Pierwsze tygodnie z noworodkiem rzadko sprzyjają spokojnemu załatwianiu formalności. Jest karmienie, niewyspanie, wizyty położnej, sterta dokumentów i jeszcze pytanie: jeśli ojcostwo zostało uznane dopiero po porodzie, to kto ma złożyć wniosek o becikowe i od kiedy liczyć termin? Właśnie tu najłatwiej o pomyłkę, bo mieszają się trzy różne sprawy: uznanie ojcostwa, zgłoszenie urodzenia i samo świadczenie.
Najważniejsze informacje
- Ustawowe becikowe to jednorazowa zapomoga w wysokości 1000 zł na dziecko.
- Przysługuje po spełnieniu kryterium dochodowego: 1922 zł na osobę w rodzinie.
- Wniosek składa się co do zasady w ciągu 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka.
- Późniejsze uznanie ojcostwa nie daje nowego terminu i nie przesuwa daty liczenia.
- Wniosek może złożyć matka albo ojciec dziecka. Nie trzeba składać go wspólnie.
- Informacja o 6 miesiącach zwykle dotyczy niektórych lokalnych zapomóg gminnych, a nie ustawowego becikowego.
- Spóźniony wniosek urząd pozostawia bez rozpoznania.
Kto składa wniosek po uznaniu ojcostwa?
Krótka odpowiedź brzmi: jeden z rodziców. Przy ustawowym becikowym przepisy mówią o rodzicach albo jednym z rodziców, więc nie ma zasady, że matka i ojciec muszą stawić się razem i podpisać jeden wniosek.
Jeśli rodzice nie są małżeństwem, znaczenie ma to, czy ojciec skutecznie uznał ojcostwo. Dopiero wtedy może działać w tej sprawie jako ojciec dziecka. Sama formalność uznania też ma swój termin: matka potwierdza uznanie jednocześnie albo w ciągu 3 miesięcy od oświadczenia mężczyzny.
To ważne rozróżnienie. Matka może złożyć wniosek o becikowe niezależnie od tego, czy ojcostwo zostało już formalnie uznane, o ile rodzina spełnia warunki ustawowe. Ojciec może przejąć formalności dopiero po skutecznym uznaniu ojcostwa. Jeśli sprawa jest bardzo świeża i dane dopiero się aktualizują, najlepiej od razu sprawdzić w swoim urzędzie, jakich dokumentów będzie oczekiwał.
Od kiedy liczyć termin na becikowe?
Tu odpowiedź jest jednoznaczna: przy ustawowym becikowym termin liczy się od dnia narodzin dziecka. Nie od uznania ojcostwa, nie od wpisu do aktu urodzenia i nie od późniejszego uporządkowania dokumentów.
Na złożenie wniosku jest 12 miesięcy. Jeśli rodzice odkładają formalności, bo najpierw trzeba załatwić sprawy stanu cywilnego, łatwo wpaść w pułapkę myślenia, że termin zacznie biec dopiero wtedy, gdy wszystko będzie już wpisane. Tak nie jest. Późne uznanie ojcostwa nie tworzy nowego terminu.
Konsekwencja też jest konkretna: wniosek złożony po terminie zostaje bez rozpoznania. Samo spełnienie warunków nie wystarczy więc wtedy, gdy rodzic spóźni się z dokumentami.
Wyjątki od zasady 12 miesięcy
Wyjątki nie dotyczą rodziców biologicznych po uznaniu ojcostwa, ale innych sytuacji rodzinnych. Jeśli dziecko zostało objęte opieką prawną, faktyczną albo zostało przysposobione, wtedy 12 miesięcy liczy się od dnia objęcia opieką lub przysposobienia. Ustawa przewiduje też granicę wieku dziecka: nie później niż do ukończenia 18 lat.
Dlatego w internecie można trafić na pozornie sprzeczne informacje. Trzeba sprawdzić, czy mowa o rodzicu dziecka od urodzenia, czy o opiekunie albo rodzicu adopcyjnym.
Skąd bierze się termin 6 miesięcy?
Najczęstsza pomyłka dotyczy dwóch różnych świadczeń, które potocznie nazywa się po prostu „becikowym”. Oprócz zapomogi ustawowej istnieją też lokalne zapomogi gminne. Gmina sama ustala ich szczegółowe zasady.
I właśnie tam czasem pojawia się termin 6 miesięcy od urodzenia dziecka. Nie jest to jednak reguła dla ustawowego becikowego. Dlatego zanim rodzic zacznie liczyć miesiące, powinien najpierw sprawdzić, o które świadczenie chodzi: państwowe czy lokalne.
Samotny rodzic: ważny jest też wymóg alimentów
W tej grupie najwięcej problemów wywołuje nie sam termin, ale dodatkowy warunek. Jednorazowa zapomoga nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, jeśli na rzecz dziecka nie ustalono alimentów od drugiego rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego od sądu albo przez sąd zatwierdzonego, chyba że zachodzi jeden z wyjątków przewidzianych w ustawie.
To oznacza, że samotna mama albo samotny tata nie powinni odkładać tej kwestii na później, bo samo uznanie ojcostwa nie załatwia sprawy alimentów. Jeśli sytuacja rodzinna jest bardziej skomplikowana, najlepiej od razu dopytać urząd, jakie dokumenty będą potrzebne w danym przypadku.
Jakie dokumenty mogą być potrzebne?
Lista zależy od sytuacji rodziny, ale najczęściej trzeba przygotować:
- formularz wniosku,
- dokumenty dotyczące dochodu rodziny,
- zaświadczenie od lekarza albo położnej o pozostawaniu pod opieką medyczną od co najmniej 10. tygodnia ciąży,
- w zależności od sprawy: dokumenty alimentacyjne, odpis aktu stanu cywilnego albo orzeczenie o opiece naprzemiennej.
Dochód liczy się na osobę w rodzinie, a ustawa określa też, kogo do tej rodziny wliczać. Jeśli rodzice żyją bez ślubu albo formalności wokół ojcostwa zostały załatwione później, tym bardziej nie warto czekać do ostatnich tygodni terminu.
O czym pamiętać przed złożeniem wniosku?
- Sprawdź, czy chodzi o ustawowe becikowe, czy o lokalne świadczenie gminne.
- Policz termin od dnia narodzin dziecka, a nie od uznania ojcostwa.
- Ustal, kto składa wniosek — matka czy ojciec — i czy ojcostwo zostało już skutecznie uznane.
- Przygotuj wcześniej dokumenty dochodowe i medyczne.
- Jeśli jesteś samotnym rodzicem, od razu sprawdź wymóg dotyczący alimentów albo ustawowych wyjątków.
Najważniejsze do zapamiętania jest jedno: po uznaniu ojcostwa po porodzie nie dostaje się nowego czasu na ustawowe becikowe. W typowej sytuacji rodzic ma 12 miesięcy od narodzin dziecka, a wniosek może złożyć jeden z rodziców. Reszta to już kwestia dopilnowania, by nie pomylić świadczeń i nie pogubić się w papierach wtedy, gdy cała uwaga i tak skupia się na dziecku.
