"Nie" z przymiotnikami – zasady pisowni i ćwiczenia

2020-03-18 16:40 redakcja
nie z przymiotnikami
Autor: Getty images

Jak piszemy "nie" z przymiotnikami – razem czy osobno, łącznie czy rozdzielnie? Oto zasady ortograficzne oraz ćwiczenia na pisownię nie z przymiotnikami, które pomogą utrwalić wiedzę.

Posłuchaj, jakie są zasady pisowni nie, z przymiotnikami. To materiał z cyklu, DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami.

Spis treści:

  1. Nie z przymiotnikami – razem czy osobno? Zasady i wyjątki
  2. Nie z przymiotnikami odczasownikowymi i innymi
  3. Nie z przymiotnikami – ćwiczenia

Nie z przymiotnikami – razem czy osobno? Zasady i wyjątki

Zasady ortografii są tu jasne – nie z przymiotnikami w stopniu równym piszemy łącznie (np. nieładny, niedrogi, niemały), a z przymiotnikami w stopniu wyższym (nie ładniejszy, nie droższy, nie mniejszy) lub najwyższym (nie najładniejszy, nie najdroższy, nie najmniejszy) rozdzielnie.

Istnieje jednak wyjątek od zasad pisowni nie z przymiotnikami, związany z wyrażaniem przeciwstawień, których elementem staje się przymiotnik w stopniu równym – wówczas stosujemy pisownię rozdzielną (np. nie mały, a wręcz mikroskopijny; nie żółty, ale pomarańczowy; nie plastikowy, a drewniany).

Nie z przymiotnikami odczasownikowymi i innymi

Ponieważ od ogromnej większości przymiotników w języku polskim nie da się utworzyć stopnia wyższego ani najwyższego (np. metalowy; psi; polski; zielonkawy; dostateczny; poranny; nizinny), przymiotniki z partykułą nie piszemy na ogół łącznie.

Prześledźmy przykłady przymiotników różnego rodzaju:

  • Przymiotniki odrzeczownikowe (a więc tworzone od rzeczowników) – np. niemetalowy, niesportowy. 
  • Przymiotniki odprzymiotnikowe (tworzone od innych przymiotników) – np. niemaluteńki, nieczyściuteńki. 
  • Przymiotniki odczasownikowe – np. nieznany, niepowtarzalny.
  • Przymiotniki odprzysłówkowe – np. niedzisiejszy, niedostateczny.
  • Przymiotniki tworzone od skrótowców – np. niepisowski, niepezetpeerowski.
  • Przymiotniki tworzone od wyrażeń przyimkowych – np. nienaprzemienny, niepodgórski. 
  • Przymiotniki złożone – np. nieprawdomówny, nieosiemnastoletni, nieprawostronny, nienoworoczny.

Czytaj: Jak pomóc dziecku z dysleksją?

Rzeczownik: co to za część mowy i na jakie odpowiada pytania?

Przysłówek: pytania, stopniowanie, ćwiczenia

Liczebnik: rodzaje, odmiana, ćwiczenia

Dobrze wiedzieć

Warto dodać, że na mocy decyzji Rady Języka Polskiego z 1997 roku analogiczne zasady pisowni dotyczą imiesłowów przymiotnikowych, które nie tylko uczniom potrafią się mylić z przymiotnikami. Np. niepalący, niemalowany, nieopisany, nieoceniony, niedostarczony, nieleżący – chyba że w przeciwstawieniu (nie leżący, a stojący) albo w konstrukcjach z ani lub z ni (ani nie leżący, ani nie siedzący; ani nie czytający, ani nie piszący).

Nie z przymiotnikami – ćwiczenia

Aby utrwalić sobie zasady pisowni nie z przymiotnikami, warto wykonać ćwiczenia. Najlepiej napisać dyktando:

Janek wstał niewczesnym rankiem w nie najlepszym humorze. Niebo za oknem było nie błękitne, a szare. Nieśpieszne słońce nie chciało wyjść zza nielekkich chmur. Nieładny dzień w środku tygodnia to nie najprzyjemniejsza sprawa, a co dopiero sobota! Na szczęście niezawodna pamięć pośpieszyła Jankowi z nieocenioną pomocą. Jego niezwykła siostra obiecała przecież właśnie w sobotę zabrać go do kina na nie byle jaki, wręcz nieprzeciętny film!

Czytaj: Nie z czasownikami - jak prawidłowo piszemy nie z czasownikami

Nie z przysłówkami - zasady pisowni i przykłady

Nie z przymiotnikami - zasady pisowni i ćwiczenia

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE