- Koślawe, „iksowate” kolana są częste między 3. a 5. rokiem życia i zwykle stanowią naturalny etap rozwoju.
- Fizjologiczna koślawość powinna być podobna w obu nogach i nie powodować bólu ani problemów z chodzeniem.
- U wielu dzieci wyraźna koślawość stopniowo zmniejsza się do około 7.–8. roku życia.
- Przy fizjologicznym ustawieniu kolan wkładki, specjalne buty, szyny ani ćwiczenia nie przyspieszają prostowania nóg.
- Konsultacji wymagają m.in. ból, utykanie, wyraźna asymetria, pogłębianie się koślawości lub jej utrzymywanie się po 8. roku życia.
Koślawe kolana u przedszkolaka: jak wyglądają?
Koślawe kolana, nazywane też iksowatymi, to ustawienie nóg, w którym podczas stania kolana zbliżają się do siebie lub się stykają, a między kostkami po wewnętrznej stronie nóg pozostaje odstęp.
Sam wygląd nóg nie pozwala ocenić, czy ich ustawienie wymaga konsultacji. U małych dzieci zmienia się ono wraz ze wzrostem. Na to, jak nogi wyglądają, wpływają też sposób chodzenia, ustawienie stóp i skręcanie nóg do środka. Dlatego najlepiej obserwować dziecko, gdy stoi swobodnie, z rzepkami skierowanymi do przodu, zamiast oceniać ustawienie nóg na podstawie pojedynczego zdjęcia z biegu czy zabawy.
Kolana iksowate często są naturalnym etapem rozwoju
Kolana iksowate często pojawiają się po okresie, w którym nogi malucha były bardziej wygięte na zewnątrz. Najwyraźniej widać je zwykle między 3. a 5. rokiem życia, dlatego u przedszkolaka symetryczne koślawe kolana bez bólu najczęściej są fizjologicznym etapem rozwoju.
W kolejnych latach ustawienie nóg zazwyczaj stopniowo się prostuje. U wielu dzieci wyraźna koślawość zmniejsza się do około 7.–8. roku życia, choć nogi nie muszą być idealnie proste. Niewielkie skierowanie kolan do środka może pozostać także później i samo w sobie nie musi przeszkadzać w chodzeniu ani bieganiu.
Fizjologiczne koślawe kolana nie wymagają wkładek ani ćwiczeń
Przy fizjologicznych koślawych kolanach nie trzeba kupować butów korygujących, wkładek ani szyn ani zapisywać dziecka na ćwiczenia wyłącznie po to, by zmienić ustawienie nóg. Takie działania nie przyspieszają ich naturalnego prostowania. Mogą też sprawić, że dziecko zacznie traktować swoje ciało jak coś wymagającego naprawy.
Najlepszym wsparciem jest codzienny ruch: spacery, zabawa na placu zabaw, bieganie, jazda na rowerze i inne aktywności, które dziecko lubi, o ile nie odczuwa bólu. Ważne są również zbilansowana dieta i masa ciała odpowiednia do wzrostu, ponieważ nadmierna masa ciała dodatkowo obciąża stawy. Sam wygląd kolan nie jest jednak powodem, by ograniczać dziecku ruch.
Objawy, których nie warto ignorować przy koślawych kolanach
Jeśli ustawienie nóg odbiega od typowego etapu rozwoju lub dziecko odczuwa ból, warto porozmawiać z pediatrą albo lekarzem rodzinnym. Podczas wizyty lekarz oceni sposób chodzenia oraz długość i ustawienie nóg, a w razie potrzeby zleci dalsze badania. U małego dziecka z typową, symetryczną koślawością zazwyczaj nie trzeba robić zdjęcia rentgenowskiego (RTG).
Warto umówić wizytę, jeśli:
- jedno kolano lub jedna noga wygląda wyraźnie inaczej niż druga
- koślawość szybko się pogłębia zamiast stopniowo się zmniejszać
- dziecko utyka, ma trudność z chodzeniem albo unika biegania, ponieważ odczuwa ból lub dyskomfort
- dziecko skarży się na ból kolana, nogi lub biodra, zwłaszcza po urazie albo w nocy
- kolano jest obrzęknięte, ciepłe, zaczerwienione lub sztywne, albo dziecko nie może go swobodnie wyprostować
- wyraźna koślawość utrzymuje się po 8. roku życia lub dziecko jest znacznie niższe niż większość rówieśników
Jak spokojnie obserwować nogi przedszkolaka?
Nie ma potrzeby codziennie sprawdzać odstępu między kostkami ani poprawiać dziecku sposobu stania. Jeśli wygląd nóg budzi niepokój, można mniej więcej co pół roku zrobić zdjęcie dziecku stojącemu boso, przodem do aparatu, z kolanami i rzepkami skierowanymi do przodu. Takie zdjęcia pomagają zauważyć, czy ustawienie zmienia się z czasem, i mogą ułatwić rozmowę podczas bilansu zdrowia lub wizyty u pediatry.
Najważniejsze jest, czy dziecko bawi się, chodzi i biega bez bólu oraz czy obie nogi wyglądają podobnie. U przedszkolaka symetryczne kolana iksowate bez innych objawów zwykle wystarczy obserwować. Jeśli jedna noga wygląda inaczej, pojawi się ból lub utykanie albo koślawość nie zmniejsza się z wiekiem, warto umówić wizytę u pediatry.
Czego nie robić w okresie niemowlęcym, aby uniknąć wad postawy?
5
