieram >

Pobieram
poradnik ciaza