- Polskie szkoły nie są przygotowane na edukację włączającą – wynika z raportu IBE
- W klasach uczy się nawet 29 uczniów, co utrudnia indywidualne wsparcie
- Brakuje psychologów, terapeutów i systemu asystentów dla dzieci
- Dzieci ze specjalnymi potrzebami częściej czują samotność i stres
- Rodzice odkładają diagnozę w obawie przed „łatką” dla dziecka
Dziecko z orzeczeniem w zwykłej klasie. Jak to działa?
Edukacja włączająca to po prostu sytuacja, w której dzieci z różnymi trudnościami uczą się w jednej zwykłej szkole ze swoimi rówieśnikami. Zgodnie z założeniami każdy uczeń z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego powinien mieć ułożony indywidualny plan pomocy (tak zwany IPET), który dostosuje lekcje do jego możliwości. Szkoła ma za zadanie zorganizować dla takiego dziecka odpowiednie zajęcia i wsparcie, żeby mogło się ono uczyć i rozwijać w swoim tempie.
W teorii brzmi to bardzo dobrze, ale codzienne życie weryfikuje te plany i pokazuje sporo pęknięć na szkolnych korytarzach. Jak możemy przeczytać w raporcie przygotowanym przez Instytut Badań Edukacyjnych, wprowadzenie takich rozwiązań od początku budziło spory opór zarówno wśród nauczycieli, jak i rodziców innych dzieci. Wynika to głównie z faktu, że przepisy weszły w życie znacznie szybciej, niż szkoły i sami wychowawcy zdołali się do nich w ogóle przygotować.
Czego brakuje w polskich szkołach? Główne przeszkody
Kiedy przyjrzymy się codziennej pracy z dziećmi, szybko zauważymy, że polskie szkoły borykają się z bardzo konkretnymi problemami w temacie integracji. Z dokumentów opublikowanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich jasno wynika, że na drodze stają następujące kwestie:
- ogromny brak psychologów, logopedów i terapeutów gotowych do pracy z dziećmi
- przepełnione klasy, gdzie uczy się nawet dwadzieścioro dziewięcioro dzieci, choć nauczyciele przyznają, że optymalna grupa to od dwunastu do piętnastu osób
- bardzo długie kolejki do poradni psychologiczno-pedagogicznych, przez co dzieci miesiącami czekają na właściwe diagnozy
- zupełny brak systemowego uregulowania pracy osobistych asystentów, którzy na co dzień pomagaliby dzieciom w czasie lekcji
- zwykłe bariery w budynkach, takie jak brak wind czy odpowiedniego sprzętu na salach gimnastycznych
Te wszystkie braki powodują, że nauczyciele zostają z problemami sami, a dzieci nie dostają takiej uwagi, jakiej w danej chwili najbardziej potrzebują.
Jak w szkole czują się dzieci ze specjalnymi potrzebami?
Niestety codzienne doświadczenia dzieci z trudnościami często bywają po prostu smutne, ponieważ rzadziej uczestniczą one w życiu towarzyskim klasy i częściej bywają pomijane przez rówieśników. Ze wspomnianych wcześniej badań wynika, że dzieci ze specjalnymi potrzebami mają znacznie gorsze samopoczucie niż reszta grupy, a także częściej zmagają się z poczuciem ogromnej samotności i lękiem przed pójściem na lekcje. Prawie co czwarte dziecko w szkole przejawia oznaki pogorszonego nastroju, z czego spory odsetek to właśnie uczniowie, którzy mają kłopoty w nawiązywaniu relacji na przerwach. Zdarza się też tak, że z braku odpowiedniej opieki maluchy padają ofiarą wyśmiewania przez innych, co tylko pogłębia ich stres i niechęć do nauki. W takich sytuacjach dobrym pomysłem może być stała współpraca na linii dom i szkoła, aby jak najszybciej wyłapywać niepokojące sygnały i pomagać dzieciom odnaleźć się w grupie.
Diagnoza dziecka w szkole. Dlaczego budzi tyle nerwów?
Kiedy uczeń ma wyraźne kłopoty z nauką lub zachowaniem, szkoła staje przed zadaniem rozpoznania tych trudności, co nierzadko wywołuje ogromne napięcie. Nauczyciele przyznają, że ocena funkcjonowania ucznia jest dla nich ciężarem, ponieważ nie dostali do tego żadnych konkretnych narzędzi ani nawet jednolitych formularzy do wypełnienia. Często prowadzi to do sytuacji, w której diagnozy są powierzchowne, a wychowawcy po prostu wstydzą się głośno przyznać, że brakuje im wiedzy i nie wiedzą, jak mądrze pomóc dziecku.
Z kolei rodzice nierzadko czują się w tym wszystkim mocno zagubieni i obawiają się łatki, która po diagnozie przylgnie do ich dziecka na długie lata. Zdarza się, że dorośli celowo unikają poradni, wychodząc z błędnego założenia, że papier z orzeczeniem przyniesie w szkole tylko więcej kłopotów i niepotrzebnych ocen ze strony innych. Tymczasem szczera rozmowa i trafne rozpoznanie problemu to jedyna droga do tego, aby dziecko mogło dostać wsparcie od razu, a nie dopiero po wielu miesiącach męczarni nad książkami.
Z jakimi objawami dziecko może pójść do przedszkola czy żłobka
8
