Dieta w ciąży: które witaminy w ciąży są niezbędne?

Dieta w ciąży: co jeść w ciąży, aby płód rozwijał się prawidłowo? Jakie witaminy są dla kobiety i dziecka niezbędne?

W okresie ciąży wzrasta u kobiety zapotrzebowanie nie tylko na kwas foliowy, ale również na inne witaminy, takie jak witamina D, witamina E, witamina C i witaminy z grupy B. Sprawdź, jakie witaminy są niezbędne do prawidłowego rozwoju płodu i jaką należy zastosować ich suplementację. Poznaj naturalne źródła witamin i potencjalne zagrożenia dla płodu, wynikające z ich przedawkowania.

Kwas foliowy, czyli witamina B9 - by zapobiec poważnym wadom

Odpowiednia ilość kwasu foliowego (czyli witaminy B9) jest niezbędna do prawidłowego rozwoju płodu już od pierwszych dni ciąży. Jeśli jest go zbyt mało, u dziecka mogą wystąpić wady cewy nerwowej, czego następstwem mogą być poważne wady wrodzone u dziecka, takie jak rozszczepienie kręgosłupa, przepuklina mózgu i rdzenia kręgowego, bezmózgowie. Przy niedoborze witaminy B9 częstsze są także rozszczepy wargi i podniebienia oraz wady serca. Obecność folianów jest niezbędna również do powstawania w szpiku czerwonych ciałek krwi.

  • Źródła kwasu foliowego: zielone liściaste warzywa: szpinak, brokuły, brukselka, szparagi, kapusta – zwłaszcza włoska i pekińska, a także natka i korzeń pietruszki, papryka, owoce kiwi, wątroba, żółtka jaj, drożdże.

Uwaga! Sama dieta nie jest w stanie zaspokoić zwiększonego zapotrzebowania, bo wzrasta ono w ciąży o ponad 100 proc.

  • Suplemetacja: każda kobieta w wieku rozrodczym – a zwłaszcza starająca się o dziecko i będąca już w ciąży – powinna stosować suplementację w ilości 0,4 mg (400 µg) kwasu foliowego dziennie. Natomiast kobiety, które w przeszłości urodziły już dziecko z wadami układu nerwowego, powinny przyjmować – pod kontrolą lekarza – 4,0 mg kwasu foliowego dziennie. Suplemetacja zalecana jest przynajmniej przez 6 tygodni przed zapłodnieniem i powinna być kontynuowana do końca II trymestru ciąży.

Witamina C - poprawia przyswajanie żelaza

Jest niezbędna do prawidłowego przebiegu wielu procesów metabolicznych, jest też naturalnym antyoksydantem. Bierze aktywny udział w procesie wchłaniania żelaza w przewodzie pokarmowym.

  • Źródła: brukselka, kapusta, pomidory, papryka, natka pietruszki, owoce cytrusowe, kiwi, porzeczki, truskawki.
  • Suplemetacja: zalecana u kobiet w ciąży mnogiej, z nadciśnieniem tętniczym indukowanym ciążą, cukrzycą ciężarnych.

Uwaga! Zbyt duże dawki witaminy C mogą zwiększać ryzyko wystąpienia kamicy nerkowej, zaburzeń w przewodzie pokarmowym i ośrodkowym układzie nerwowym.

Witamina E - zmniejsza ryzyko rzucawki i poronienia

Jest silnym antyoksydantem – zapobiega utlenianiu witaminy A, lipidów, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Odpowiednie wysycenie organizmu witaminą E chroni błony komórkowe przed uszkodzeniem i zmniejsza ryzyko wystąpienia miażdżycy, chorób serca i nowotworów. Niski poziom antyoksydantów u kobiet w ciąży zwiększa ryzyko przedwczesnego pęknięcia błon płodowych, przedwczesnego porodu i poronienia. Niedobór witaminy E może się również wiązać z wystąpieniem zatrucia ciążowego – poważnego schorzenia objawiającego się nadciśnieniem, obrzękami, białkomoczem.

  • Źródła witaminy E: oleje roślinne, warzywa liściaste i strączkowe, produkty zbożowe, masło, mleko, jaja.

Witamina D - na zdrowe kości

Witamina D jest niezbędna do prawidłowego rozwoju układu kostnego. Umożliwia prawidłowe wykształcenie kośćca płodu, zmniejsza ryzyko wystąpienia u dziecka krzywicy, a także zabezpiecza organizm matki przed osłabieniem kości (osteoporoza) i chorobami cywilizacyjnymi. Około 80 proc. dobowego zapotrzebowania na witaminę D pochodzi z biosentezy w skórze pod wpływem światła słonecznego, jednak w miesiącach zimowych ok. 70 proc. młodych Polek ma niedobory witaminy D, dlatego trzeba o niej pamiętać w diecie.

  • Źródła witaminy D: tran, tłuste ryby (łosoś, śledź,tuńczyk, sardynka, makrela), mleko i przetwory mleczne, wątroba, jaja.
  • Suplemetacja: kobietom w ciąży z niedoborem witaminy D zalecana jest dzienna dawka w ilości 800–1000 µg (0,8–1 mg) na dobę.

Uwaga! Przedawkowanie witaminy D w ciąży jest groźne – zwiększa ryzyko powstania wad rozwojowych płodu.

Witamina A - nie tylko na dobry wzrok

Witamina A to grupa związków o podobnej budowie i działaniu, zwanych retinoidami. Główne działanie witaminy A to podtrzymywanie prawidłowego różnicowania się komórek nabłonkowych oraz udział w procesie widzenia – umożliwia prawidłowe funkcjonowanie siatkówki. Przez syntezę kolagenu wpływa też na rozwój kości, zębów i paznokci. Ma także działanie antyoksydacyjne. Witamina A dostarczana jest do organizmu w postaci retinolu lub beta-karotenu. Bezpieczniejsze jest stosowanie beta-karotenu, który jest prekursorem witaminy A – wykazuje on mniejszą aktywność biologiczną niż retinol. Dostarczanie organizmowi odpowiedniej dawki witaminy A, może zabezpieczać przed przedwczesnym pęknięciem błon płodowych, wystąpieniem stanu przedrzucawkowego, zahamowaniem wewnątrzmacicznego wzrostu płodu. Przy normalnej, prawidłowej diecie nie ma ryzyka niedoboru witaminy A.

  • Źródła: warzywa i owoce o żółtym i pomarańczowym zabarwieniu (marchew, boćwina, czerwona papryka, dynia), natka pietruszki, szpinak, masło, mleko, żółtka jaj, wątroba, ryby.

Uwaga! Przedawkowanie witaminy A może wpływać negatywnie na rozwój płodu (wodogłowie, małogłowie, wady twarzoczaszki, wady układu krążenia). W ciąży, zwłaszcza w I trymestrze, należy ograniczać spożywanie produktów zawierających duże ilości witaminy A (np. wątróbka). Trzeba też unikać leków dermatologicznych z retinolem. Groźne jest przekraczanie dawki 3 mg retinolu dziennie.

Witaminy z grupy B - na serce i układ nerwowy

To kompleks kilkunastu substancji, które zwykle występują razem. Wchodzą w skład enzymów, odgrywają więc ważną rolę w procesie przemiany materii.  Ich niedobór wpływa niekorzystnie na układ krążenia i układ nerwowy, a zapotrzebowanie na nie w ciąży znacznie wzrasta (np. na B2 – o 100 proc.). Oto najważniejsze z nich.

  • Witamina B1 (tiamina)

Uczestniczy w wielu procesach energetycznych i neurofizjologicznych, jej niedobór negatywnie wpływa na układ nerwowy, sercowo-naczyniowy i przewód pokarmowy płodu. Zapotrzebowanie na wit. B1 wzrasta szczególnie u kobiet ciężarnych palących papierosy, pijących kawę i przeżywających silne stresy. Źródła: zboża, wątroba, mleko, jaja, drożdże.

  • Witamina B2 (ryboflawina)

Bierze udział w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek. Niedobór może powodować zapalenie języka, błony śluzowej jamy ustnej, zaburzenia pracy narządu wzroku i układu nerwowego. Źródła: wątroba, nerki, jaja, mleko, ser, ryby, drożdże.

  • Witamina B6 (pirydoksyna)

Odgrywa ważną rolę w powstawaniu hemoglobiny i procesach immunologicznych. Jej niedobór powoduje zmiany skórne, stany zapalne jamy ustnej, anemię, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, a nawet napady padaczkowe. Suplementacja: w ciąży zaleca się przyjmowanie 2 mg dziennie.

  • Witamina B12

Uczestniczy w wytwarzaniu czerwonych ciałek krwi i tworzeniu otoczki mielinowej ochraniającej komórki nerwowe. Niedobór witaminy B12 może powodować niedokrwistość, a także zaburzenia w funkcjonowaniu mózgu i układu nerwowego. Źródła: podroby (wątroba, nerki, serce), chude mięso, ryby, skorupiaki, sery i jaja.

  • Witamina B3 (niacyna)

Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego, uczestniczy w syntezie hormonów. Niedobór niacyny prowadzi do pelagry – choroby objawiającej się zapaleniem skóry, biegunką i problemami psychicznymi (amnezja, depresja). Źródła: drożdże, wołowina, wieprzowina, pomidory, orzechy.

Ryzyko przedawkowania witamin

Nazwa witaminy Ryzyko przedwakowania Szkodliwość w razie przedawkowania
witamina A wysokie tak
witamina D wysokie tak
witamina C średnie tak
witamina E małe nie
kwas fioliowy małe nie
witaminy B małe nie
konsultacja: dr n. med. Paweł Kubik, ginekolog położnik w Szpitalu im. Świętej Rodziny w Warszawie źródło: miesięcznik "M jak mama" Aktualizacja: 2016-04-13 Publikacja: 2012-02-08
Ocena: 0
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.