Zaburzenia odżywiania u niemowląt i małych dzieci

Zaburzenia odżywiania
Autor: Getty images

Zaburzenia odżywiania pojawiają się nie tylko u nastolatków i dorosłych, ale i nawet u najmłodszych pacjentów – co więcej, u tych ostatnich problemy te spotykane są coraz częściej. Zaburzenia odżywiania u niemowląt i małych dzieci polegać mogą m.in. na wyjątkowej niechęci do jedzenia wszystkich pokarmów lub na tym, że dziecko odmawia przyjmowania jedzenia o jakiejś konkretnej strukturze. Rozpoznawanie i leczenie tych problemów jest bardzo ważne – zbagatelizowane mogą one bowiem być przyczyną niedoboru masy ciała czy zaburzeń wzrastania u dziecka.

Zaburzenia odżywiania u niemowląt i małych dzieci związane są z występowaniem trudności w karmieniu i odżywianiu, które mają podłoże psychologiczne i których początek ma miejsce w pierwszych latach życia dziecka.

Wydawać się to może absurdalne – w końcu najbardziej znane zaburzenia odżywiania, takie jak anoreksja czy bulimia, spotykane są przecież głównie u nastolatków i dorosłych. 

Prawda jest jednak taka, że trudności żywieniowe jak najbardziej mogą występować u małych dzieci i to wcale u niemałej ilości spośród wszystkich z nich. Szacuje się, że w tej grupie wiekowej nawet co trzeci jej przedstawiciel jest obarczony jakimiś zaburzeniami odżywiania.

Szczęśliwie jednak nie u wszystkich dzieci, u których istnieją jakieś zaburzenia odżywiania, problemy tego rodzaju mają duże nasilenie – trudności żywieniowe, które wymagają pilnego wdrożenia leczenia, spotykane są u 1 do 2 proc. niemowląt i małych dzieci.

Spis treści:

Przyczyny zaburzeń odżywiania u małych dzieci

Trudności żywieniowe a zaburzenia integracji sensorycznej

Wpływ rodziców na zaburzenia odżywiania u dziecka

Zaburzenia odżywiania a neofobia żywieniowa

Zaburzenia odżywiania a jedzenie wybiórcze

Zaburzenia odżywiania a niedobory witamin

Psychologiczne przyczyny zaburzeń odżywiania

Leczenie zaburzeń odżywiania u niemowląt i małych dzieci

Przeciwdziałanie zaburzeniom odżywiania

Postępowanie z niejadkiem

Przyczyny zaburzeń odżywiania u małych dzieci

Bardzo różne bywają przyczyny zaburzeń odżywiania u niemowląt i małych dzieci – w dużej mierze zależne są one od tego, jaki jest wiek dziecka przejawiającego któryś z tychże problemów. W przypadku niemowląt zaburzenia mogą być spowodowane m.in. niewłaściwą techniką karmienia piersią  dziecka (chociażby nieprawidłowym przystawianiem malucha do piersi).

Innym możliwym podłożem trudności żywieniowych są nieprawidłowe zachowania matki – przykładowo sytuacja, gdzie kobieta karmiąca podczas tej czynności bywa bardzo często zdenerwowana, zdecydowanie sprzyjać może ich występowaniu.

Zaburzenia odżywiania u dzieci mających rok do dwóch lat życia mogą mieć związek z pewnymi dość naturalnymi zmianami zachodzącymi w ich psychice.

Istnieje taki termin, jak anoreksja niemowlęca – mianem tym określa się problem, w którego przypadku dziecko odmawia przyjmowania pewnych lub wszystkich nawet pokarmów. Sugeruje się, że rozwija się ona z powodu chęci okazywania przez dziecko swojej odrębności.

Czytaj:

Karmienie niemowlaka - zalecenia żywieniowe dla niemowląt [PORADNIK PDF do pobrania]

Dieta dziecka po 1. roku życia

Trudności żywieniowe a zaburzenia integracji sensorycznej 

Wpływ na zaburzenia odżywiania u niemowląt i małych dzieci mogą mieć także zaburzenia integracji sensorycznej. Zdarza się, że dla dziecka doznania zmysłowe związane z przyjmowaniem jakiegoś konkretnego pokarmu są tak silne, że aż wywołują u niego znaczny dyskomfort. Skutkować to może tym, że dziecko będzie odmawiało jedzenia pokarmów, które prowadzą do pojawiania się u niego takich odczuć.

Pewien wpływ na występowanie trudności żywieniowych u dzieci mogą mieć dziedziczone geny – to one bowiem warunkują przebieg rozwoju układu nerwowego i należących do niego struktur, które związane są z odczuwaniem głodu i sytości.

Zdarza się jednak i tak, że zaburzenia odżywiania u niemowląt i małych dzieci rozwijają się w związku z jakimiś nieprzyjemnymi wydarzeniami, które zachodzą w trakcie ich życia.

Jako przykład można tutaj podać np. epizod zachłyśnięcia się pokarmem o grudkowatej konsystencji – może to sprawiać, że dziecko będzie później odmawiało spożywania jakiegokolwiek produktu, który będzie zawierał grudki.

Wpływ rodziców na zaburzenia odżywiania u dziecka

Wpływać na występowanie trudności żywieniowych u dzieci mogą mieć również i rodzice. Zwiększone ryzyko wystąpienia tych problemów mają te maluchy, w których domach spożywaniu posiłków towarzyszy chociażby nerwowość.

Zaburzenia odżywiania u niemowląt i małych dzieci mogą również pojawiać się w związku z nieprawidłowym przebiegiem rozszerzania diety małego człowieka.

Czytaj:

Poznaj 11 zasad rozszerzania diety niemowląt

Co dawać dziecku do jedzenia, żeby miało więcej energii?

Zaburzenia odżywiania a neofobia żywieniowa

Trudności żywieniowe u małych dzieci mogą przybierać rozmaitą formę. U maluchów pojawiać się może opisana wyżej anoreksja niemowlęca, ale i spotykana bywa tzw. neofobia żywieniowa.

Problem ten polega na tym, że dziecko spożywa bez problemu pokarmy, które są mu znane, a jednocześnie zdecydowanie wzbrania się przed jedzeniem tych rzeczy, których nie zna.

W przypadku neofobii żywieniowej malec nie umie powiedzieć, dlaczego nie chce jeść danej rzeczy – nie jest to spowodowane nieodpowiadającym mu zapachem czy kolorem danego produktu, nie je on go po prostu z powodu tego, że jest on mu obcy.

Zaburzenia odżywiania a jedzenie wybiórcze

Jeszcze innym problemem, należącym do zaburzeń odżywiania u niemowląt i małych dzieci, jest jedzenie wybiórcze (selektywne zaburzenia odżywiania). Ta jednostka bywa dla rodziców prawdziwym wręcz utrapieniem – w jej przypadku maluch owszem, spożywa posiłki, aczkolwiek tylko takie, które zawierają akceptowane przez niego produkty.

Może on np. preferować smak słodki i jeść wyłącznie słodkie rzeczy, a z kolei odmawiać spożywania produktów słonych czy kwaśnych. Zdarza się także, że dziecko nie chce jeść pokarmów o jakiejś określonej konsystencji (np. grudkowatych).

Zaburzenia odżywiania a niedobory witamin

Zaburzenia odżywiania u niemowląt i małych dzieci prowadzą do niepokoju rodziców nie tylko dlatego, że zmuszeni są oni przeżywać drastyczne nieraz sceny podczas prób karmienia swojego malucha. Przez trudności z karmieniem dziecko może bowiem nie przybierać odpowiednio na wadze, spowolniony może być także jego wzrost.

Ograniczona dieta u dziecka może prowadzić także i do niedoborów różnych niezbędnych małemu organizmowi substancji – to wszystko sprawia, że na zaburzenia odżywiania u najmłodszych z pewnością trzeba zwracać uwagę.

Czytaj:

Alergia pokarmowa u dzieci: przyczyny, objawy i zapobieganie

7 najczęstszych błędów popełnianych przy rozszerzaniu diety

Psychologiczne przyczyny zaburzeń odżywiania 

Zanim jednak dziecku, które zmaga się z trudnościami z karmieniem, wdrożone zostanie swoiste leczenie, najpierw konieczne jest wykluczenie innego niż psychologiczne podłoża pojawiających się u niego trudności.

Wyróżnia się bowiem wiele schorzeń, w których przypadku pojawiać się mogą rozmaitego charakteru trudności żywieniowe. Jako ich przykłady można podać:

  • choroby neurologiczne (np. mózgowe porażenie dziecięce),
  • choroby przewodu pokarmowego (np. refluks żołądkowo-przełykowy),
  • wady wrodzone (takie jak m.in. rozszczep podniebienia czy przetoka tchawiczo-przełykowa),
  • choroby metaboliczne (np. wrodzona nietolerancja fruktozy),
  • zaburzenia krążeniowo-oddechowe (np. dysplazja oskrzelowo-płucna).

Jak więc widać potencjalnych organicznych przyczyn zaburzeń odżywiania wyróżnia się dość dużo. Z tego względu nie sposób podać wszystkich badań, które zlecane bywają przy przeprowadzeniu diagnostyki różnicowej zaburzeń odżywiania u niemowląt i małych dzieci.

Wybór zlecanych badań uzależniony jest bowiem od tego, jakie dokładnie dolegliwości pojawiają się u dziecka i która z możliwych organicznych przyczyn trudności z karmieniem jest u niego podejrzewana.

Leczenie zaburzeń odżywiania u niemowląt i małych dzieci

Jeżeli za wystąpienie zaburzeń odżywiania u dziecka odpowiedzialne są czynniki natury psychologicznej, to leczenie tych problemów powinno być skierowane właśnie ku psychice malucha. Przede wszystkim stosowana w tym przypadku jest terapia behawioralna, czasami zasadne okazuje się przeprowadzenie terapii rodzinnej.

Niezwykle istotne znaczenie ma także psychoedukacja – i to nie tylko dziecka, ale i rodziców. Opiekunowie podczas niej otrzymują wskazówki dotyczące tego, w jaki sposób powinni oni wprowadzać nowe pokarmy do diety swojego malucha.

Czytaj:

Schemat żywienia niemowląt - PDF do pobrania

Przekąski dla niemowlaka

Przeciwdziałanie zaburzeniom odżywiania

Rodzice zdecydowanie mają wpływ na to, czy u ich dziecka wystąpią zaburzenia odżywiania. Mogą oni dzięki temu redukować ryzyko pojawienia się takich problemów – wystarczy przestrzegać kilku prostych zasad dotyczących serwowania maluchowi posiłków. Istotna jest regularność posiłków, ale i to, aby malec – stopniowo, małymi krokami – miał okazję próbować nowych smaków.

Zdarza się, że dziecko dostaje jakiś nowy produkt (np. owoc czy warzywo), po czym po chwili stwierdza, że kategorycznie nie chce go jeść. W takiej sytuacji nie warto zmuszać dziecka, aby jednak spożyło taką rzecz, lecz trzeba… przez pewien czas mu jej nie podawać.

Po upływie czasu można podjąć kolejne próby rozszerzenia diety malucha o składnik, którego wcześniej stanowczo nie chciał on nawet widzieć – możliwe, iż taka próba zakończy się powodzeniem.

Karmienie piersią zawsze i wszędzie - WIDEO

Postępowanie z niejadkiem

Znaczna część rodziców określa swoje dzieci mianem niejadków z powodu tego, że ich maluchy ciężko nakłonić do jedzenia.

W takich sytuacjach rodzice zabawiają malucha w czasie posiłku, próbują przekupstwa czy różnych innych sztuczek, byleby tylko pociecha zjadła wreszcie posiłek.

Czy takie postępowanie jest zasadne? Nie do końca – dopóki malec nie traci masy ciała, to można pozwolić działać naturze. Zmuszanie dziecka do posiłków może zwiększać zagrożenie wystąpieniem zaburzeń odżywiania.

Czasami w sytuacji, gdy dziecko odmawia jedzenia, warto więc zwyczajnie pozwolić mu na odejście od stołu. W końcu po pewnym czasie pociecha stanie się zapewne zwyczajnie głodna i wtedy sama zacznie ona poszukiwać czegoś do zjedzenia.

Rozsądek i cierpliwość – przede wszystkim to można zalecić rodzicom niejadków, w sytuacji zaś, gdy opiekunowie zaczną stwierdzać u dziecka jakieś nieprawidłowości (np. spadek masy ciała czy spowolnienie tempa rozwoju), wskazana jest już wizyta u lekarza.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE