- Naukę zegara najlepiej zacząć od pełnych godzin, a dopiero później wprowadzać półgodziny, kwadranse i minuty.
- Dziecko powinno wiedzieć, że krótka wskazówka pokazuje godzinę, a długa minuty.
- Warto pokazać, że krótka wskazówka nie stoi nieruchomo przy jednej cyfrze, lecz stopniowo przesuwa się w stronę kolejnej.
- Przy odczytywaniu minut pomaga liczenie co 5: 5, 10, 15, 20... aż do 60.
- Kilka krótkich ćwiczeń podczas zwykłego dnia może dać więcej niż jedna długa sesja przy kartach pracy.
Zanim dziecko odczyta godzinę, powinno poznać tarczę zegara
Nauka odczytywania godziny z zegara ze wskazówkami jest prostsza, gdy dziecko najpierw wie, do czego służą poszczególne elementy zegara. Pokaż tarczę z wyraźnymi cyframi od 1 do 12, krótką wskazówkę godzinową i długą minutową. Wyjaśnij, że długa wskazówka robi pełne koło w godzinę, a krótka w tym samym czasie przechodzi tylko od jednej cyfry do następnej.
Na początku przyda się zegar, w którym wskazówki można samodzielnie przesuwać. Dziecko powinno zobaczyć, że gdy wskazówka minutowa zatacza koło, wskazówka godzinowa także się przesuwa. To ważne, bo po godzinie 3:00 krótka wskazówka nie stoi nieruchomo przy trójce, lecz powoli zbliża się do czwórki.
Przed nauką minut warto sprawdzić, czy dziecko rozpoznaje cyfry na tarczy i potrafi policzyć kolejno od 1 do 12. Pomaga też liczenie co pięć: 5, 10, 15, 20. Nie chodzi o egzaminowanie, lecz o ustalenie, od którego miejsca zacząć.
Pełne godziny, półgodziny i minuty: nauka krok po kroku
Zacznij od pełnych godzin, gdy długa wskazówka wskazuje 12. Na ruchomym zegarze ustaw na przykład 7:00, zapytaj dziecko, która jest godzina, a potem poproś, by samo ustawiło 9:00 albo 12:00. W tej części nauki wystarczy obserwować krótką wskazówkę.
Gdy pełne godziny nie sprawiają już trudności, zacznij uczyć dziecko określania czasu wpół do. Pokaż, że długa wskazówka na 6 oznacza 30 minut, a krótka znajduje się w połowie drogi między dwiema cyframi. Najpierw używaj pełnego określenia: Jest wpół do piątej. Dopiero później pokaż dziecku zapis 4:30.
Kolejny etap to nauka określeń kwadrans po pełnej godzinie i za kwadrans. Gdy długa wskazówka wskazuje 3, minęło 15 minut po pełnej godzinie. Gdy wskazuje 9, do następnej pełnej godziny zostało 15 minut. Odczytywanie minut co pięć warto ćwiczyć dopiero wtedy, gdy dziecko pewnie liczy: 5, 10, 15 aż do 60.
Warto wprowadzać kolejne umiejętności w takiej kolejności:
- pełne godziny, gdy wskazówka minutowa wskazuje 12
- określanie czasu wpół do, gdy wskazówka minutowa wskazuje 6
- kwadrans po pełnej godzinie i za kwadrans, gdy wskazówka minutowa wskazuje 3 lub 9
- minuty odczytywane co pięć, a następnie pojedyncze minuty
Nauka zegara w codziennych sytuacjach
Dziecku łatwiej zrozumieć zegar ze wskazówkami, gdy pokazuje on ważne momenty dnia. Można wspólnie sprawdzić, o której zaczyna się bajka, kiedy wychodzicie na zajęcia albo o której porze jest kolacja. Najpierw ty odczytujesz godzinę i pokazujesz ją na tarczy, później dziecko robi to samo.
Praktyka nie musi trwać długo. Wystarczy zadać przy okazji kilka pytań, na przykład: Która jest godzina, gdy krótka wskazówka jest na ósemce, a długa na dwunastce? Możecie też ustawiać na papierowym zegarze godziny pasujące do obrazków przedstawiających pobudkę, szkołę, obiad, kąpiel i sen.
Dziecku łatwiej będzie połączyć wskazania zegara ze wskazówkami z zapisem cyfrowym, jeśli oba pokazują ten sam czas. Ustaw najpierw godzinę na zegarze ze wskazówkami, a obok zapisz ją cyframi, na przykład 6:15. Warto też mówić, czy chodzi o rano, popołudnie czy wieczór, ponieważ tarcza zegara ze wskazówkami pokazuje dwanaście godzin.
Co zrobić, gdy dziecko myli wskazówki albo nie chce ćwiczyć?
Na początku dziecko może mylić wskazówki, odczytywać godzinę wyłącznie na podstawie długiej wskazówki albo nie wiedzieć, czy minęła już godzina 3:00. Zamiast poprawiać samą odpowiedź, poproś dziecko, by najpierw wskazało długą wskazówkę i powiedziało, ile minut minęło od pełnej godziny. Potem niech wskaże krótką wskazówkę i określi godzinę.
Jeśli dziecko zaczyna się złościć lub zgaduje, wróć do łatwiejszego etapu. Przez kilka dni ćwiczcie wyłącznie pełne godziny albo tylko półgodziny, zamiast łączyć w jednym ćwiczeniu różne typy zadań. Nie porównuj tempa nauki z rodzeństwem ani kolegami. Odczytywanie czasu wymaga jednocześnie liczenia, rozpoznawania położenia wskazówek i rozumienia upływu czasu.
Dzieci uczą się odczytywać godziny na zegarze ze wskazówkami i z zapisu cyfrowego w klasach I, II i III. W domu najwięcej daje spokojne powtarzanie tej samej zasady: najpierw sprawdzamy minuty na długiej wskazówce, potem godzinę na krótkiej. Gdy dziecko umie wyjaśnić, skąd wzięła się jego odpowiedź, można przejść do trudniejszych przykładów.
Zegary do nauki snu dla kilkulatków, które nie znają cyfr
5
