Jak napisać rozprawkę? Konstrukcja i zwroty stosowane w rozprawce

Jak napisać rozprawkę? Konstrukcja i zwroty stosowane w rozprawce
Autor: Getty images

Rozprawka to pisemna wypowiedź, która jest jedną z najpopularniejszych prac w szkole podstawowej i średniej. Pojawia się zarówno na egzaminach ósmoklasisty, jak i na egzaminie maturalnym. Sprawdź, jak napisać rozprawkę.

Rozprawka, jak sama nazwa wskazuje, polega na rozprawianiu na zadany temat. Ma formę pisemnego rozważania np. o zachowaniu bohatera książki, o motywach literackich pojawiających się w różnych utworach lub o czysto teoretycznych rozważaniach np. o tym, czy książki papierowe znikną z naszej rzeczywistości.

Rozprawka może zawierać cytat lub jakieś powiedzenie, np. „Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy – ustosunkuj się do tego stwierdzenia”. Zobacz, jak napisać rozprawkę, zgodnie z regułami?

Spis treści

  1. Co to jest rozprawka?
  2. Rodzaje rozprawek
  3. Konstrukcja rozprawki
  4. Sformułowania wykorzystywane w rozprawkach

Co to jest rozprawka?

Rozprawka to wypowiedź pisemna, której celem jest uargumentowanie jakiejś tezy lub hipotezy. Temat rozprawki zawsze jest sformułowany w taki sposób, aby zawierał pytanie, wątpliwość itd. Rozprawka ma zawsze za zadanie je udowodnić lub zaprzeczyć jakiejś myśli. Uczeń, w tym celu, musi znaleźć argumenty „za” i „przeciw”, a następnie zająć własne stanowisko i je udowodnić.

Rodzaje rozprawek

Rozprawki można podzielić na te, które w temacie zawierają jakąś tezę oraz te, które zawierają hipotezę. Rozprawka z tezą (twierdzeniem, opinią, co do której mamy pewność, że jest słuszna) zwykle zaczyna się od polecenia: "Uzasadnij trafność stwierdzenia, że..., Udowodnij na przykładach, że...".

Rozprawka z hipotezą (stwierdzeniem, przypuszczeniem, co do którego nie ma pewności, czy jest słuszne) zwykle zaczyna się od słów: Czy zgadzasz się z twierdzeniem, że..., Czy uważasz, że to prawda, że....

Specjaliści od języka polskiego dzielą też rozprawki na analityczną i syntetyzująca. Rozprawka analityczna to taka, w której uczeń analizuje dany problem i udowadnia jego prawdziwość lub fałsz szukając argumentów (np. „Życie to ciągłe dokonywanie wyborów – udowodnij, że tak jest na podstawie historii Kmicica z powieści Potop”.).

W rozprawce syntetyzującej uczeń dostaje tezę, którą musi udowodnić na podstawie kilku utworów o podobnej treści, poruszających podobną tematykę czy zawierających tę samą myśl (np. „Patriotą można być zarówno w czasie wojny, jak i pokoju. Udowodnij na trzech przykładach z literatury”).

Ile powinien ważyć szkolny plecak dziecka? Jaki plecak jest najlepszy dla kręgosłupa?

Egzamin ósmoklasisty 2020 matematyka - zakres materiału

Konstrukcja rozprawki

Aby rozważania na zadany temat miały formę rozprawki, praca ta musi mieć określony schemat. Każda rozprawka powinna mieć 3 części: wstęp, rozwinięcie i zakończenie.

Rozwinięcie powinno być dłuższe niż pierwsza i ostatnia część rozprawki. Wstęp i zakończenie powinny być ciekawe i służyć odpowiednio wprowadzeniu oraz podsumowaniu rozważań.

1. Wstęp

Wstęp to pierwsza część rozprawki i miejsce na wprowadzenie w jej temat i na rozwinięcie głównej myśli. Na początku tej części rozprawki uczeń stawia tezę, którą będzie obalać lub potwierdzać – zasada jest taka, że we wstępie od razu należy zaznaczyć jakie jest stanowisko autora rozprawki.

Gdy tematem rozprawki jest nie teza, lecz hipoteza, czyli pytanie, na które uczeń odpowiada w drugiej części rozprawki - wówczas we wstępie należy przedstawić tę wątpliwość (pytanie) i zaznaczyć, że dalej będzie się szukało odpowiedzi na to pytanie.

2. Rozwinięcie

Jeśli we wstępie rozprawki uczeń postawił tezę, musi ją w rozwinięciu, czyli w drugiej części rozprawki, udowodnić na podstawie argumentów i przykładów. Argumenty te będą służyły potem sformułowaniu końcowego wniosku (to tzw. rozprawka dedukcyjna).

Jeśli we wstępie rozprawki autor postawił hipotezę, musi w rozwinięciu znaleźć takie argumenty i kontrargumenty, które ostatecznie udowodnią prawdziwość hipotezy, zaprzeczą jej lub ostatecznie zakończą się stwierdzeniem, że nie zdaniem autora nie ma jednoznacznej odpowiedzi czy rozwiązania(to tzw. rozprawka indukcyjna).

Warto pamiętać, że szukając argumentów do tezy lub hipotezy rozprawki, trzeba znaleźć przynajmniej 3 przykłady lub argumenty je potwierdzające lub zaprzeczające im. Takie argumenty mogą pochodzić z dzieł literackich, tekstów kultury (film, bajki, teksty piosenek), ale również z własnego doświadczenia (wówczas jest to zaznaczone w poleceniu).

3. Zakończenie

Trzecia, ostatnia część rozprawki to moment na sformułowanie końcowych wniosków. Jeżeli rozprawkę rozpoczynała teza, w zakończeniu trzeba dokonać podsumowania. Jeżeli wstąp zwierał hipotezę, należy zająć stanowisko wobec niej, czyli potwierdzić hipotezę lub jej zaprzeczyć.

Sformułowania wykorzystywane w rozprawkach

Rozprawka rządzi się pewnymi regułami, które mogą pomóc w jej napisaniu Do takich zasad należą np. niektóre zwroty, używane w poszczególnych częściach wypowiedzi. Zapamiętanie ich i przyporządkowanie ich do odpowiednich części rozprawki potrafi prawidłowo rozplanować całą wypowiedź.

  • Zwroty używane we wstępie

Chcę poruszyć problem...

Najpierw zastanowię się nad znaczeniem…

Pytaniem, na które chcę odpowiedzieć to…

Warto rozważyć…

  • Zwroty używane w rozwinięciu

Pierwszym przykładem, który chcę podać jest…

Kolejna sprawa, którą chcę poruszyć...

Warto przypomnieć również fragment…

Z drugiej strony nie można zapominać o...

Należy też rozważyć przeciwne argumenty, np….

  • Zwroty używane w zakończeniu

Pamiętając o wymienionych argumentach myślę, że...

Powyższe przykłady pozwoliły mi udowodnić, że...

Niestety, nie podzielam opinii, że...

Na zakończenie, chcę podkreślić, że…

Na postawione w temacie pytanie odpowiadam więc…

Czytaj: Jak napisać zaproszenie?

Zdania podrzędne: rodzaje zdań podrzędnie złożonych

Ćwiczenia ortograficzne dla dzieci: jak nauczyć dziecko ortografii?

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W magazynie Dziecko Zakupy i My: ponad 200 polecanych produktów dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży, a także inspiracje i porady dla całej rodziny! Sprawdź, jak zadbać o najbliższych!

Pobierz
Dziecko zakupy i my
KOMENTARZE