Edukacja wczesnoszkolna, czyli jak wygląda nauczanie początkowe

2017-08-07 11:16 Joanna Święcicka
edukacja wczesnoszkolna
Autor: thinkstockphotos.com

Edukacja wczesnoszkolna ma kilka swoich zamiennych nazw, które są śmiało stosowane od lat, a mianowicie: kształcenie zintegrowane, nauczanie początkowe lub nauczanie elementarne. Dzieci uczące się na tym poziomie edukacyjnym, w klasach I-III, będące w wieku tak zwanym wczesnoszkolnym, od 7 do 9 roku życia mają zajęcia, które odbywają się wokół określonego kręgu tematycznego, tematu miesiąca, tygodnia, dnia.

Do nauczania dzieci w edukacji wczesnoszkolnej jest kierowany specjalnie przygotowany, wykwalifikowany specjalista, nauczyciel wychowania wczesnoszkolnego.  Musi to być osoba niezwykle ciepła, o miłym i przyjaznym usposobieniu, odpowiedzialna, zaangażowana, kontaktowa, współpracująca i stawiająca dobro swoich wychowanków, podopiecznych i ich sprawy na pierwszym miejscu. Najwyższą wartością dla takiej osoby powinno być wspieranie rozwoju swoich podopiecznych, winien zachęcać do poznawania i działania. Zawsze powinien mieć przygotowany plan pracy i prowadzić obserwację swoich uczniów, rozmawiać często z rodzicami dziecka o jego osiągnięciach i ewentualnych porażkach.

Edukacja wczesnoszkolna

Edukacja dzieci we wczesnych latach ich życia jest niezwykle ważna, ale i wymagająca. W tym okresie dzieci szybko, dynamicznie rozwijają się i przyswajają duże porcje wiedzy. To w tym czasie również ich umysł jest najbardziej chłonny – „chłonie niczym gąbka” i należy to wykorzystać, ponieważ później około 10-12 roku życia potencjał dziecka spowalnia i uczeń nie uczy się tak szybko jak do tej pory, jego umysł staje się mniej plastyczny.

Jak wygląda kształcenie zintegrowane

Kształcenie zintegrowane jest procesem złożonym i wieloetapowym, ma charakter wprowadzający dziecko do dalszego kształcenia – nauczania i wychowania na szczeblach wyższych. Jest to proces rozłożony na trzy lata nauki szkolnej, co oznacza, że dziecko ma dość czasu, aby oswoić się i nauczyć podstaw niezbędnych na etapach wyższych, z najważniejszymi umiejętnościami, którymi są opanowanie nauki czytania, pisania i liczenia. Wiadomości i umiejętności zdobyte przez ucznia w klasie pierwszej szkoły podstawowej, są kontunuowanie, czyli powtarzane, pogłębiane i rozszerzane w klasie drugiej i w trzeciej. Zatem wiadomości i umiejętności dziecka zdobyte ciężką pracą dziecko-nauczyciel-rodzic są platformą, punktem wyjścia do nauki w klasach 4-8. Owy proces powinien przebiegać w miarę możliwości spokojnie, stopniowo i łagodnie, z dużym poszanowaniem indywidualności każdego z uczniów.

W swojej zasadzie nauczanie na pierwszym etapie edukacyjnym powinno być również płynnym i nie szokującym, traumatycznym przejściem od wychowania przedszkolnego. Charakter zintegrowany zajęć, łączy ze sobą treści poszczególnych edukacji, łączy się w całość, daje możliwości uczniowi do kreowania otaczającego świata po swojemu, na własnych zasadach. Budzi wyobraźnie i pobudza do działania i odkrywania. Dostarcza dziecku sposobności do cieszenia się i pełnego przezywania swojego dzieciństwa, w zgodzie ze środowiskiem, przyrodą, zdrowym trybem życia, modelowym odżywianiem się i porozumiewaniem się z innymi ludźmi.

Rola nauczyciela w nauczaniu wczesnoszkolnym

Dzieci będące w młodszym wieku szkolnym, nie mają tak ukształtowanej koncentracji uwagi, koncentracji zadaniowej, aby wysiedzieć w ławce bez ruchu 45 minut, dlatego też już po 20-25 minutach aktywności umysłowej wykazują znużenie i konieczna jest zmiana aktywności. Podejście nauczyciela w nauczaniu zintegrowanym powinno uwzględniać potrzeby, zegar biologiczny podopiecznych i mieć w zanadrzu przygotowane różne aktywności. Od wysiłku umysłowego – nauki pisania, czytania i liczenia, trzeba płynnie przejść do aktywności związanej z ochroną środowiska, muzycznej, bądź plastycznej. Ważne i bardzo potrzebne są również zajęcia dla wybranych, zazwyczaj najsłabszych dzieci w jakiejś dziedzinie, czyli, np. terapia pedagogiczna na terenie szkoły, dla dziecka z ryzyka dysleksji, lub z diagnozą dysleksji rozwojowej, bądź gimnastyki korekcyjnej dla dziecka z wadami postawy i kręgosłupa.

Cele edukacji wczesnoszkolnej

Główne, najważniejsze cele edukacji wczesnoszkolnej, to zdobywanie umiejętności i kompetencji służących do:

  • zgłębianie wiedzy, poprzez  naukę poprawnego czytania, pisania i liczenia,
  • obcowanie z przyrodą i naturą, dbanie o środowisko naturalne,
  • nauki nawiązywania i podtrzymywania poprawnych stosunków międzyludzkich, międzykulturowych,
  • ogólna sprawczość i chęć działania w różnych formach szkolnych i pozaszkolnych, zgodnie z zainteresowaniami i upodobaniami, rozwijanie swoich pasji, hobby.

To wszechstronny rozwój dziecka fizyczny, psychiczny, emocjonalny, intelektualny, estetyczny i duchowy, przygotowujący również do życia w dorosłym, dojrzałym życiu. Warto zwrócić również uwagę na niektóre  cele szczegółowe, tak samo ważne, jak główne:

  • zwracanie szczególnej uwagi na biegłość i czystość w posługiwaniu się naszym językiem ojczystym, w zakresie mówienia, ale i pisania i czytania, kształtowanie umiejętności matematycznych, nauka wyrażania samego siebie za pomocą słów i mowy niewerbalnej, rozbudzanie zainteresowań przyrodniczych,
  • rozwijanie umiejętności zdobywania, poszerzania swojej wiedzy z różnych źródeł multimedialnych i książek, pobudzanie, odkrywanie indywidualnych uzdolnień, pokazywanie palety barw świata artystycznego, np. plastycznego, muzycznego, tanecznego,
  • rozwijanie ducha sportowego i prozdrowotnego.

Zadania edukacji wczesnoszkolnej

  1. Żeby dziecko dobrze rozumiało i poruszało się w otaczającej rzeczywistości i świecie, w którym żyje, musi mieć dostarczoną odpowiednio przygotowaną treść, dostosowaną do wieku dziecka i jego możliwości rozwojowych.
  2. Tylko dziecko, które jest wyposażone w podstawowe umiejętności, czyli naukę czytania, pisania i liczenia, komunikowania się, myślenia, metod rozwiazywania problemów poradzi sobie w życiu dorosłym.
  3. Odkrywać w każdym dziecku bez względu na bariery jego predyspozycje, uwarunkowania, zdolności i mocne strony.
  4. Przygotowanie dziecka do życia w zgodzie z drugim człowiekiem, do uczestnictwa w życiu społecznym.
  5. Wyrabianie nawyku dążenia do celu, do prawdy, bycia dociekliwym i bycia sobą.
  6. Pokazywanie i przekazywanie pozytywnego stosunku do nauki i uczenia się, dawanie dobrego wzorca do naśladowania.

Ocenianie na etapie nauczania elementarnego

Ocena dziecka w nauczaniu początkowym ma charakter opisowy, dotyczy ogólnego jego rozwoju i oczywiście postępów w nauce. Występują trzy rodzaje oceniania dziecka:

  • ocena bieżąca – każdorazowo podczas zajęć, to potwierdzenie tego czego w danej chwili uczeń nauczył się i to nad czym musi w dalszym ciągu pracować,
  • ocena okresowa – po I semestrze nauki w danej klasie i na zakończenie edukacji w danej klasie, informacja ogólna dla dziecka i jego najbliższych o tym w jakim tempie poczynił postępy w nauce, jakie jest jego zachowanie,
  • ocena końcowa – po zakończeniu I etapu edukacyjnego – jest to podsumowanie osiągnięć i kompetencji dziecka szczególnie pod względem umiejętności poprawnego czytania, pisania, liczenia, mówienia, kontaktów społecznych, dbałości o środowisko naturalne, zachowaniu i aktywności fizycznej.

Efekty edukacji wczesnoszkolnej

Cały okres edukacji wczesnoszkolnej to magiczny czas, który jeżeli zostanie pomyślnie przepracowany, mądrze, rzetelnie ale i spokojnie to owocować będzie w przyszłości zdolnymi, mądrymi, aktywnymi, otwartymi młodymi ludźmi, którym chce się więcej, sięgają wyżej i wyżej, lubią wyzwania, wiedzą kim chcieliby być w przyszłości i uparcie dążą do upragnionego celu, nie poddają się, a pewne przeszkody tylko ich wzmacniają i dają jeszcze większe chęci do dalszego działania i zdobycia niezdobytego. Natomiast jeżeli już na etapie nauczania zintegrowanego, dziecko będzie miało rzucane kłody pod nogi w postaci niewyrozumiałego nauczyciela, który nie potrafi chwalić, tylko krzyczy i gani. Niezainteresowanych rodziców poczynaniami własnej pociechy, którzy nie zauważyli w porę pewnych trudności w nauce czytania, pisania lub liczenia, to takie dziecko nie będzie choćby nawet bardzo chciało czerpać satysfakcji i zadowolenia z nauki. Zobojętnieje, wycofa się z kontaktów społecznych, straci chęć i motywację do pracy, nie będzie mu zależeć na ocenach, na pochwałach, stanie się apatyczne z niską samooceną i zamknięte na wyzwania.

„Podcięcie skrzydeł” tak wcześnie powoduje zazwyczaj nie odwracalne zmiany w psychice młodego człowieka, zobojętnienie i wycofanie. Niełatwo jest taką sytuację odwrócić, dlatego też należy podkreślić to z całą stanowczością, jak ważny jest to okres w całej karierze edukacyjnej dziecka. Parafrazując polskie przysłowia, np.: „ … czego Janek się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał…”, lub „… kuj żelazo póki gorące…” , lub „…nie od razu Kraków zbudowano…”, należy do nauki w okresie wczesnoszkolnym podchodzić z odpowiedzialnością, dobrze pojąć najbardziej elementarne fragmenty, partie materiału, aby móc spokojnie pójść dalej, bo zaległości lubią się nakładać na siebie, niepotrzebnie piętrzyć. Dziecko wspólnie z rodzicem i nauczycielem musi zwalczyć przeszkodę od razu, tu i teraz, żeby nie brnąć dalej w nieprawdzie, niewiedzy. W trakcie nauki malec musi uzbroić się w cierpliwość ponieważ na niektóre osiągnięcia, sukcesy trzeba mocniej popracować ,przychodzą dla jednych szybciej, dla innych później, ale każda ciężka praca jest wcześniej czy później nagradzana.



Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, dlaczego w ciąży boli kręgosłup i jak można sobie pomóc w takiej sytuacji. A także: jakie formalności trzeba załatwić po urodzeniu dziecka, kiedy warto kupić niemowlakowi szumiącą zabawkę i jak przystawiać malca do piersi.

Kup dostęp od 2,50 zł
mjm 12/19
KOMENTARZE