- Gwałtowny wzrost hormonów odpowiada za nadwrażliwość na zapachy w ciąży, która jest naturalnym mechanizmem chroniącym dziecko
- Badania naukowe potwierdzają, że mdłości w ciąży są silnie powiązane z awersją do zapachów, a nie są przypadkową dolegliwością
- Eksperci wskazują, że węch w ciąży wcale się nie wyostrza, a zmienia się jedynie mózgowa ocena zapachów jako przyjemnych lub odrażających
- Nadwrażliwość na zapachy najczęściej ustępuje po pierwszym trymestrze, a zmysł powonienia wraca do normy w ciągu kilku tygodni po porodzie
Nadwrażliwość na zapachy w ciąży. Co za nią odpowiada i dlaczego to dobry znak?
Hiperosmia, czyli nadwrażliwość na zapachy, to jeden z najczęstszych i najbardziej zaskakujących wczesnych objawów ciąży. Jeśli perfumy koleżanki z pracy czy zapach smażonej cebuli nagle stały się nie do zniesienia, to wiedz, że nie jesteś sama. Ta dolegliwość, często pojawiająca się już w pierwszym trymestrze, dotyka nawet 80 proc. przyszłych mam i jest całkowicie naturalną reakcją organizmu.
Za tę niezwykłą „supermoc” odpowiada prawdziwa burza hormonalna, głównie gwałtowny wzrost stężenia hCG (gonadotropiny kosmówkowej), estrogenów i progesteronu. Okazuje się, że jest to również inteligentny mechanizm obronny. Co więcej, niektóre badania naukowe sugerują, że awersje do zapachów są powiązane z odpowiedzią immunologiczną organizmu, która ma chronić rozwijające się dziecko przed potencjalnie szkodliwymi substancjami.
Dlaczego zapachy wywołują mdłości w ciąży? Ewolucyjny mechanizm obronny
Czujesz mdłości na samą myśl o zapachu kawy parzonej przez partnera? To nie przypadek. Okazuje się, że istnieje silny związek między wyostrzonym węchem a takimi dolegliwościami jak poranne mdłości w ciąży. Jest to ewolucyjnie wypracowany system wczesnego ostrzegania, który skłania cię do unikania pokarmów mogących potencjalnie zaszkodzić płodowi, na przykład niedogotowanego mięsa.
Jedno z badań naukowych potwierdziło, że kobiety z silnymi awersjami do zapachów tytoniu i mięsa częściej doświadczały wymiotów. Co ciekawe, w tej samej publikacji przytoczono fakt, że kobiety z wrodzoną utratą węchu (czyli anosmią) bardzo rzadko zgłaszają nudności w ciąży. Stanowi to mocny dowód na to, jak kluczową rolę w tym procesie odgrywa nasz nos.
Jak sobie radzić z nadwrażliwością na zapachy w ciąży? Sprawdzone sposoby
Radzenie sobie z hiperosmią, czyli nadwrażliwością na zapachy w ciąży, wymaga strategicznego podejścia, ale jest jak najbardziej możliwe. Przede wszystkim warto postawić na częste wietrzenie mieszkania i unikanie silnie pachnących kosmetyków czy środków czystości. Gdy dopadnie cię nieprzyjemny zapach, dobrze jest mieć pod ręką plasterek cytryny lub imbiru, ponieważ ich świeża woń działa jak naturalny neutralizator. Warto również otwarcie komunikować swoje potrzeby partnerowi i bliskim, wyjaśniając, które zapachy sprawiają ci trudność. Czasem prosta prośba o nieużywanie konkretnych perfum czy gotowanie przy otwartym oknie może zdziałać prawdziwe cuda.
Czy węch w ciąży naprawdę się wyostrza? Co mówią na to badania naukowe
Chociaż subiektywnie czujesz, że mogłabyś wywęszyć zaginionego kota z drugiego końca osiedla, nauka ma na ten temat nieco inne zdanie. Wbrew powszechnemu przekonaniu, dostępne badania nie potwierdziły, że w ciąży ogólnie obniża się próg wyczuwalności zapachów. Zmienia się za to coś innego - nasza percepcyjna ocena tego, czy dany zapach jest przyjemny, czy wręcz odrażający.
Sytuację może dodatkowo komplikować tak zwany ciążowy nieżyt nosa (rinita), który dotyka nawet 30 proc. przyszłych mam, zwłaszcza w trzecim trymestrze. Jest to stan, w którym dokucza katar i uczucie zatkanego nosa mimo braku infekcji. Może on działać dwojako. Z jednej strony może nasilać wrażliwość na zapachy, a z drugiej, paradoksalnie, osłabiać ją poprzez fizyczne blokowanie dostępu cząsteczek zapachowych do receptorów w nosie.
Do kiedy trwa wyostrzony węch w ciąży? Kiedy wszystko wraca do normy?
Mamy dobrą wiadomość - dla większości kobiet nadwrażliwość na zapachy to stan przejściowy, który mija wraz z końcem pierwszego trymestru, czyli po 12. tygodniu ciąży. Chociaż u niektórych może utrzymywać się dłużej, jest to związane z indywidualnym tempem stabilizacji hormonów. Wyniki badań naukowych przynoszą jednak nutkę optymizmu i uspokajają, że zazwyczaj wszystko wraca do normy w ciągu dwóch do sześciu tygodni po porodzie. Co ciekawe, odkryto również, że w ciąży w mózgu mogą powstawać nawet tymczasowe, dodatkowe komórki nerwowe odpowiedzialne za węch, które zanikają, gdy nie są już potrzebne do ochrony dziecka.
