Dłubanie w nosie: jak oduczyć dziecko?

2019-08-23 11:07 Sonia Młodzianowska
Dłubanie w nosie
Autor: Getty Images

Dłubanie w nosie to czynność, która powszechnie uznawana jest za niehigieniczną i jeśli wykonywana jest publicznie, budzącą wstręt. Może powodować zranienia, infekcje, a także rzadko – perforację błony nosowej. Jak oduczyć dziecko dłubania w nosie?

Chociaż dłubanie w nosie to czynność fizjologiczna, która pomaga w pozbyciu się zalegającej w nim wydzieliny, to uznawane jest za zachowanie przekraczające granice społeczne. Ponadto, jako że badania naukowe pokazują, że robią to zarówno dzieci, jak i dorośli, to koniecznością jest, by od najmłodszych lat uczyć maluchy, jak robić to stosownie.

Oprócz negatywnych skutków społecznych, dłubanie w nosie jest także niekorzystne dla zdrowia. Często powoduje m.in. krwawienia z nosa, tworzenie się strupów, a nawet infekcje takie jak zapalenie zatok. Warto także wiedzieć, że może mieć związek z zaburzeniami emocjonalnymi i w takich sytuacjach wymagać specjalistycznej pomocy.

W artykule przeczytasz:

  1. Dlaczego dzieci dłubią w nosie?
  2. Dlaczego dłubanie w nosie może być niebezpieczne?
  3. Jak oduczyć dziecko dłubania w nosie?

Dlaczego dzieci dłubią w nosie?

  1. Dłubanie w nosie to pozbywanie się przy pomocy palca zaschniętej w nim wydzieliny. Czynność ta najczęściej jest automatyczna i nieświadoma lub w pełni świadoma. Jest ona związana z bardzo ważnym procesem, który ma miejsce w jamie nosowej, czyli z wychwytywaniem zanieczyszczeń, które łączone są z wydzieliną nosową, co uniemożliwia przedostanie się ich dalej, do płuc. To bardzo istotna funkcja jamy nosowej, czyli pierwszej części układu oddechowego, która funkcjonuje w taki sposób dzięki włosom oraz komórkom z rzęskami. Nagromadzenie się wydzieliny oraz zanieczyszczeń w nosie utrudnia oddychanie, dlatego też konieczne jest ich szybkie usunięcie. Zazwyczaj jednak zaleganie wydzieliny sprawia, że pojawia się nieprzyjemne swędzenie, co w konsekwencji powoduje dłubanie w nosie.
  2. Dłubanie w nosie może być też sposobem na rozładowanie napięć emocjonalnych, które często pojawia się ok. 3 roku życia. Co ważne, wraz z wiekiem ilość i intensywność sposobów na rozładowanie stresu może wzrastać – wśród nich pojawia się m.in. mruganie oczami, tiki twarzy, obgryzanie paznokci, masturbacja, ssanie palca itp. Dłubanie w nosie może być reakcją dzieci na stres i pojawia się szczególnie u tych maluchów, które są strofowane, zlęknione, notorycznie poprawiane itp. Jeśli dłubanie w nosie u dziecka występuje na tle nerwowym i jest kompulsywne, to powinno być skonsultowane ze specjalistą np. z psychologiem. Niektóre maluchy mogą borykać się z zaburzeniami emocjonalnymi, podczas których czasem występuje obsesyjne dłubanie w nosie (tzw. rhinotillexomania), co według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) określane jest jako czynność patologiczna.
  3. Wśród innych czynników chorobowych, które mogą być przyczyną dłubania w nosie (także podczas snu i np. do krwi) znajdują się także takie jak alergia, krzywa przegroda nosowa lub polipy w nosie. To także czynność, która związana jest z zapaleniem zatok oraz nosa, co z kolei powoduje suchość w nosie oraz zaschniętą w nim krew.
  4. Warto jednak pamiętać, że dłubanie w nosie może także wynikać z ciekawości, nudy i chęci zabicia czasu. Wtedy czynność porównywana jest do zabawy kosmykami włosów, gryzienia ołówków itp.

Dlaczego dłubanie w nosie może być niebezpieczne

Chociaż dłubanie w nosie to czynność fizjologiczna, to jeśli wykonywane jest zbyt często i intensywnie, może prowadzić do negatywnych skutków:

  • Jedną z konsekwencji jest krwawienie z nosa, które jest typowym objawem podrażnienia śluzówki. Należy podkreślić, że jama nosowa jest silnie unaczyniona, dlatego bez względu na to, czy naczynia te u dziecka są kruche czy też nie, może wystąpić krwawienie, do którego mogą przyczyniać się długie paznokcie lub mocny ucisk.
  • Niestety, rodzice maluchów powinni wiedzieć także, że nadmierne dłubanie w nosie prowadzi do częstych infekcji, gdyż umożliwia szybsze przedostawanie się drobnoustrojów do układu oddechowego.
  • Ponadto zbyt częste dłubanie w nosie może powodować powstawanie przeczosów, czyli niewielkich zadrapań, które zależnie od intensywności nawyku, mogą przekształcać się w bolesne strupy.
  • Dodatkowo, jeśli zaburzenie jest poważne, a przeczosów jest wiele, mogą prowadzić do chorób układu pokarmowego, a w niektórych przypadkach nawet do perforacji przegrody nosowej, czyli jej ubytku. Najczęściej u chorych występuje wtedy: ból nosa, nieprzyjemny zapach, a ostatecznie zapadanie nosa. W takiej sytuacji pacjent musi poddać się leczeniu operacyjnemu, podczas którego przegroda nosowa jest rekonstruowana. Są to oczywiście rzadkie przypadki, które najczęściej są skutkiem obsesyjnego dłubania w nosie na tle nerwowym.
Mukofagia – zjadanie wydzieliny z nosa

Mukofagia to zaburzenie odżywiania polegające na dłubaniu w nosie i zjadaniu wydzieliny nosowej. Należy podkreślić, że dotyczy tych dzieci, które nie robią tego sporadycznie, ale przy każdej okazji wykonywania tej czynności i minimum przez miesiąc. Tego typu spaczone łaknienie najczęściej łączy się z rhinotillexomanią, czyli obsesyjnym dłubaniem w nosie i z reguły występuje u dzieci, jednak zdarza się też u dorosłych.

Mukofagia nasila się, gdy związana jest z napięciem emocjonalnym, jednak bez względu na przyczynę, wymaga leczenia. Najczęściej stosuje się psychoterapię, która pomaga przekształcić nawyki, minimalizuje stres i napięcia, co sprawia, że z czasem zaburzenie ustępuje. W szczególnie uciążliwych przypadkach stosuje się leki z grupy SSRI, a jako że często pojawia się też u dzieci z autyzmem, to zaleca się także indywidualną terapię dla dzieci autystycznych.

Jak oduczyć dziecko dłubania w nosie?

Aby oduczyć dziecka dłubania w nosie, należy mu przede wszystkim pokazać, jak robić to poprawnie. Chodzi o to, aby podczas rozmowy wytłumaczyć mu, że nie jest to czynność, którą wykonuje się w towarzystwie innych osób, dlatego najlepiej czyścić nos w łazience lub na osobności w pokoju. Warto nauczyć dziecko, aby np. podczas porannej lub wieczornej toalety zawsze pamiętało o czyszczeniu nosa, co zmniejszy ilość zalegającej wydzieliny w nosie i tym samym nie będzie skutkowało nagłym dyskomfortem wymuszającym dłubanie w nosie.

Zaleca się także, aby dziecko czyściło nos przy pomocy chusteczki, co sprawi, że będzie to czynność higieniczna i zminimalizuje ryzyko np. infekcji. Dodatkowo, jeśli zdarzy się tak, że dziecko poczuje dyskomfort wśród innych osób, np. w przedszkolu lub szkole, należy uczyć je, że może wtedy albo skorzystać z toalety i tam wyczyścić nos, albo jeśli nie jest to możliwe, zrobić to dyskretnie, z wykorzystaniem chusteczki i tyłem do rówieśników. Takie wskazówki są konieczne, gdyż dzieci same z siebie nie będą wiedziały, jak się zachować, a przez to mogą poczuć się zawstydzone.

Należy także porozmawiać z dzieckiem o tym, że dłubanie w nosie, tak jak np. bekanie i puszczanie bąków, nie jest powszechnie akceptowalne i że zachowanie osób, które robią to na oczach innych postrzegane jest za niestosowne i niekulturalne. To bardzo ważna kwestia, o której dziecko także powinno wiedzieć, aby znać normy społeczne i tym samym nieświadomie ich nie przekraczać, co z kolei może prowadzić np. do tego, że będzie nielubiane.

Ponadto, jeśli dłubanie w nosie związane jest z alergią i dużą ilością zalegającej w nosie wydzieliny, konieczne jest udanie się do alergologa i wdrożenie odpowiednich środków, które pomogą oczyścić nos. Z kolei, jeśli czynność jest wynikiem suchości w nosie powstałej np. pod wpływem klimatyzacji lub ogrzewania, to warto zadbać o to, by w pomieszczeniach, w których przebywa dziecko, umieścić nawilżacz powietrza.

Dodatkowo, jeśli rodzic podejrzewa, że dłubanie w nosie może być na tle nerwowym lub kwalifikuje się już pod obsesyjny nawyk i zaburzenie, konieczne jest odwiedzenie właściwego specjalisty. Na początku można udać się do lekarza POZ, który później może skierować malucha na konsultację do odpowiednich specjalistów.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, jaki wpływ na zdrowie mamy i dziecka ma cesarskie cięcie oraz jakie jest ryzyko ciąży po 40. roku życia. Przeczytaj również, jak wybrać najlepsze krzesełko do karmienia i jak skompletować eko-wyprawkę

Kup dostęp od 2,50 zł
okładka 10/19
KOMENTARZE