- Śmiech podczas łaskotania może być reakcją odruchową i nie zawsze oznacza, że dziecku podoba się zabawa.
- „Nie”, „stop” i „przestań” powinny oznaczać natychmiastowy koniec łaskotania, bez przekonywania i żartów.
- U młodszych dzieci odmowę mogą sygnalizować również sztywnienie ciała, odsuwanie się, zasłanianie brzucha czy płacz.
- Szczególnie niepokojące są przytrzymywanie dziecka, ignorowanie jego protestu oraz łączenie dotyku z nakazem zachowania tajemnicy.
- Respektowanie granic podczas zwykłych zabaw uczy dziecko, że ma prawo decydować o kontakcie ze swoim ciałem.
Łaskotanie dziecka a zgoda. Dlaczego śmiech nie zawsze oznacza zabawę?
Podczas intensywnego łaskotania śmiech może być automatyczną reakcją ciała, a nie komunikatem: „to mi się podoba”. Dziecko może jednocześnie uśmiechać się, skręcać, napinać mięśnie i próbować odsunąć się od osoby, która je łaskocze. Dlatego warto patrzeć na całe zachowanie, a nie oceniać sytuację wyłącznie po śmiechu.
Łaskotanie jest zabawą tylko wtedy, gdy dziecko rzeczywiście chce w niej uczestniczyć i może ją zakończyć w każdej chwili. Słowa „nie”, „stop” i „nie lubię tego” powinny kończyć kontakt od razu, bez żartów czy przekonywania. U młodszych dzieci podobnym sygnałem jest odwracanie głowy, odsuwanie rąk, płacz czy wyraźne sztywnienie ciała.
Niechciane łaskotanie. Jak rozpoznać przekraczanie granic dziecka?
Granica zostaje przekroczona nie tylko wtedy, gdy dziecko głośno protestuje. Problem pojawia się także wtedy, gdy dorosły lub starsze dziecko ignoruje chęć wycofania się, wykorzystuje swoją przewagę albo traktuje dyskomfort malucha jak żart. Intencja osoby łaskoczącej nie zmienia faktu, że dziecko ma prawo przerwać dotyk.
O tym, że łaskotanie przestało być wspólną zabawą, mogą świadczyć między innymi takie sygnały:
- dziecko mówi „stop”, „nie” lub prosi, aby przestać
- odsuwa się, zasłania brzuch albo próbuje odejść
- sztywnieje, płacze, milknie lub wygląda na przestraszone
- jest przytrzymywane mimo prób uwolnienia się
Szczególnie niepokojące jest łaskotanie połączone z unieruchamianiem, zawstydzaniem lub lekceważeniem protestu. Łaskotanie nie może być też pretekstem do budowania tajemnicy między dorosłym a dzieckiem. W takiej sytuacji warto jasno powiedzieć, że zatrzymanie zabawy nie wymaga tłumaczenia ani zgody drugiej osoby.
Jak uczyć dziecko granic ciała podczas codziennych zabaw?
Rozmowa o granicach ciała może zaczynać się od zwykłych sytuacji: przytulania na powitanie, całowania przez rodzinę, siadania na kolanach czy łaskotek. Zamiast wymagać kontaktu fizycznego, można zaproponować wybór: uścisk, przybicie piątki, pomachanie ręką albo brak kontaktu. Warto też uczyć wzajemności przez własny przykład: pytać dziecko o zgodę i pokazywać, że odmowę kolegi, rodzeństwa czy dorosłego również trzeba uszanować.
Łaskotanie i niepokojący dotyk. Kiedy reagować i gdzie szukać pomocy?
Samo łaskotanie nie jest dowodem, że dzieje się coś złego. Większej uwagi wymaga powtarzający się schemat zachowań, na przykład ignorowanie odmowy, nacisk na dochowanie tajemnicy, szukanie kontaktu sam na sam lub widoczny lęk dziecka przed konkretną osobą. Warto spokojnie zapytać, jak dziecko czuło się w danej sytuacji, i nie wymuszać szczegółowej odpowiedzi.
Gdy dziecko opowiada o dotyku, który je zaniepokoił, najważniejsze jest, aby spokojnie je wysłuchać, podziękować za zaufanie i zapewnić, że niczemu nie jest winne. Dobrze powtórzyć własnymi słowami to, co zostało usłyszane, aby upewnić się, że sytuacja została właściwie zrozumiana. Rodzice i nauczyciele mogą skorzystać z Telefonu dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci 800 100 100, a dzieci i młodzież z telefonu 116 111.
10 sygnałów, które świadczą, że dziecko jest gotowe do spania w dużym łóżku
10
