Streptococcus pneumoniae - co to za bakteria?

2018-02-08 12:49
Streptococcus pneumoniae
Autor: Redakcja

Streptococcus pneumoniae (pneumokok) jest bakterią, która może wywołać zapalenie płuc, ale i zapalenie opon mózgowych. Najbardziej zagrożone zarażeniem tą bakterią są małe dzieci, jednak nie tylko one znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka. Jak się ochronić przed streptococcus pneumoniae i czy szczepionka na pneumokoki jest skuteczna?

Wyróżnia się wiele różnych bakterii, które są chorobotwórcze dla ludzi. Powszechnie znane (chociażby z zatruć pokarmowych) są gronkowce, narasta również wiedza społeczeństwa na temat meningokoków. O jednej bakterii mówi się mniej niż o tych, które już wymieniono, a szkoda – wywołuje ona bowiem bardzo wiele różnych infekcji przede wszystkim u dzieci, ale zakażenie wywołane tym patogenem spotykane są również i u osób w każdym innym wieku. Drobnoustrojem, o którym tutaj mowa, jest Streptococcus pneumoniae.

Spis treści:

Co to za patogen Streptococcus pneumoniae?

Streptococcus pneumoniae jest bakterią, która nazywana bywa również dwoinką zapalenia płuc lub pneumokokiem. Patogen ten został odkryty już dawno, bo w 1881 roku. Zarazić się pneumokokami jest dość łatwo – zakażenia te szerzą się bowiem drogą kropelkową oraz poprzez kontakt bezpośredni z człowiekiem, który jest nosicielem tej bakterii lub który cierpi na któreś ze schorzenie wywoływanych przez dwoinkę zapalenia płuc.

Powyżej wspomniano o nosicielstwie i chorowaniu, ponieważ w przypadku tej właśnie bakterii możliwe są obie sytuacje. U niektórych ludzi patogen kolonizuje ich organizmy (np. jamę nosową) i – przynajmniej do pewnego czasu – nie wywołuje on u nich choroby, w związku z czym mowa jest wtedy właśnie o nosicielstwie pneumokoka.

Czy choroby wywołane przez Streptococcus pneumoniae występują często?

Nosicielstwo Streptococcus pneumoniae nie jest rzadke. Według danych amerykańskich bakteria może bytować u nawet 40 proc. zdrowych dzieci. Mechanizmów, które sprzyjają możliwości utrzymania się bakterii w ludzkim organizmie, wyróżnia się wiele. 

Jak przebiega zarażenie Strepcoccus pneumoniae?

Dwoinka zapalenia płuc posiada wiele cech, które ułatwiają jej zakażenie bardzo dużej ilości ludzi. Streptococcus pneumoniae posiada specjalną otoczkę, która zapobiega fagocytozie (czyli po prostu pożeraniu bakterii przez komórki układu odpornościowego).

Patogen ma także fimbrie (czyli specjalne wypustki, którymi może się przyczepiać do struktur dróg oddechowych). Pneumokoki mogą również produkować różne substancje, które ułatwiają im penetrację tkanek czy cechują się działaniem hamującym czynność układu odpornościowego. 

Zobacz też:

Jakie choroby wywołują pneumokoki?

Pneumokoki – jak zresztą sugeruje nazwa tych patogenów – są ściśle związane z wywoływaniem zapaleń płuc i rzeczywiście stanowią one jeden z głównych patogenów, które to doprowadzają do tej choroby. Zakażenie Streptococcus pneumoniae może być jednak przyczyną również i takich jednostek, jak:

Istnieje również możliwość wystąpienia uogólnionej, systemowej infekcji dwoinką zapalenia płuc – mówi się o niej wtedy, kiedy bakterie pojawiają się w krwiobiegu i stan ten może doprowadzić do groźnej dla życia posocznicy.

Zasadniczo każdy człowiek może zarazić się Streptococcus pneumoniae i w efekcie zachorować na którąś z wywoływanych przez tę bakterię chorób. Wyróżnia się jednak pewne grupy pacjentów, które do takich infekcji są szczególnie predysponowane.

Kto jest najbardziej narażony na infekcję dwoinką zapalenia płuc?

Głównym czynnikiem sprzyjającym zakażeniom pneumokokami są zaburzenia odporności. Z tego właśnie powodu najbardziej narażone na zachorowanie są niemowlęta (dzieci poniżej 2. roku życia) – u nich układ odpornościowy nie jest bowiem jeszcze w pełni ukształtowany.

Zagrożenie nie dotyczy jednak wyłącznie najmłodszych – różne stany (takie jak np. wrodzone niedobory odporności, zakażenie wirusem HIV, zażywanie leków immunosupresyjnych czy brak śledziony) również sprzyjają zakażeniu i chorobom wywoływanym przez Streptococcus pneumoniae, i to u ludzi mających dowolną liczbę lat.

Jak przebiega leczenie zakażeń spowodowanych przez Streptococcus pneumoniae?

W leczeniu różnych infekcji, których czynnikiem sprawczym są pneumokoki, wykorzystanie znajduje antybiotykoterapia. Zazwyczaj stosowane jest leczenie empiryczne, czyli takie, gdzie pacjentowi podaje się któryś z leków, na które zazwyczaj wrażliwa jest dana bakteria. W przypadku chorób spowodowanych przez Streptococcus pneumoniae, pacjentom typowo zalecany jest jakiś antybiotyk z grupy pochodnych penicylin, cefalosporyn, makrolidów lub fluorochinolonów.

Co robić, gdy nie udaje się zwalczyć infekcji pneumokokowej?

Znaczącym problemem w przypadku infekcji pneumokokowych jest to, że – niestety – coraz więcej z tych bakterii staje się oporna na zwyczajowo stosowane antybiotyki. Z tego właśnie powodu w sytuacji, kiedy to – mimo prawidłowego stosowania leków – u pacjenta nie udaje się z sukcesem zwalczyć infekcji, to wtedy konieczne może się okazać wykonanie antybiogramu. Po uzyskaniu wyniku tego badania może się okazać, że chory został zakażony jakimś wyjątkowo opornym szczepem dwoinki zapalenia płuc i aby uzyskać u niego wyleczenie, konieczne będzie zastosowanie zdecydowanie innych niż dotychczas stosowanych antybiotyków.

Szczepionka na pneumokoki najskuteczniejszym działaniem profilaktycznym?

O tym, że choroby wywoływane przez dwoinkę zapalenia płuc mogą być bardzo poważne, przekonywać pewnie nie trzeba – wystarczy chociażby wspomnieć tutaj o możliwości wystąpienia pneumokokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Ze względu właśnie na możliwe zagrożenia, istotne są działania profilaktyczne. Szczęśliwie infekcjom pneumokokowym można zapobiegać dzięki szczepieniom.

Zobacz też:

Szczepionka na pneumokoki: płatna czy bezpłatna?

Szczepionka na pneumokoki do niedawna jeszcze była w grupie szczepień zalecanych (czyli tych, których koszt pacjenci muszą opłacić samodzielnie), od 2017 r. szczepienie to znalazło się jednak w kalendarzu szczepień obowiązkowych. Obecnie pierwszą dawkę tego szczepienia dzieci otrzymują w drugim miesiącu swojego życia.

Kto powinien zaszczepić się przeciwko pneumokokom?

Poza najmłodszymi istnieją jednak i inne grupy pacjentów, dla których zaszczepienie się przeciwko pneumokokom może być szczególnie korzystne i jest im ono zalecane. Sytuacjami, w których zalecana jest szczepionka na Streptococcus pneumoniae, są:

  • starszy wiek (powyżej 65 lat),
  • obarczenie chorobami przewlekłymi (np. cukrzycą, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, marskością wątroby czy jakimiś schorzeniami kardiologicznymi),
  • brak śledziony (zarówno wrodzony, jak i wynikający z usunięcia śledziony w trakcie życia),
  • różne niedobory odporności.

Czy warto się szczepić przeciwko pneumokokom?

Owszem – szczepienie pozwala bowiem zredukować ryzyko pojawienia się infekcji tymi bakteriami, a więc zmniejsza również i ryzyko pojawienia się różnych komplikacji tychże zakażeń. O tym, że sprawa jest poważna, przekonać mogą statystyki, które doskonale obrazują to, jakim problemem dla zdrowia publicznego są zakażenia Streptococcus pneumoniae. Okazuje się bowiem, że kiedy na świecie z powodu zakażeń układu oddechowego umiera rocznie ponad 2,6 miliona dzieci poniżej 5. roku życia, tak aż ponad milion z tych zgonów wynika z zakażeń pneumokokami. Ograniczyć tę ogromną liczbę tragicznych zdarzeń można właśnie na drodze szczepień.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, dlaczego w ciąży boli kręgosłup i jak można sobie pomóc w takiej sytuacji. A także: jakie formalności trzeba załatwić po urodzeniu dziecka, kiedy warto kupić niemowlakowi szumiącą zabawkę i jak przystawiać malca do piersi.

Kup dostęp od 2,50 zł
mjm 12/19
KOMENTARZE