Żelazo dla ciężarnych - czy każda kobieta powinna przyjmować żelazo w tabletkach w ciąży?

2021-03-25 10:56
Zelazo w tabletkach
Autor: Thinkstock|thinkstockphotos.com ŻELAZO W TABLETKACH: to nieprawda, że każda ciężarna powinna je przyjmować

Żelazo dla ciężarnych w tabletkach bywa ważnym suplementem, warto jednak wiedzieć, że nie każda przyszła mama go potrzebuje. Owszem, w czasie ciąży zapotrzebowanie na żelazo wzrasta, ale to nie znaczy, że każda ciężarna powinna je suplementować. Sprawdź, kiedy przyjmowanie żelaza w tabletkach jest niezbędne.

Żelazo dla ciężarnych w tabletkach powinno być stosowane tylko w określonych sytuacjach. Chociaż żelazo znajduje siew tzw. wielkiej piątce najważniejszych suplementów w ciąży, to jednak nie każda kobieta w ciąży potrzebuje tabletek z żelazem.

Spis treści

  1. Czy trzeba suplementować żelazo w ciąży?
  2. Kiedy mówimy o anemii w ciąży?
  3. W jakich dawkach żelazo w ciąży?
  4. Skutki uboczne przyjmowania żelaza w tabletkach w ciąży
  5. Jakie żelazo w tabletkach dla ciężarnych wybrać? 
  6. Żelazo w produktach spożywczych

Czy trzeba suplementować żelazo w ciąży?

Skąd się zatem wzięło przekonanie, że suplementacja żelaza w ciąży jest niezbędna? W ciąży zapotrzebowanie na ten pierwiastek znacznie wzrasta – z 18 do 26 mg dziennie, a poziom hemoglobiny we krwi – spada. Jednak to nie znaczy, że każda kobieta po zajściu w ciążę ma biec do apteki po tabletki z żelazem.

Najpierw należy zadbać o to, aby więcej żelaza dostarczać w diecie bogatej w żelazo, wzbogacając ją w takie produkty, jak: chude mięso, pestki, orzechy, drożdże piwne, suszone morele, pokrzywa i natka pietruszki. Dobrze zbilansowana dieta jest w stanie zapobiec niedoborom żelaza.

Suplementacja natomiast powinna być wdrożona – na zalecenie lekarza – dopiero wtedy, gdy u ciężarnej stwierdzi się anemię z niedoboru żelaza. W Polsce jest tendencja do nadużywania suplementacji, tymczasem trzeba ją stosować bardzo ostrożnie i rozważnie. 

M jak mama: Źródło żelaza w diecie

Kiedy mówimy o anemii w ciąży?

Podstawowym parametrem, który służy do rozpoznawania niedokrwistości, jest ilość hemoglobiny we krwi. U kobiet niebędących w ciąży za normę przyjmuje się wartość 11,5–15,5 g/dl. Natomiast u przyszłych mam stężenie hemoglobiny we krwi zawsze spada.

Jest to jednak normalne i wynika z tego, że w ciąży znacznie zwiększa się objętość krwi (o ok. 40 proc.) – a zatem niższe stężenie hemoglobiny jest po prostu efektem rozrzedzenia krwi. Problem polega na tym, że nawet wśród lekarzy są spory, jaką wartość uznać za graniczną.

Według Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego o anemii u ciężarnych można mówić, gdy hemoglobina spadnie poniżej 11 g/dl. Są też jednak specjaliści, którzy uważają, że nawet 10 g/dl pod koniec ciąży nie oznacza anemii z niedoboru żelaza i wcale nie zalecają suplementacji. Zwłaszcza że syntetyczne żelazo nie jest obojętne dla zdrowia.

Zobacz:  Poznaj 5 zasad, dzięki którym unikniesz anemii i niedokrwistości w ciąży

Zalety przyjmowania witaminy C w ciąży

W jakich dawkach żelazo w ciąży?

Normy tego pierwiastka zalecane dla kobiet w ciąży są, mimo zaprzestania miesiączkowania, zwiększone w stosunku do zapotrzebowania kobiet niebędących w ciąży. Co istotne, przyjmowanie żelaza od początku ciąży zdecydowanie zmniejsza ryzyko wystąpienia niedoboru tego pierwiastka w dwóch ostatnich trymestrach.

Jeśli u kobiety zostanie zdiagnozowana anemia, Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca wprowadzenie suplementów żelaza w ciąży w dawkach 60–120 mg dziennie. 

Skutki uboczne przyjmowania żelaza w tabletkach w ciąży

U większość kobiet, które długo przyjmują tabletki z żelazem, występują silne zaparcia i bóle brzucha, co bardzo obniża komfort życia. Przyjmowanie żelaza powoduje też niekiedy skutki uboczne w postaci mdłości, dolegliwości żołądkowych, biegunek.

Pewnym rozwiązaniem jest stosowanie w takiej sytuacji organicznych suplementów żelaza w postaci chelatu. Gama preparatów żelaza dostępnych w tej formie jest dość duża, jednak zawsze należy skonsultować zażywanie tego typu preparatów z lekarzem prowadzącym ciążę.

Poza tym żelazo może mieć niekorzystny wpływ na ciążę, co wykazały badania naukowców brytyjskich. Przestudiowali oni wyniki badań 150 tys. kobiet w ciąży i okazało się, że u tych z nich, które cały czas miały hemoglobinę powyżej 10,5 g/dl, istniało większe ryzyko niskiej wagi urodzeniowej dziecka, zatrucia ciążowego (nadciśnienie indukowane ciążą) i przedwczesnego porodu.

Dlatego suplementy żelaza należy stosować bardzo ostrożnie i tylko wtedy, gdy tak zaleci lekarz.`

Czytaj: WITAMINY I MINERAŁY W CIĄŻY: Jakie witaminy i minerały są potrzebne w 1 trymestrze ciąży?

Anemia w ciąży. Dowiedz się co to jest anemia i co powinnaś o niej wiedzieć

Czy brać witaminy w ciąży? 5 powodów, dla których trzeba przyjmować suplementy ciążowe

Dobrze wiedzieć

Suplementacja musi być dobrze uzasadniona

dr n. med. Paweł Kubik, ginekolog położnik, Szpital Specjalistyczny im Świętej Rodziny w Warszawie

U kobiet w ciąży spadek wartości żelaza i hemoglobiny jest zjawiskiem fizjologicznym. Brak tego spadku może być związany z takimi powikłaniami, jak: nadciśnienie indukowane ciążą, rzucawka, niska masa urodzeniowa, niska punktacja w skali Apgar.

Wysoki poziom hemoglobiny może też ograniczać przepływ łożyskowy, co niekorzystnie wpływa na wzrost płodu. Suplementacja żelaza musi być dobrze uzasadniona i kontrolowana.

Nadmiar żelaza w organizmie, powstały w wyniku przewlekłej wysokodawkowej suplementacji, może wywołać niekorzystne efekty, np. być źródłem wolnych rodników tlenowych, które są potencjalnym czynnikiem uszkodzenia DNA, lipidów i białek.

Związany z tym stres oksydacyjny jest potencjalnym czynnikiem zwiększającym ryzyko wad wrodzonych płodu, porodu przedwczesnego, niskiej masy urodzeniowej.

„Przeładowanie” żelazem na poziomie lokalnym i związany z tym stres oksydacyjny obserwowano w obrębie śluzówki jelit, wątrobie, śledzionie i łożysku. Akumulacja żelaza w śluzówce jelita powoduje zaburzenia jego czynności, np. spowolnienie wchłaniania miedzi i cynku. Dlatego stosowanie preparatów z żelazem trzeba zawsze skonsultować z lekarzem.

Jakie żelazo w tabletkach dla ciężarnych wybrać? 

Wszystkie suplementy w ciąży należy bezwzględnie zażywać zgodnie z zaleceniami producenta umieszczonymi na ulotce informacyjnej. Warto zapoznać się także z opiniami dietetyków odnośnie ich przyjmowania.

Na rynku jest wiele tabletek z żelazem. Mamy preparaty jednoskładnikowe, zawierające jedynie żelazo. Warto przyjmować je w trakcie posiłku bogatego w witaminę C lub popijać podobnym sokiem owocowym. Witamina ta wielokrotnie zwiększa przyswajanie żelaza zarówno z pożywienia, jak i suplementów, hamuje je natomiast herbata, a także produkty bogate w wapń, mangan, miedź, cynk oraz błonnik pokarmowy.

W aptekach dostępne są też preparaty, które łączą w sobie składniki rekomendowane przez specjalistów na ten czas. To wygodna opcja, gdyż nie trzeba kupować kilku różnych suplementów i pamiętać o ich przyjmowaniu.

Warto zwrócić uwagę, czy dany preparat zawiera rzeczywiście składniki niezbędne, czy też cały wachlarz dodatków o niekoniecznie udowodnionym działaniu na organizm ciężarnej kobiety. 

Suplementów nie należy przyjmować na czczo. Preparaty wieloskładnikowe najlepiej stosować w trakcie lub bezpośrednio po śniadaniu, popijając czystą wodą – przegotowaną lub źródlaną. Woda mineralna nie jest zalecana, gdyż jej składniki mogą tworzyć niekorzystne połączenia ze składnikami suplementu, natomiast soki owocowe i herbata mogą hamować wchłanianie zawartych w preparacie substancji odżywczych.

Żelazo w produktach spożywczych

Najlepszym źródłem żelaza jest odpowiednio zbilansowana dieta przyszłej mamy. Dużą ilość tego pierwiastka zawiera wątroba wieprzowa i wołowa, czerwone mięso, biała fasola i słynący z tego składnika szpinak oraz inne zielone warzywa, ale w diecie bogatej w żelazo warto uwzględnić także m.in. płatki owsiane, kaszę gryczaną i czerwone buraki. 

Niestety, żelazo jest pierwiastkiem bardzo słabo przyswajanym – wykorzystujemy zaledwie niewielki procent dostarczanego składnika – dlatego w przypadku anemii, konieczna jest suplementacja. 

miesięcznik "M jak mama"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

POBIERZ PORADNIK! Darmowy poradnik, z którego dowiesz się, jak zmienia się ciało kobiety w ciąży, jak rozwija się płód, kiedy wykonać ważne badania, jak przygotować się do porodu. Pobieram >

Pobieram
poradnik ciaza