- Pierwsze kieszonkowe można wprowadzać około 4–5 roku życia, jeśli zasady są proste
- Kwota zależy od domowego budżetu, wieku dziecka oraz typu wydatków, które ma z nich pokrywać
- Stały dzień wypłaty uczy konsekwencji: gdy dziecko wyda wszystko od razu, musi poczekać na kolejny termin
- Podział na wydawanie, oszczędzanie i dzielenie się uczy dziecko różnych funkcji pieniędzy
Kiedy dać dziecku pierwsze kieszonkowe?
Pierwsze kieszonkowe można wprowadzić już około 4. lub 5. roku życia, jeśli dziecko rozumie prostą zasadę wymiany pieniędzy na konkretną rzecz. Na początku lepiej sprawdzają się niewielkie kwoty przeznaczone na drobną przyjemność albo odkładanie na mały cel. Od wieku ważniejsze jest to, czy dziecko rozumie prostą zasadę: wydane pieniądze nie wracają od razu.
Dla dziecka w wieku szkolnym kieszonkowe może być ćwiczeniem planowania wydatków na przekąski, naklejki, książkę czy prezent dla bliskiej osoby. Nastolatek może z kolei uczyć się porównywania cen i odkładania na większy zakup. Zakres samodzielności powinien rosnąć stopniowo, razem z doświadczeniem dziecka i możliwościami rodziny.
Jaka kwota kieszonkowego będzie odpowiednia?
Nie warto ustalać kieszonkowego na podstawie kwot, które dostają koledzy czy koleżanki. Bezpieczniejszym punktem wyjścia jest rodzinny budżet oraz odpowiedź na pytanie, co dziecko ma finansować z tych pieniędzy. Inna suma wystarczy na drobne zachcianki, a inna będzie potrzebna, gdy dziecko ma też odkładać na prezent lub wyjście ze znajomymi.
Dobrze od początku oddzielić wydatki podstawowe od tych, o których dziecko może decydować. Rodzice nadal zwykle pokrywają koszty jedzenia, ubrań, szkolnych potrzeb i leczenia. Kieszonkowe może obejmować małe przyjemności, wybrane przekąski, dodatki do hobby albo oszczędzanie na konkretny cel.
Kwota powinna być możliwa do wypłacania regularnie także w mniej wygodnym miesiącu. Zbyt wysoka suma nie uczy planowania, jeśli dziecko zawsze może szybko zastąpić nieprzemyślany wydatek kolejnymi pieniędzmi. Lepiej zacząć skromniej i po czasie wspólnie ocenić, czy zasady nadal pasują do wieku oraz potrzeb dziecka.
Ustalenie zasad: stały termin i brak dopłat
Stały dzień wypłaty, na przykład w każdy piątek albo pierwszego dnia miesiąca, daje dziecku przewidywalność. Gdy wyda całą kwotę od razu, uczy się naturalnej konsekwencji i czeka na kolejną wypłatę. Częste dopłacanie odbiera sens tej lekcji, dlatego warto wcześniej ustalić, w jakich wyjątkowych sytuacjach rodzina może odejść od tej zasady. Jeśli zgadzacie się na zaliczkę, ustalcie jasny sposób jej zwrotu z kolejnej wypłaty.
Wydatki pod kontrolą, czyli granice swobody
Dziecko powinno mieć realny wpływ na część swoich małych wydatków, ponieważ właśnie wtedy uczy się wybierania, rezygnowania i porównywania cen. Nie trzeba kontrolować każdego zakupu, ale można ustalić granice dotyczące produktów niezgodnych z zasadami rodziny, zwłaszcza słodyczy i słonych przekąsek kupowanych codziennie po szkole. Przy większych kwotach pomocne jest ustalenie progu, od którego zakup wymaga wcześniejszej rozmowy z dorosłym.
Młodszemu dziecku łatwiej zrozumieć pieniądze, gdy dzieli je do słoików lub kopert opisanych jako „wydaję”, „oszczędzam” i „dzielę się”. Starsze może prowadzić prostą listę wydatków albo korzystać z konta prowadzonego pod nadzorem rodzica. W Polsce dziecko przed 13. rokiem życia może samodzielnie robić tylko drobne, codzienne zakupy, dlatego kosztowne gry, elektronika czy rower powinny pozostać wspólną decyzją. Na start wystarczy ustalić kwotę, termin wypłaty oraz dwie lub trzy jasne zasady, a potem wracać do nich w spokojnej rozmowie.
13
Źródła:
- Raising Children Network (Pocket money: when & how much?)
- HealthyChildren.org / American Academy of Pediatrics (Kids & Money: Help Your Child Learn Good Financial Habits)
- HealthyChildren.org / American Academy of Pediatrics (Age-Appropriate Chores for Children)
- UOKiK (Świadomy konsument od najmłodszych lat – Dzień Przedszkolaka z UOKiK)
- Rzecznik Finansowy (Dziecko a pieniądze)
- Campbell Systematic Reviews / PMC (Interventions designed to improve financial capability)
- PMC (A 3-year Longitudinal Study of Pocket Money, Eating Behavior and Weight Status)
