Okolicznik - co to za część zdania i jak go znaleźć w zdaniu?

2020-11-25 10:21
Okolicznik - co to jest i jak go znaleźć w zdaniu?
Autor: Getty images Okolicznik - co to za część zdania?

Okolicznik to część zdania, która jest ściśle związana z orzeczeniem. Określa daną czynność i może być wyrażona kilkoma częściami mowy. Zobacz, czym jest okolicznik i jakie są rodzaje okolicznika w zdaniach.

Okolicznik to część zdania. Jak wiecie, każde zdanie główne składa się z podmiotu i orzeczenia (np. Basia czytała). W czasie rozwijania zdania pojawiają się określenia podmiotu i orzeczenia. 

Określeniem podmiotu jest zawsze przydawka, a określeniem orzeczenia dopełnienie albo właśnie okolicznik. Poznaj cechy okolicznika i zobacz, jakie są jego rodzaje.

Co to jest okolicznik?

Okolicznik to część zdania, która określa orzeczenie, a więc mówi o okolicznościach występujących podczas wykonywania jakiejś czynności (np. czytania) lub mówi o jej cechach. Dlatego odpowiada na pytania np. jak czytała?, gdzie?, w jaki sposób?, dlaczego? itd. 

Jakie części mowy są okolicznikiem?

Okolicznik może być wyrażony różnymi częściami mowy. Okolicznik może być:

  • rzeczownikiem, np. szliśmy ulicą
  • wyrażeniem przyimkowym, np. talerze stoją na stole
  • przysłówkiem, np. samochód jedzie powoli
  • zaimkiem przysłownym, np. rodzice pojadą tam 
  • imiesłowem przysłówkowym współczesnym, np. mama zmywała, słuchając muzyki
  • bezokolicznikiem, np. przyszedł pochwalić się, 

Rodzaje okolicznika

  • Okolicznik miejsca – określa miejsce lub kierunek wykonywanej czynności. Odpowiada na pytania: gdzie?, skąd?, dokąd? którędy?

np. Basia czytała w sypialni.

  • Okolicznik czasu - określa czas lub długość wykonania czynności i odpowiada na pytania: kiedy?, jak długo? jak często? odkąd? dokąd? do kiedy? od kiedy?

np. Basia czytała od rana do nocy.

  • Okolicznik sposobu – określa sposób wykonania czynności. Odpowiada na pytania: jak?, w jaki sposób?

np. Basia czytała uważnie.

  • Okolicznik przyczyny - opisuje powód wykonania danej czynności. Odpowiada na pytania: dlaczego?, z jakiej przyczyny? z jakiego powodu? 

np. Basia czytała z ciekawości. 

  • Okolicznik celu - opisuje cel wykonywanej czynności. Odpowiada na pytania: w jakim celu?, po co?, na co?

np. Basia czytała, aby zdać egzamin.

  • Okolicznik warunku – mówi od czego jest zależna czynność i odpowiada na pytania: pod jakim warunkiem?, w jakim wypadku?

np. Basia czytała, jeśli miała czas.

  • Okolicznik przyzwolenia - określa okoliczności, które mogły utrudnić wykonanie czynności. Odpowiada na pytania: mimo co?, pomimo czego?

np. Basia czytała, mimo że było już ciemno.

  • Okolicznik stopnia i miary  - oznacza stopień lub miarę czynności. Odpowiada na pytania: jak dużo?, jak często?

np. Basia czytała dwa razy dziennie

Inne role okolicznika

Chociaż okolicznik określa najczęściej orzeczenie, a więc:

  • czasownik (np. ładnie śpiewasz, stoi przy ścianie itd.),

to jednak może również być też określeniem innych części mowy, np.: 

  • przymiotnikabardzo trudna (piosenka) 
  • czy przysłówka - strasznie brzydko (pachnie). 

A teraz zrób quiz i sprawdź swoją wiedzę na temat okolicznika!

Czytaj również: Zdania nadrzędne i podrzędne: przykłady, ćwiczenia

Równoważnik zdania - co to jest równoważnik zdania. Przykłady

Strona bierna – czym różnią się od siebie strona bierna i czynna czasownika?

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

NOWY NUMER! W magazynie Dziecko Zakupy i My: mnóstwo inspiracji dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży – nie tylko na Święta! W najnowszym numerze przeczytasz o wirusach, o dobrym śnie, diecie alergika i życiu bez telewizora.

Czytaj więcej
DZiM 12/20
KOMENTARZE