- Szczepienie BCG przeciw gruźlicy noworodków w Polsce pozostaje obowiązkowe i kluczowe dla ochrony zdrowia publicznego.
- Gruźlica to groźna choroba bakteryjna, a szczepionka BCG skutecznie chroni dzieci przed jej najcięższymi postaciami.
- Pilotaż badań przesiewowych SCID nie zmienia zasad szczepienia – nie ma potrzeby jego odraczania.
- Dowiedz się, dlaczego to szczepienie jest tak ważne i co warto wiedzieć przed podjęciem decyzji o immunizacji!
Szczepienie przeciw gruźlicy (BCG) to nie kwestia wyboru
Ministerstwo Zdrowia i Główny Inspektor Sanitarny potwierdzili, że szczepienie noworodków przeciw gruźlicy pozostaje obowiązkowe i konieczne, nawet w czasie wdrażania pilotażu nowego badania przesiewowego w kierunku ciężkiego złożonego niedoboru odporności (SCID).
W Polsce szczepionka BCG jest standardem – podaje się ją zdrowym noworodkom w pierwszej dobie życia, zwykle jeszcze w szpitalu, i to przed wypisem dziecka do domu.
Skąd kontrowersje wokół szczepionki na gruźlicę?
W praktyce pojawiają się tu dwa realne problemy. Z jednej strony istnieje ryzyko podania szczepionki BCG dziecku, które ma do tego przeciwwskazania. Z drugiej – zbyt długie odkładanie szczepienia może skończyć się jego opóźnieniem albo nawet całkowitym pominięciem. Trzeba też pamiętać, że szczepionka BCG jest pakowana w fiolki zawierające po kilkanaście dawek. W szpitalu łatwo wykorzystać je dla wielu noworodków jednocześnie, ale poza nim oznacza to albo marnowanie preparatu, albo znacznie wyższe koszty. Dodatkowo samo szczepienie wykonuje się śródskórnie – to standard na oddziałach noworodkowych, jednak w przychodniach wymaga od personelu większego doświadczenia i precyzji.
Zmiana obecnych zasad szczepienia przeciw gruźlicy nie byłaby też prosta od strony formalnej. Wymagałaby zmiany obowiązujących przepisów, które dokładnie określają, kiedy i ile szczepień powinno otrzymać dziecko. Zgodnie z nimi szczepienie BCG powinno odbyć się jeszcze przed wypisem ze szpitala, najlepiej w pierwszej dobie życia. Prawo zostawia jednak pewną elastyczność – jeśli z jakiegoś powodu nie uda się zaszczepić noworodka od razu, szczepienie przeciw gruźlicy musi zostać wykonane najpóźniej do ukończenia przez dziecko 15. roku życia.
Szczepienie noworodków przeciw gruźlicy (BCG) w pierwszej dobie życia jest w Polsce powszechne i obowiązkowe, a ponadto uzasadnione obecną sytuacją epidemiologiczną. Szczepionka BCG chroni dzieci, szczególnie najmłodsze, przed najcięższymi postaciami gruźlicy. Nowe badanie przesiewowe umożliwia wczesne wykrycie SCID (ciężkiego złożonego niedoboru odporności) i natychmiastowe rozpoczęcie leczenia. W przypadku dziecka z wykrytym SCID, które zostało zaszczepione BCG, niezwłocznie wdrażane jest profilaktyczne leczenie przeciwprątkowe
- czytamy w komunikacie Ministerstwa Zdrowia i GIS
Gruźlica – choroba, której naprawdę warto zapobiegać
Gruźlica to zakaźna choroba bakteryjna, która może atakować płuca i inne narządy, a w najcięższych postaciach – jak gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy gruźlica rozsiana – prowadzić nawet do zgonu.
Chociaż w Polsce zachorowań wśród dzieci jest dziś niewiele, wciąż występuje kilkaset przypadków rocznie i dlatego szczepienie pozostaje najskuteczniejszą formą ochrony.
Co to jest szczepionka BCG i jak działa?
Szczepionka BCG (Bacillus Calmette-Guérin) zawiera żywe, osłabione bakterie, które nie wywołują choroby, ale uczą układ odpornościowy rozpoznawać i zwalczać prątki gruźlicy.
Dzięki temu zaszczepione dzieci mają znacznie mniejsze ryzyko ciężkich i potencjalnie groźnych postaci gruźlicy, szczególnie w pierwszych latach życia.
Jak wygląda szczepienie BCG w praktyce?
- Kiedy? Najczęściej w pierwszej dobie życia, przed wypisaniem ze szpitala.
- Gdzie? W szpitalu lub później – w punkcie szczepień POZ, jeśli szczepienie nie zostało wykonane w szpitalu.
- U kogo? U zdrowych noworodków oraz dzieci do 15. roku życia, jeżeli w szpitalu nie dostały szczepionki wcześniej.
- Jak wygląda? Szczepionka jest podawana śróskórnie w lewe ramię.
Zwykle po kilku tygodniach w miejscu szczepienia pojawia się mała blizna – to normalna reakcja organizmu i znak, że szczepienie zostało podane.
Co z nowym badaniem przesiewowym SCID?
W Polsce właśnie ruszył pilotaż badań przesiewowych noworodków w kierunku SCID – rzadkiego, ciężkiego niedoboru odporności.
Nie zmienia to jednak zasad szczepienia:
- Nie ma powodu do odraczania szczepienia BCG do czasu uzyskania wyniku badania SCID.
- Jeżeli u dziecka wykryto SCID po szczepieniu BCG, lekarze stosują specjalne leczenie profilaktyczne przeciwprątkowe, aby zminimalizować ryzyko powikłań.
Dlatego szczepienia pozostają priorytetem, a badania przesiewowe nie zastępują immunizacji.
Przeciwwskazania – kiedy szczepienia mogą być odroczone?
Są sytuacje, w których lekarz może odroczyć szczepienie BCG, np.:
- stwierdzony niedobór odporności lub podejrzenie takiego stanu,
- masa urodzeniowa noworodka poniżej określonego progu,
- poważna choroba czy infekcja.
To są jednak rzadkie sytuacje, oceniane indywidualnie przez lekarza kwalifikującego do szczepienia.
Co w temacie szczepień na gruźlicę jest najważniejsze dla rodziców?
- Tak – szczepienie BCG jest bezpieczne, obowiązkowe i ważne dla zdrowia dziecka.
- Nie odkładaj szczepienia do czasu wyników badań przesiewowych SCID.
- Zawsze pytaj lekarza o szczegóły kwalifikacji i przeciwwskazania.
Dzięki temu najmłodsi mają lepszą ochronę przed najgroźniejszymi postaciami gruźlicy – choroby, która gdy już się pojawi, może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia
