- Kikut pępowiny zwykle odpada między 1. a 3. tygodniem życia i w tym czasie może wyraźnie ciemnieć oraz wysychać.
- Kropla krwi przy odpadaniu kikuta może być normalna, ale większe lub utrzymujące się krwawienie wymaga konsultacji.
- W codziennej pielęgnacji najważniejsze są czystość, suchość i dostęp powietrza, a nie rutynowe stosowanie spirytusu czy środków odkażających.
- Ropa, nieprzyjemny zapach, rozszerzające się zaczerwienienie i obrzęk mogą wskazywać na zakażenie.
- Jeśli kikut nie odpadnie po około 3 tygodniach albo po jego odpadnięciu pępek nadal się sączy, warto pokazać dziecko pediatrze lub położnej.
Kikut pępowiny u noworodka: czym jest i dlaczego zostaje po porodzie?
Kikut pępowiny to krótki fragment pępowiny pozostający przy brzuchu dziecka po jej zaciśnięciu i przecięciu po porodzie. W ciąży pępowina dostarczała dziecku tlen i składniki odżywcze, ale po urodzeniu przestaje być potrzebna. Samo przecięcie pępowiny nie boli dziecka, ponieważ nie ma ona zakończeń nerwowych.
Na początku kikut może być żółtawy i wilgotny. Z czasem wysycha, ciemnieje, staje się brązowy lub prawie czarny, a następnie odpada sam. Najczęściej dzieje się to między 1. a 3. tygodniem życia, choć tempo gojenia bywa indywidualne.
Pielęgnacja kikuta pępowiny: mniej znaczy lepiej
Pielęgnacja kikuta pępowiny polega przede wszystkim na utrzymaniu go w czystości i suchości. Zanim przewiniesz dziecko lub dotkniesz okolicy pępka, umyj ręce wodą z mydłem. Nie ma potrzeby rutynowego przemywania kikuta spirytusem, płynami odkażającymi, oliwką ani nakładania maści, jeśli lekarz lub położna nie zalecili inaczej.
Pieluchę warto zagiąć poniżej pępka, aby nie ocierała kikuta i nie zatrzymywała przy nim wilgoci. Do czasu odpadnięcia kikuta możesz myć dziecko delikatnie gąbką lub przemywać po kolei poszczególne części ciała. Jeśli okolica zabrudzi się moczem albo stolcem, umyj ją delikatnie wodą z łagodnym mydłem i osusz czystą, miękką ściereczką.
Nie ciągnij kikuta, nawet gdy trzyma się już tylko na niewielkim fragmencie skóry. Nie zaklejaj go plastrem i nie zasłaniaj szczelnie opatrunkiem. Dzięki dostępowi powietrza kikut może swobodnie wysychać.
Co jest normalne, gdy kikut pępowiny odpada?
Wygląd kikuta pępowiny podczas gojenia może niepokoić, ale zwykle nie świadczy o problemie. Normalne jest stopniowe ciemnienie i kurczenie się kikuta. Przy jego odpadaniu może pojawić się odrobina krwi na pieluszce lub niewielka zaschnięta plamka, podobnie jak po odpadnięciu strupka.
Po odpadnięciu kikuta przez krótki czas w pępku może być widoczna mała ranka lub niewielka ilość wilgotnej wydzieliny. Okolicę nadal utrzymuj w czystości i suchości, a pieluchę zakładaj poniżej pępka. Nie próbuj usuwać zaschniętych resztek paznokciem ani patyczkiem.
Objawy zakażenia kikuta pępowiny, których nie należy ignorować
Objawy zakażenia mogą być widoczne na skórze wokół pępka, ale mogą też dotyczyć samopoczucia i zachowania noworodka. Pępek z objawami zakażenia powinien jak najszybciej obejrzeć lekarz, ponieważ u tak małego dziecka infekcja może szybko się nasilać. Jeśli zauważysz niepokojące zmiany, nie czekaj do kolejnej zaplanowanej wizyty.
Skontaktuj się pilnie z lekarzem lub położną, gdy wystąpi którykolwiek z tych objawów:
- zaczerwienienie, które rozchodzi się poza pępek lub obejmuje skórę brzucha
- żółta, gęsta wydzielina, ropa albo wyraźnie nieprzyjemny zapach
- obrzęk, wyraźnie cieplejsza skóra wokół pępka lub płacz dziecka przy delikatnym dotyku tej okolicy
- krwawienie, które nie ustaje albo jest większe niż pojedyncze plamki
- gorączka, wyraźna senność, rozdrażnienie, słabsze ssanie piersi lub niechęć do picia z butelki
U noworodka gorączka, niechęć do jedzenia lub nietypowa ospałość zawsze wymagają szybkiej konsultacji, nawet jeśli w okolicy pępka nie widać wyraźnych zmian. Jeśli krwawienie jest obfite albo zaczerwienienie szybko się powiększa, potrzebna jest pilna pomoc medyczna.
Kikut nie odpada po 3 tygodniach lub pępek nadal się sączy
Jeżeli kikut pępowiny pozostaje przyczepiony po 3 tygodniach, skonsultuj to z pediatrą lub położną. Nie musi to oznaczać poważnego problemu, ale warto sprawdzić, czy gojenie przebiega prawidłowo. Nie przyspieszaj odpadania przez odrywanie lub mocniejsze oczyszczanie.
Po odpadnięciu kikuta może zostać mały, czerwony lub różowawy guzek, z którego sączy się jasna żółtawa wydzielina. Może to być ziarniniak pępka, czyli niewielka narośl z tkanki, która powstała podczas gojenia. Wymaga oceny przez lekarza, który zdecyduje, czy wystarczy obserwacja, czy potrzebne będzie leczenie. Przy każdym przewijaniu obejrzyj pępek i dbaj o to, by pozostawał suchy. Skontaktuj się z lekarzem lub położną, jeśli skóra wokół niego staje się czerwona, obrzęknięta albo dziecko reaguje płaczem na jej dotyk.
Jak wygląda noworodek? Zdjęcia od 1. dnia życia do końca 1. miesiąca życia
15
