Leczenie boreliozy w ciąży. Jakie konsekwencje dla ciężarnej może mieć borelioza?

2020-04-22 16:17 Tomasz Nęcki, lekarz
Borelioza w ciąży
Autor: thinkstockphotos.com

Borelioza to choroba, którą ciężko się diagnozuje, a jej leczenie może trwać przez bardzo długi czas. U każdego człowieka choroba może prowadzić do poważnych powikłań. A u kobiety w ciąży? Jak przebiega leczenie boreliozy w ciąży i czy można jakoś zmniejszyć ryzyko zachorowania przez ciężarną na tę chorobę?

O boreliozie w Polsce mówi się dużo. Spowodowane jest to tym, że jesteśmy jednym z rejonów świata, gdzie na przenosiciela tej choroby, czyli kleszcza, natknąć się nietrudno.

Leczenie boreliozy w ciąży polega zawsze na podaniu antybiotyku - borelioza jest bowiem chorobą bakteryjną - wywołują ją drobnoustroje z rodzaju Borrelia. Do zakażenia tymi bakteryjnymi dochodzić może wtedy, kiedy człowiek zostanie ukąszony przez kleszcza będącego nosicielem tego patogenu.

Na boreliozę zachorować może każdy, jednak kobiety w ciąży szczególnie się jej obawiają. Sprawdź, jakie są objawy boreliozy u przyszłych mam i jak przebiega leczenie boreliozy w ciąży.

Spis treści:

Ryzyko zachorowania na boreliozę w ciąży

Co zrobić po ukąszeniu kleszcza

Objawy boreliozy w ciąży

Borelioza przewlekła a ciąża

Konsekwencje boreliozy w ciąży

Borelioza przed ciążą

Leczenie boreliozy w ciąży

Zapobieganie boreliozy w ciąży

Ryzyko zachorowania na boreliozę w ciąży

Prawda jest taka, że ryzyko zarażenia się boreliozą przez ciężarną jest takie samo jak w przypadku dowolnego innego człowieka. 

Ukąszenie przez kleszcza jest zasadniczo jedyną możliwością zarażenia się boreliozą – choroba nie przenosi się drogą kontaktów płciowych, przez pocałunek czy z mlekiem matki.

Ciężarna, która zauważy na swoim ciele obecność niechcianego intruza, nie powinna od razu wpadać w panikę. Ukąszenie przez kleszcza nie jest równoznaczne z późniejszym zachorowaniem na boreliozę – tylko te kleszcze, które są nosicielami bakterii z rodzaju Borrelia, mogą przenosić chorobę.

Czytaj: Jak rozpoznać boreliozę? Test 

Szczepienie na kleszcze: dlaczego warto je wykonać?

Co zrobić po ukąszeniu kleszcza

Co zrobić, gdy przyszła mama zobaczy kleszcza na swojej skórze?

  • Usunąć go – do tego celu najlepiej wykorzystać specjalne urządzenia do usuwania kleszczy (takowe można bez większych trudności nabyć w aptekach). Powinno się próbować usunąć kleszcza w całości – nie naciskać go, nie urywać jedynie jego części, a wyciągnąć całego ze skóry
  • Zdezynfekować ranę
  • Obserwować ciało w kierunku ewentualnych dolegliwości, które mogłyby świadczyć o rozwinięciu się boreliozy

Objawy boreliozy w ciąży

Ciąża jest stanem, w którym organizm na różne czynniki reaguje odmiennie. Inaczej jednak jest z omawianą tutaj chorobą – objawy boreliozy w ciąży są takie same, jak w przypadku tego schorzenia u innych pacjentów.

  • Rumień w miejscu ukąszenia. Pojawia się on w różnym czasie od zetknięcia z kleszczem i z powodu tego, że mała plamka może się szybko powiększać nawet do średnicy około 5 cm, nazywany on jest rumieniem wędrującym. Rumień jest charakterystycznym objawem wczesnej boreliozy, jednakże nie pojawia się on niestety u wszystkich chorych na tę jednostkę osób
  • Chłoniak limfocytowy skóry (jest to drobny, niebolesny guzek o barwie czerwonawo-niebieskawej, pojawiać się on może np. na małżowinie usznej lub na brodawce sutkowej),
  • Objawy grypopodobne (np. uczucie ogólnego rozbicia, niewielkiego stopnia gorączka).

Czytaj: Kleszcz u dziecka: objawy chorób wywołanych przez kleszcze, ochrona przed ukąszeniem

Zobacz, co musisz wiedzieć o boreliozie - WIDEO

Borelioza przewlekła a ciąża

Czasami borelioza ujawnia się dopiero po długim czasie od zachorowania – w takiej sytuacji występować u pacjentów mogą bardzo różne dolegliwości, np.:

  • Zanikowe zapalenie skóry,
  • Objawy zapalenia mięśnia sercowego (w postaci np. zaburzeń rytmu serca),
  • Objawy zapalenia stawów,
  • Zaburzenia ze strony układu nerwowego (takie jak np. niedowłady czy porażenia nerwów czaszkowych i zaburzenia czucia).

Konsekwencje boreliozy w ciąży

Powyżej opisano to, jakie objawy boreliozy mogą wystąpić u ciężarnej. Przyszłe mamy martwią się jednak nie tylko o siebie, ale i o swojego maluszka. Czy borelioza może więc w jakiś sposób wpływać na zdrowie rozwijającego się w łonie mamy dziecka? Tak naprawdę nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie.

Borelioza przed ciążą

Odnotowywano sytuacje, w których pacjentki, które w ciąży przeszły boreliozę, rodziły dzieci z wadami wrodzonymi (np. z wadami serca). Istnieją również doniesienia o poronieniach lub porodach przedwczesnych u matek zarażonych boreliozą w ciąży.

Jedno trzeba tutaj jednak podkreślić – po pierwsze, nie odnotowywano dotąd wyjątkowo dużo przypadków opisanych wyżej problemów. Po drugie, nie udało się jednoznacznie powiązać ich wystąpienia z obecnością w organizmie matki patogennych krętków z rodzaju Borrelia.

Wspomnieć należy tutaj również i o innych odkryciach badaczy analizujących związki pomiędzy boreliozą a ciążą. Otóż tak jak zarażenie we wczesnej ciąży (nie wiadomo w jakim mechanizmie, lecz jednak) może stwarzać zagrożenie dla rozwoju płodu, tak już ciąża u kobiety, która w przeszłości chorowała na boreliozę, przebiega zwykle bez żadnych komplikacji.

Leczenie boreliozy w ciąży

W świetle powyżej opisanych informacji nie można więc powiedzieć, że borelioza nie ma żadnego wpływu na dziecko chorującej na tę jednostkę matki. Z tego właśnie powodu u ciężarnej z boreliozą jak najwcześniej należy rozpoczynać leczenie tej choroby – skuteczna terapia redukuje ryzyko wystąpienia jakichś komplikacji schorzenia.

Leczenie boreliozy w ciąży zasadniczo nie odbiega od tego, jakie jest proponowane innym pacjentom z tą jednostką. Tak samo stosowana jest tutaj antybiotykoterapia. Wykorzystywane są m.in. takie leki jak cefalosporyny czy amoksycylina.

Jedynym wyjątkiem, który dotyczy leczenia boreliozy u kobiet ciężarnych jest to, że u pacjentek w stanie błogosławionym nie stosuje się doksycykliny. Lek ten jest ogólnie dość często stosowany w leczeniu boreliozy, dlatego też udając się do lekarza z podejrzeniem, że mogło dojść do zachorowania, pacjentka powinna bezwzględnie poinformować go o tym, że jest w ciąży (powiedzieć należy także o planowaniu ciąży – dotyczy to pacjentek, które są w trakcie starań o dziecko).

Czytaj: Morfologia krwi: najważniejsze badanie w ciąży

Kalendarz badań w ciąży

Zapobieganie boreliozy w ciąży

Choć całkowicie kontaktom z kleszczami zapobiec się nie da, to jednak istnieją pewne sposoby na to, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na boreliozę w ciąży. W jaki sposób?

  • Unikać spacerów po lasach czy łąkach (szczególnie, jeżeli zamieszkują one w rejonie, gdzie duża ilość kleszczy jest nosicielami patogennego krętka). Tutaj jednak trzeba podkreślić jedną rzecz: kleszcze bywają nie tylko w lasach, ale i nawet w parkach czy przydomowych ogrodach – nie możemy mieć zatem całkowitej pewności, że się nie natkniemy na te organizmy
  • Pamiętać o odpowiednim stroju. Na spacery najlepiej wybierać bluzkę z długim rękawem czy długie spodnie, do tego najkorzystniej byłoby, gdyby odzież miała jasne kolory – wtedy zdecydowanie łatwiej jest zauważyć niechcianego intruza.
  • Korzystać ze środków, które odstraszają kleszcze – po ich zastosowaniu stajemy się po prostu dla tych pasożytów „mniej atrakcyjni” i maleją szanse na to, że zobaczymy pajęczaka na swoim ciele.

Po powrocie do domu z lasu zalecane jest wykąpanie się, a potem dokładne obejrzenie swojego ciała. W razie zauważenia na skórze kleszcza, jak najszybciej powinno się go usunąć. Co prawda, istnieją opisy przypadków, gdzie do zarażenia boreliozą doszło po bardzo krótkiej obecności kleszcza w ludzkiej skórze, aczkolwiek ogólnie przyjmuje się, że do transferu chorobotwórczych bakterii zwykle dochodzi po upływie 48-72 godzin obecności kleszcza w obrębie skóry.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE