- Płacz dziecka gdy mama wychodzi z pokoju to nie manipulacja, lecz kluczowy dla rozwoju niemowlaka etap zwany stałością obiektu
- Eksperci potwierdzają, że zabawa w „a kuku” jest kluczowym narzędziem wspierającym dziecko w radzeniu sobie z lękiem separacyjnym
- Lęk separacyjny u niemowląt jest naturalnym etapem rozwoju, który świadczy o budowaniu zdrowej więzi z rodzicem
- Badania z 2024 roku ujawniają, dlaczego praca zdalna rodzica może nieświadomie nasilać lęk separacyjny u dziecka
Dlaczego dziecko płacze, gdy znikam z pokoju? Wyjaśniamy, czym jest stałość obiektu
Twoje dziecko nie odstępuje cię na krok i wpada w panikę, gdy tylko znikasz za drzwiami toalety? Taki płacz, gdy mama wychodzi z pokoju, to nie manipulacja, a fascynujący etap rozwoju mózgu, znany jako „stałość obiektu”. Według specjalistów jest to kluczowa umiejętność poznawcza, którą maluchy rozwijają zwykle między 6. a 9. miesiącem życia. Właśnie wtedy uczą się, że ludzie i przedmioty istnieją, nawet gdy znikają z pola widzenia.
Co to oznacza w praktyce? Dla niemowlaka, które nie opanowało jeszcze tej koncepcji, twoje zniknięcie jest dosłownie końcem twojego istnienia. Dopiero z czasem, jak wskazują badania naukowe, dojrzewająca kora przedczołowa pozwala dziecku na zachowanie w pamięci twojego wizerunku. To właśnie ten moment w rozwoju sprawia, że maluch zaczyna rozumieć, że mama czy tata gdzieś są, co paradoksalnie staje się początkiem nowego, pełnego emocji wyzwania: lęku separacyjnego.
Lęk separacyjny u niemowląt. Kiedy się zaczyna i jak długo trwa?
Choć może się to wydawać nielogiczne, to właśnie wtedy, gdy dziecko zaczyna rozumieć, że istniejesz poza jego zasięgiem wzroku, pojawia się lęk separacyjny u niemowląt. Maluch wie już, że gdzieś jesteś, ale nie ma jeszcze pewności, czy i kiedy wrócisz, co wywołuje ogromny niepokój. Jak potwierdzają eksperci, jest to naturalna konsekwencja rozwoju stałości obiektu, jeden z ważniejszych etapów rozwoju niemowlaka.
Ten intensywny etap, często określany jako kryzys 8 miesiąca, jest zupełnie normalny i świadczy o budowaniu zdrowej, bezpiecznej więzi. Choć pierwsze oznaki lęku mogą pojawić się już u 4-miesięcznych niemowląt, najczęściej nasila się on między 15. a 18. miesiącem życia, by stopniowo wygasnąć w okolicach trzecich urodzin. Warto pamiętać, że płacz dziecka w tej sytuacji jest autentycznym wołaniem o poczucie bezpieczeństwa, a nie próbą wymuszenia czegokolwiek.
Sposoby na lęk separacyjny. Jak zabawa w „a kuku” i rytuały budują poczucie bezpieczeństwa?
Na szczęście istnieją sprawdzone sposoby na to, jak pomóc dziecku przy rozstaniu i oswoić ten trudny etap. Kluczem jest budowanie zaufania i przewidywalności poprzez zabawę i proste rytuały. Zgodnie z zaleceniami specjalistów od opieki nad dziećmi, niezastąpiona jest tu klasyczna zabawa w „a kuku”, która w bezpiecznych warunkach uczy, że to, co znika, za chwilę wraca. Warto też wprowadzić stałe rytuały pożegnania, ponieważ krótki, czuły buziak i zapewnienie „wrócę po twojej drzemce” działają o wiele lepiej niż wymykanie się po cichu. Eksperci podkreślają, że określanie czasu powrotu w odniesieniu do rutyny dnia, na przykład po obiedzie czy po kąpieli, jest dla dziecka bardziej zrozumiałe niż abstrakcyjne godziny. Pomocny może być też „przedmiot przejściowy”, chociażby apaszka pachnąca mamą, która daje maluchowi poczucie twojej bliskości.
Praca zdalna i pomoc dziadków. Co może nasilać lęk separacyjny u dziecka?
Warto wiedzieć, że w polskich warunkach lęk separacyjny może mieć nieco inną dynamikę. Badania z 2024 roku wskazują, że w modelu, gdzie opiekę sprawuje głównie jedna osoba, najczęściej mama, dziecko ma mniej okazji do budowania bezpiecznych więzi z innymi, co może nasilać reakcje na rozstanie. Dodatkowo, coraz popularniejsza praca zdalna tworzy nową, trudną sytuację: rodzic jest w domu, ale niedostępny za drzwiami gabinetu, co bywa dla malucha bardzo mylące i może potęgować niepokój.
Kolejnym ważnym aspektem w polskich rodzinach jest częsta pomoc dziadków. Kluczowa jest tu konsekwencja, ponieważ, jak podkreślają eksperci, dziecko czuje się najbezpieczniej, gdy wszyscy opiekunowie stosują podobne, przewidywalne rytuały pożegnania i powrotu. Mimo tych wyzwań jest też nutka optymizmu. Te same analizy pokazały, że mocne przywiązanie do rodzica w dzieciństwie procentuje w przyszłości i przekłada się na wyższą samoocenę u nastolatków.
