- Chodzenie na palcach jest normalne u maluchów, ale powinno zniknąć do 2. roku życia
- Uporczywy nawyk może wskazywać na problemy neurologiczne lub sensoryczne
- Badania pokazują, że występuje u 27,3% dzieci z ASD (vs 5,5% u innych)
- Proste ćwiczenia i zabawy mogą wspierać prawidłowy chód
- Konsultacja z pediatrą, ortopedą lub fizjoterapeutą jest wskazana przy utrzymującym się problemie
Do jakiego wieku chodzenie na palcach jest normą? Nowe wytyczne
Wiele maluchów, stawiając pierwsze kroki, przypomina małe baletnice i z gracją porusza się na palcach. Jest to częsty i zazwyczaj zupełnie normalny etap w nauce chodzenia, który nie powinien budzić niepokoju. Zjawisko to, fachowo nazywane „toe walking”, najczęściej ustępuje samoistnie wraz z rozwojem motoryki dziecka.
Kluczowy jest tu jednak wiek dziecka – jeśli taki chód utrzymuje się stale po ukończeniu drugiego roku życia, warto zachować czujność. Badania naukowe opublikowane w 2024 roku wskazują, że uporczywe chodzenie na palcach może być cichym, wczesnym sygnałem zaburzeń neurologicznych lub neuromięśniowych. Dlatego nie należy go lekceważyć, traktując jedynie jako przejściowy, nieszkodliwy nawyk.
Chodzenie na palcach a autyzm. Co mówią badania i statystyki?
Chodzenie na palcach u starszego dziecka to nie zawsze kwestia ortopedyczna, a często komunikat ze strony układu nerwowego. Dla niektórych maluchów może to być strategia unikania nieprzyjemnych bodźców z podłoża, co bywa związane z nadwrażliwością dotykową, jednym z objawów zaburzeń integracji sensorycznej. U innych jest to z kolei próba „dostymulowania się” i lepszego poczucia własnego ciała w przestrzeni (czyli tzw. propriocepcji).
Badania naukowe jasno pokazują alarmujący związek tego zjawiska z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD). Okazuje się, że chodzenie na palcach występuje u 27,3% dzieci z ASD, podczas gdy u ich typowo rozwijających się rówieśników odsetek ten wynosi zaledwie 5,5%. Co więcej, u dzieci wymagających największego wsparcia (poziom 3 ASD) na palcach chodzi nawet co drugie dziecko.
Jak oduczyć dziecko chodzenia na palcach? Ćwiczenia w formie zabawy
Zanim umówicie wizytę u specjalisty, możecie wesprzeć prawidłowy wzorzec chodu poprzez codzienne, proste aktywności. Warto zachęcać dziecko do zabawy w chodzenie „jak kaczuszka” na samych piętach czy robienia przysiadów, pilnując przy tym, by pięty mocno przylegały do podłogi. Świetnym pomysłem będzie też spacerowanie po krawężniku lub narysowanej na podłodze linii, co uczy skupienia na kontakcie całej stopy z podłożem. Można też włączyć delikatne ćwiczenia rozciągające łydki, na przykład podczas zabawy na dywanie. Warto pamiętać, że najważniejsze jest, by te aktywności miały formę radosnej zabawy, a nie żmudnego obowiązku, który zniechęci malucha.
Kiedy do lekarza z dzieckiem, które chodzi na palcach? Lista specjalistów
Czerwona lampka powinna zapalić się, gdy dziecko chodzi na palcach stale po ukończeniu drugiego roku życia, robi to przez większość czasu lub gdy nawykowi towarzyszą inne niepokojące objawy, jak np. ogólna sztywność mięśni. W takiej sytuacji nie warto zwlekać. Dobrym pomysłem jest konsultacja z pediatrą, który w razie potrzeby skieruje dziecko do poradni ortopedycznej lub neurologicznej dla dzieci. Warto wiedzieć, że podstawowa diagnostyka jest refundowana w ramach NFZ. Specjalista może wykonać prosty test Silfverskiölda, by ocenić, czy problemem jest skrócone ścięgno Achillesa, czy przyczyna leży gdzie indziej. Doświadczony fizjoterapeuta dziecięcy oceni chód malucha i dobierze indywidualny, bezpieczny plan terapii.
