- Czkawka u niemowląt jest częsta i zwykle nie świadczy o chorobie.
- Po karmieniu może pojawiać się przez wypełnienie żołądka mlekiem i połkniętym powietrzem.
- Jeśli dziecko jest spokojne, prawidłowo je i przybiera na masie, czkawki zazwyczaj nie trzeba przerywać.
- Nie należy podawać niemowlęciu wody ani stosować „domowych sposobów” takich jak straszenie czy zatykanie nosa.
- Wymioty chlustające lub zielone, trudności z oddychaniem, odmowa karmienia i słabe przybieranie na wadze wymagają konsultacji lekarskiej.
Częsta czkawka niemowlęcia. Dlaczego pojawia się tak łatwo?
Czkawka powstaje w wyniku nagłego skurczu przepony. Powietrze dostające się do płuc powoduje chwilowe zamknięcie strun głosowych i charakterystyczny odgłos. U niemowląt ten odruch występuje częściej niż u dorosłych i zwykle nie świadczy o chorobie.
Skłonność do czkawki pojawia się jeszcze przed narodzinami, dziecko miewa ją bowiem już w życiu płodowym. Po porodzie jej częstemu pojawianiu się sprzyja niedojrzałość mechanizmów, które hamują ten odruch. Z czasem epizody czkawki zwykle stają się rzadsze.
Czkawka po karmieniu a połykanie powietrza
Mały żołądek niemowlęcia szybko wypełnia się mlekiem, a wraz z nim może dostać się do niego powietrze. Rozciągnięty żołądek może podrażniać przeponę i wywoływać czkawkę. Dlatego odruch często pojawia się w trakcie jedzenia albo krótko po nim.
Więcej powietrza dziecko może połykać, gdy ssie bardzo łapczywie, krztusi się lub ma trudność z uchwyceniem piersi albo smoczka. Zdarza się to także przy zbyt szybkim wypływie mleka. Warto obserwować, czy czkawce towarzyszy częste odbijanie, ulewanie albo wyraźny niepokój podczas karmienia.
Nie każda czkawka oznacza, że sposób karmienia wymaga zmiany. Jeśli jednak powtarza się niemal po każdym posiłku, pomocne może być spokojniejsze tempo oraz krótkie przerwy na odbicie. Przy karmieniu piersią warto też przyjrzeć się przystawieniu dziecka, a przy butelce dopasowaniu smoczka i pozycji.
Jak bezpiecznie pomóc maluchowi przy czkawce?
Gdy niemowlę ma czkawkę, ale pozostaje spokojne i swobodnie oddycha, zwykle nie trzeba robić niczego na siłę. Można zrobić krótką przerwę w karmieniu, potrzymać dziecko bardziej pionowo podczas czuwania i delikatnie pomóc mu odbić. Jeśli dziecko ssie smoczek, sam ruch ssania może pomóc w wyciszeniu czkawki.
Nie należy stosować metod przeznaczonych dla dorosłych ani próbować przestraszyć dziecka. Niewskazane jest podawanie wody, zatykanie nosa, ciągnięcie za język, wkładanie do buzi lodu czy dokarmianie wyłącznie po to, by zatrzymać czkawkę. Takie działania nie rozwiązują przyczyny i mogą być dla niemowlęcia niebezpieczne.
Czkawka niemowlęcia a refluks. Na co zwrócić uwagę?
Sama czkawka nie oznacza refluksu ani innej choroby. Może jednak pojawiać się razem z ulewaniem, kaszlem podczas karmienia lub niepokojem przy jedzeniu. U dziecka, które jest zadowolone między karmieniami i prawidłowo przybiera na masie, takie objawy często mają łagodny, przejściowy charakter.
Z pediatrą lub lekarzem POZ warto skonsultować czkawkę, która trwa długo, wyraźnie utrudnia karmienie albo występuje z innymi niepokojącymi sygnałami. Pilnej oceny wymagają zwłaszcza objawy sugerujące, że dziecko źle znosi karmienie lub ma problem z oddychaniem. Sygnałem do konsultacji powinny być następujące objawy:
- Wymioty chlustające albo wymioty o zielonym lub żółtym zabarwieniu
- Krew widoczna w wymiocinach lub stolcu dziecka
- Trudności w oddychaniu, połykaniu albo wyraźne krztuszenie się
- Oznaki odwodnienia, słaby przyrost masy ciała lub odmowa karmienia
- Silna drażliwość i ból, które utrzymują się między karmieniami
Po karmieniu można potrzymać niemowlę pionowo, ale do snu zawsze należy układać je na plecach, na płaskiej i twardej powierzchni. Nie powinno się podnosić wezgłowia łóżeczka ani układać dziecka na boku lub brzuchu z powodu czkawki czy ulewania. Najpraktyczniejsze podejście to spokojna obserwacja, pomoc w odbiciu i reagowanie wtedy, gdy do czkawki dołączają inne objawy.
Nieoczywiste sposoby na wzmocnienie odporności dziecka
6
