Terapia pedagogiczna - na czym polegają zajęcia korekcyjno- kompensacyjne

terapia pedagiczna
Autor: thinkstockphotos.com

Terapia pedagogiczna to proces długotrwałych oddziaływań, szereg całościowych działań o charakterze pedagogicznym, nastawionych na pomoc dziecku, niwelowanie trudności, przyczyn i objawów niepowodzeń szkolnych, nastawionych na eliminowanie ujemnych konsekwencji, podwyższanie samooceny i motywacji do dalszego działania, do obowiązków szkolnych. Terapia ta dąży do wszechstronnego rozwoju zdolności poznawczych i percepcyjno-motorycznych.

Czy to dysleksja, czyli specyficzne trudności w czytania, czy dysgrafia, czyli specyficzne trudności w opanowaniu kaligraficznego pisma, czytelnego, o niskim poziomie graficznym, czy dysortografia, czyli specyficzne trudności w opanowaniu poprawnej pisowni, w szczególności pod względem ortograficznym, czy też dyskalkulia, czyli trudności z liczeniem, generalnie z opanowaniem materiału z matematyki, wymagają specjalistycznej terapii - terapii pedagogicznej.

Terapia pedagogiczna - co to jest?

Dzieci mające specyficzne trudności w uczeniu się potrzebują rzecz jasna specjalistycznej terapii aby móc lepiej funkcjonować tak w środowisku szkolnym, szczególnie edukacyjnym, jak i domowo-społecznym. Żeby jako dziecko w wieku szkolnym było w stanie doganiać pod każdym względem swoich zdrowych rówieśników, a w życiu dorosłym mogło brać żywy udział w życiu towarzyskim i odnajdywało się w robieniu bieżących opłat, np. za mieszkanie, nie bać się urzędów, banków, czy sądów i podpisywać różnego rodzaju umowy ze zrozumieniem.

Terapia pedagogiczna to proces długotrwałych oddziaływań, szereg całościowych działań o charakterze pedagogicznym, nastawionych na pomoc dziecku, niwelowanie trudności, przyczyn i objawów niepowodzeń szkolnych, nastawionych na eliminowanie ujemnych konsekwencji, podwyższanie samooceny i motywacji do dalszego działania, do obowiązków szkolnych. Terapia ta dąży do wszechstronnego rozwoju zdolności poznawczych i percepcyjno-motorycznych.

Terapia pedagogiczna jest również zamiennie nazywana reedukacją, lub zajęciami korekcyjno-kompensacyjnymi. I jak pierwsza nazwa, stosowa nagminnie kiedyś jest nietrafnym sformułowaniem ponieważ oznacza uczenie się czegoś od nowa, po utracie możliwości np. spowodowanych utratą pamięci, a przecież jest to terapia mająca na celu nie uczenie czegoś od początku, tylko wspieranie w procesie trwającym, zastanym. Druga z kolei forma jest jak najbardziej trafna i można stosować ją zamiennie. Korekcja oznacza poprawę i usprawnianie, a kompensacja to wyrównywanie braków w umiejętnościach edukacyjnych dziecka.

Rola terapeuty pedagogicznego

Terapeuta pedagogiczny to osoba odpowiedzialna, profesjonalista, prowadząca dziecko na drodze terapii pedagogicznej. Współpracuje rzecz jasna z dzieckiem dyslektycznym, lecz również z jego rodzicami. Żadna terapia pedagogiczna nie ma sensu, jeżeli nie występuje ścisła współpraca na płaszczyźnie terapeuta – dziecko – rodzic. Jak wiele jest dzieci dotkniętych dysleksją, tak wiele jest ścieżek prowadzenia indywidualnej terapii pedagogicznej dostosowanej do potrzeb konkretnego przypadku. Stosuje się tu urozmaicone formy i metody pomocy, urozmaicone wieloma grami edukacyjnymi i programami komputerowymi przeznaczonymi dla dzieci dyslektycznych.

Techniki stosowane w terapii pedagogicznej

Podczas zajęć z terapii pedagogicznej ponadto stosuje się inne pokrewne elementy technik stymulujących rozwój umiejętności szkolny dziecka, np.:

  • elementy arterapii (terapia poprzez sztuki plastyczne), bajkoterapii (terapia poprzez czytanie mądrych, uczących bajek z przesłaniem, gdzie dziecko utożsamiając się z bohaterem, wie jak rozwiązywać własne słabości) i myzukoterapii (terapia poprzez słuchanie, obcowanie z muzyką, nie tylko poważną lecz po prostu każdą), czy choreoterapii ( terapia poprzez ruch swobodny, taniec dowolny lub kierowany),
  • Kinezjologia Edukacyjna, metoda Dennisona, metoda nie przez wszystkich specjalistów lubiana, trochę zapomniana przez jednych, odchodząca do lamusa, lecz pewne elementy każdy profesjonalista wykorzystuje np. w czasie przerwy w zajęciach, np. kręcenie ręką w powietrzu, lub długopisem na kartce papieru „leniwych ósemek”, czyli leżących ósemek, stymulujących odpowiednio do działania obie półkule mózgowe, poprzez przekraczanie linii środkowej ciała,
  • elementy metody Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne, czyli prostych ćwiczeń służących do poznanie samego siebie i własnego ciała, ćwiczeń na budzenie współdziałania w parze w grupie, jeżeli terapia nie jest indywidualna,
  • elementy Integracji Sensorycznej, czyli ćwiczenie wszystkich naszych zmysłów, naszego napięcia ciała, jego wiotkości, lub napięcia mięśniowego,
  • nie może zabraknąć w każdej terapii pedagogicznej miejsca na chwilę relaksu, odpoczynku, dlatego są tu wykorzystywane różnego rodzaju techniki relaksacyjne.

Cele terapii pedagogicznej

Nadrzędnym, najważniejszym celem terapii pedagogicznej jest stymulowanie ogólnego rozwoju dziecka – umysłowego, psychicznego, emocjonalnego i poznawczego. Poszczególne, pozostałe mniejsze cele terapii to: wzmacnianie pozytywne dziecka, dodawanie wiary we własne możliwości, wyrabianie odpowiedniego podejścia do obowiązków szkolnych, syntetyczności i odpowiedniej motywacji do pracy, ułatwianie opanowania materiału przewidzianego na danym etapie edukacyjnym, poprzez korygowanie zaburzonych sfer.

W procesie terapii pedagogicznej terapeuta zwraca szczególna uwagę na usprawnianie u dziecka jego percepcji wzrokowej i słuchowej, koordynacji wzrokowo-ruchowej, pamięci wzrokowej i słuchowej, sprawności ruchowej zarówno w obrębie motoryki małej – sprawności ręki, jak i motoryki dużej, dotyczącej całego ciała, usprawniania grafomotorycznego, ćwiczenia koncentracji uwagi i orientacji w przestrzeni.

Zasady obowiązujące na zajęciach z terapii pedagogicznej:

  • długie przerwy w zajęciach powodować mogą regres, dlatego wskazana jest systematyczność,
  • zaczynamy pracę od ćwiczenia funkcji najbardziej zaburzonych, ale nie doprowadzamy do przetrenowania, robimy krótkie przerwy, lub ćwiczymy na przemiennie funkcje bardziej zaburzone i te prawnie w normie, aby dziecko miało satysfakcję, że mu wychodzi,
  • każde dziecko jest inne i dlatego dla każdego tworzymy indywidualny program i dobieramy odpowiednie metody dydaktyczne.

Jakie cechy powinny charakteryzować pracę pedagoga-terapeuty?

Nie trzeba tłumaczyć, że powinna być to osoba lubiąca dzieci, o miłym usposobieniu, pełna empatii i wyrozumiałości. Osoba wciąż ucząca się, podnosząca swoje kwalifikacji, kreatywna, nie wchodząca w kompetencje psychologa, ale jednocześnie z dużą intuicją psychologiczną. Na zajęciach oprócz nauki musi służyć pomocą psychologiczną odnoszącą się często do dziecięcej motywacji, a właściwie jej braku, niskiej samooceny, zagubienia, poczucia beznadziei na tle dzieci zdrowych, które z łatwością uczą się nowego materiału, potrafią odnosić sukcesy, a nade wszystko nie mają tych okropnych trudności czy to z czytaniem, czy pisaniem, czy może z liczeniem.

Kto i jak często uczestniczy w zajęciach z terapii pedagogicznej?

W zajęciach z terapii pedagogicznej uczestniczą dzieci, które mają trudności z pisaniem, czytaniem bądź liczeniem. W zajęciach biorą udział dzieci w młodszym wieku szkolnym, bo od tego wieku można tak naprawdę diagnozować poprawnie dysleksję. Wcześniej mówi się tylko o ryzyku dysleksji. Na terapię uczęszcza również młodzież, ale w mniejszym stopniu, ponieważ z biegiem lat problemy z czytaniem i pisaniem słabną na swojej intensywności z powodu doświadczenia w codziennym pisaniu i czytaniu.

Dziecko dyslektyczne może uczestniczyć w zajęciach z terapii pedagogicznej indywidualnie, taka terapia przynosi najlepsze i najszybsze efekty, lub grupowo. Ważne aby grupa nie przekraczała 3-4 osób, dzieci były w tym samym wieku, z takimi samymi problemami, tylko z różnym natężeniem problemów. Dobrze, żeby zajęcia odbywały się z częstotliwością raz w tygodniu, nie rzadziej. W szkole terapia pedagogiczna wygląda tak, że osobą prowadzącą jest za zwyczaj pedagog szkolny, który dobrze byłoby gdyby miał uprawnienia do prowadzenia terapii pedagogicznej. Grupki są 2-4 osobowe, zajęcia trwają od pół do czterdziestu pięciu minut, zazwyczaj raz w tygodniu. W poradni psychologiczno-pedagogicznej natomiast osobą prowadzącą jest pedagog-terapeuta, terapia prowadzona jest co do zasady indywidualnie, zajęcia trwają czterdzieści pięć minut, raz w tygodniu, przy założeniu, że po 3 nieusprawiedliwionych nieobecnościach terapeuta rozwiązuje umowę z tym danym dzieckiem i zaczyna zajęcia z następnym czekającym w kolejce. Zgłoszenia chętnych do udziału w zajęciach korekcyjno- kompensacyjnych dokonują się na początku września danego roku, na prośbę rodziców, po obserwacji ze strony psychologa.

Dziecko biorące udział w zajęciach w zakresu terapii pedagogicznej powinno

  • starać się pracować w miarę swoich możliwości, być otwartym na pomoc i ciepłe słowo,
  • być zupełnie zdrowym, bo chorych dzieci specjaliści nie przyjmują z dwóch powodów, po pierwsze bo sami nie chcą być chorzy, a po drugie dziecko chore, z katarem, kaszlem, a może i gorączką jest osłabione, gorzej przyswaja wiedzę, szybciej się męczy i zniechęca, ma gorszą koncentrację zadaniową,
  • każdorazowo być przygotowany do zajęć, czyli mieć odrobioną ewentualną pracę domową.


Rodzic natomiast wyrażający swoją chęć w udziale swego dziecka w zajęciach z terapii pedagogicznej zobowiązuje się do:

  • motywowania dziecka i zachęcania go poprzez wsparcie, miłe słowo do dalszej wytężonej pracy, chwali i nagradza. Wzmacnia pozytywnie swoje dziecko za efekty pracy, za zaangażowanie i włożone siły i chęci,
  • kontroluje i zachęca dziecko do poprawnego odrabiania prac domowych, uczenia się np. reguł ortograficznych,
  • kontroluje systematyczność przychodzenia dziecka na zajęcia i współpracuje regularnie z pedagogiem –terapeutą, pyta go o postępy swojego dziecka, dopytuje jak w danej sytuacji postępować.

Dziecko nie zdaje sobie często sprawy z własnych dysfunkcji, nie potrafi zatem sam sobie pomóc, nie jest w stanie samodzielnie podjąć decyzji o rozpoczęciu terapii pedagogicznej. To zadanie rodziców, ale i nauczyciela aby zawczasu zauważyć trudności i przeciwdziałać im. Najlepsza jest wczesna diagnoza, ale warto pamiętać, że pomocy należy udzielać w każdym wieku dziecka, najważniejsze jest dobre samopoczucie jego. Bardzo ważna jest systematyczność, obowiązkowość i intensywność oddziaływań terapeutycznych. Sprawdza się tu metoda „drobnych kroczków”, powoli, nie „podcinania skrzydeł” dziecku, eliminowanie frustracji dziecięcej, ocenianie nie za efekty, tylko za włożony wkład. Nie wolno zapomnieć również o atmosferze na zajęciach pełnej zaufania, akceptacji i pogody ducha.
 

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE