Dur brzuszny - przyczyny, objawy i leczenie duru

2018-01-23 11:55 Tomasz Nęcki, lekarz
Dur brzuszny
Autor: thinkstockphotos.com

Dur brzuszny wywoływany jest przez pałeczki duru brzusznego. Przebieg choroby bywa dość ciężki (szczególnie u dorosłych) i doprowadzić ona może do zagrażających życiu powikłań, takich jak np. perforacja jelita. Ze względu na takie ryzyko dur brzuszny koniecznie trzeba leczyć, a najlepiej jest podejmować próby zapobiegania tej chorobie – możliwe jest to na drodze zarówno przestrzegania zasad higieny, jak i poprzez zaszczepienie się przeciwko durowi brzusznemu.

W Polsce o durze brzusznym – przynajmniej obecnie – raczej nie mówi się dużo. W pierwszej połowie XX wieku sytuacja była skrajnie odmienna: dur brzuszny (zwany również tyfusem) był w naszym kraju jedną z najczęściej występujących chorób zakaźnych i odnotowywano wtedy nawet kilkadziesiąt tysięcy zachorowań na tę jednostkę w ciągu roku.

Współcześnie w Polsce rocznie stwierdza się tylko pojedyncze zachorowania na dur brzuszny. W naszym kraju choroba jest rzadko spotykana, czy jest więc w ogóle sens o niej wspominać? Otóż jak najbardziej – zagraniczne podróże nie budzą dzisiaj niczyjego zdziwienia, a w pewnych rejonach świata zarazić się durem brzusznym jest stosunkowo łatwo. Nie tylko warto jest mówić o durze brzusznym dlatego, żeby znane były objawy tej choroby – wspominać o tej jednostce warto również z tego względu, iż można jej w dość prosty sposób zapobiegać.

Spis treści:

  1. Co wywołuje dur brzuszny?
  2. Jak można się zarazić durem brzusznym?
  3. W których rejonach świata najczęściej występuje dur brzuszny?
  4. Objawy duru brzusznego
  5. Możliwe powikłania duru brzusznego
  6. Jakie badania wykonuje się przy podejrzeniu duru brzusznego?
  7. Leczenie duru brzusznego
  8. Profilaktyka duru brzusznego

Dur brzuszny: co wywołuję tę chorobę?

Dur brzuszny jest chorobą bakteryjną, spowodowaną przez zakażenie pałeczkami duru brzusznego (Salmonella enterica, serotyp typhi – skrótowo patogen ten określa się jako Salmonella typhi). Schorzenie to występuje wyłącznie u ludzi.

Jak można się zarazić durem brzusznym?

Dur brzuszny to jedna z tzw. chorób brudnych rąk. Najczęściej do zakażenia bakterią powodującą tę chorobę dochodzi drogą pokarmową – rezerwuar patogenu stanowią zakażeni nim ludzie, którzy mogą wydalać bakterie wraz z kałem lub moczem. Kiedy zaś patogenami zostaną zakażone różne produkty, np. woda lub pokarm, po ich spożyciu dochodzić może do zarażenia durem brzusznym.

Choroba rozwija się dopiero po pewnym czasie od znalezienia się patogenu w organizmie człowieka. Początkowo, z przewodu pokarmowego, bakteria dostaje się do otaczającej jelita tkanki chłonnej. Drobnoustroje zmierzają ku białym krwinkom, w których wnętrzu mogą nie tylko przebywać, ale i nawet się namnażać. Po różnym od tego momentu czasu – mogącego liczyć zarówno kilka dni, jak i nawet kilka tygodni – pałeczki Salmonella typhi przedostają się do krwioobiegu i wtedy właśnie pojawiają się u ludzi objawy duru brzusznego.

W których rejonach świata najczęściej występuje dur brzuszny?

Według amerykańskiej organizacji CDC (Centers for Disease Control and Prevention) na świecie rocznie występuje nawet aż ponad 20 milionów przypadków duru brzusznego. W Polsce choroby tej prawie się nie spotyka, w Europie zasadniczo również. Jednostką tą można się zetknąć w takich rejonach kuli ziemskiej, jak Afryka, Azja (głównie Azja Południowa), Indonezja czy Ameryka Łacińska.

Objawy duru brzusznego

Już we wstępie podkreślono, iż dur brzuszny jest jednostką o ciężkim przebiegu. W przypadku tej choroby bakteryjnej pojawiać się może wiele różnorodnych dolegliwości i to nie tylko – jak można by przypuszczać – dotyczących przewodu pokarmowego. Znaczna rozpiętość objawów duru brzusznego wynika z tego, iż pojawiają się one, kiedy to bakteria zaczyna krążyć we krwi, docierać ona więc może do wielu tkanek i narządów. Wśród możliwych objawów duru brzusznego wymienia się takie problemy, jak:

  • długo utrzymująca się gorączka (wysoka, sięgająca 40 stopni Celsjusza),
  • bóle brzucha,
  • znaczne pogorszenie samopoczucia i osłabienie,
  • bóle głowy,
  • wzdęcia,
  • zaparcia (możliwe są również biegunki, występują one jednak rzadziej od zaparć),
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • spowolnienie czynności serca,
  • powiększenie wątroby i śledziony,
  • zaburzenia świadomości (czasami nawet w postaci splątania),
  • charakterystyczna wysypka (nazywana ona jest „różyczką durową”, przybiera postać plamek oraz grudek i typowo zmiany skórne w przebiegu duru brzusznego lokalizują się na skórze klatki piersiowej lub nadbrzusza).

Analizując powyższe doskonale zapewne widać, że dur brzuszny rzeczywiście może przebiegać dość gwałtownie. Na chorobę tę cierpieć mogą osoby w dowolnym wieku, co ciekawe jednak, ciężki przebieg duru brzusznego obserwuje się raczej tylko u dorosłych pacjentów – dur brzuszny u dzieci przebiega zdecydowanie łagodniej.

Możliwe powikłania duru brzusznego

Dur brzuszny to poważna choroba nie tylko ze względu na to, jakie są jego objawy – poważne mogą być również powikłania tego schorzenia. Wśród nich wymienia się bowiem różne stany, które stanowią zagrożenie życia – takowymi są bowiem zarówno krwawienie z przewodu pokarmowego, jak i zapalenie otrzewnej czy perforacja (pęknięcie) jelita. Powikłaniami duru brzusznego mogą być również i zapalenie mózgu, zapalenie wsierdzia oraz posocznica, a także wiele innych problemów.

Jakie badania wykonuje się przy podejrzeniu duru brzusznego?

Podejrzewać dur brzuszny – szczególnie w tych rejonach świata, w których występuje ta choroba – można już po samym stwierdzeniu możliwych jej objawów. Na tej podstawie nie można jednak postawić pełnej diagnozy – konieczne do tego celu są dodatkowe badania. Podstawowymi w tym wypadku są te analizy, w których można potwierdzić zarażenie pacjenta przez Salmonella typhi. Najczęściej wykorzystywane jest wykrywanie obecności drobnoustroju we krwi lub w moczu chorego, możliwe jest również przeprowadzenia badania kału na obecność pałeczek duru brzusznego.

Dur brzuszny – leczenie

Dur brzuszny jest chorobą bakteryjną, w związku z czym osobom chorym podawane są antybiotyki. Typowo u osób dorosłych stosowane są leki z grupy fluorochinolonów, z kolei w przypadku małych dzieci – u których wspomniane wyżej środki są przeciwwskazane – podawane są im antybiotyki z grupy cefalosporyn. Leczenie duru brzusznego trwa zazwyczaj przez kilka (około 10) dni.

Pacjentom z durem brzusznym podawane mogą być również i inne preparaty, których wybór zależny jest od występujących u danego chorego zaburzeń. W leczeniu objawowym duru brzusznego wykorzystuje się środki przeciwgorączkowe, istotne jest również nawadnianie pacjentów celem eliminacji występujących w przebiegu choroby zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.

Profilaktyka duru brzusznego polega na szczepieniach: kto powinien się zaszczepić?

O tym, że durowi brzusznemu powinno się zapobiegać, najprawdopodobniej nie trzeba nikogo specjalnie przekonywać. Jeżeli ktoś jednak miałby wątpliwości, to można tutaj przytoczyć pewne statystyki – otóż tak jak w przypadku podjęcia leczenia śmiertelność w durze brzusznym wynosi mniej niż 1%, tak już przy braku terapii umierać z powodu tej jednostki może 10 do nawet 30% chorujących.

Jak więc zapobiegać durowi brzusznemu? Przede wszystkim należy – zwłaszcza w krajach, gdzie choroba ta występuje szczególnie często – dbać o przestrzeganie higieny osobistej. Częste mycie rąk, spożywanie tylko przegotowanej wody i umytych owoców oraz warzyw w znaczący sposób zmniejszają ryzyko zarażenia się durem brzusznym.

O profilaktyce duru brzusznego warto jednak pomyśleć nie tylko już będąc na zagranicznych wakacjach, ale i na pewien czas przed udaniem się w podróż. Mowa tutaj o szczepionce na dur brzuszny, zalecanej osobom udającym się do krajów, w których występuje omawiane schorzenie. Istnieje szczepienie przeciwko durowi brzusznemu, które przyjmuje się w jednej dawce przynajmniej na dwa tygodnie przed podróżą. Szczepienie to nie jest obowiązkowe (znajduje się ono w grupie szczepień zalecanych) i jego koszt pacjenci muszą niestety ponieść samodzielnie – sięga on zwykle około 200-300 złotych. Patrząc na to jednak z drugiej strony, jedna dawka szczepionki na dur brzuszny może zapewnić odporność przeciwko tej chorobie na nawet 2-3 lata. Pod uwagę trzeba wziąć również to, że poniesienie tych kosztów może uchronić nas zarówno przed uciążliwymi objawami duru brzusznego, jak i przed jego groźnymi powikłaniami. Z tych właśnie względów w sytuacji, kiedy to wyjeżdżamy do części świata, w której dur brzuszny występuje często, naprawdę warto rozważyć skorzystanie ze szczepionki na tę chorobę.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, jaki wpływ na zdrowie mamy i dziecka ma cesarskie cięcie oraz jakie jest ryzyko ciąży po 40. roku życia. Przeczytaj również, jak wybrać najlepsze krzesełko do karmienia i jak skompletować eko-wyprawkę

Kup dostęp od 2,50 zł
okładka 10/19
KOMENTARZE