Efekt jo-jo: co to jest, kiedy występuje i jak go unikać?

Efekt jo-jojo
Autor: Getty Images

Efekt jo-jo to coś, czego boi się każdy, kto jest na diecie. Za jego sprawą nie sposób trwale zrzucić nadmiaru kilogramów, bo te wracają, niekiedy ze sporą nadwyżką. Na czym polega efekt jo-jo, kiedy występuje i czy da się go uniknąć?

Efekt jo-jo to w dużym skrócie proces naprzemiennego chudnięcia i ponownego przybierania na wadze. I zarazem postrach wszystkich odchudzających się - o ile bowiem zrzucić kilogramy jest stosunkowo łatwo, to utrzymać uzyskaną wagę już nie.

Z artykułu dowiesz się:

  1. Co to jest efekt jo-jo?
  2. Jakie są przyczyny efektu jo-jo?
  3. Jak uniknąć efektu jo-jo?

Co to jest efekt jo-jo?

Z efektem jo-jo prędzej czy później zmierzy się każda osoba, która chce stracić nadmiar kilogramów - również mamy po porodzie, zwłaszcza te, które nie karmią piersią (bo wtedy trudniej jest dbać o właściwą dietę).

Najprościej mówiąc, polega on na tym, że po pewnym czasie po zakończeniu diety kilogramów znów zaczyna przybywać i to w dość szybkim tempie. O efekcie jo-jo  można mówić, jeśli w ciągu pięciu miesięcy od zakończenia diety masa ciała przyrasta o więcej, niż 10 proc. wagi osiągniętej w trakcie odchudzania.

Co ciekawe, efekt jo-jo może występować wielokrotnie i pojawiać się po każdej kuracji odchudzającej. Z obserwacji dietetyków wynika, że dopiero jeśli efekty odchudzania udaje się utrzymać przez pięć lat od momentu zakończenia diety, można mówić o pełnym sukcesie - po tym czasie efekt jo-jo już nie grozi.

Jakie są przyczyny efektu jo-jo?

Dlaczego właściwie stracone kilogramy pojawiają się ponownie? Wytłumaczenie tego faktu jest bardzo proste: gdy już uzyskamy upragnioną wagę, wtedy wydaje nam się, że jesteśmy bezpieczni i folgujemy zachciankom - myślimy, że żadna siła na świecie nie sprawi, że ponownie nabierzemy ciała.

Nic bardziej mylnego: natura zadbała o to, by ludzki organizm był w stanie przetrwać cykliczne okresy głodu i gromadzi zapasy tkanki tłuszczowej na "gorsze" czasy (a za takie uznawane są okresy ograniczania kaloryczności posiłków np. w trakcie diety) po to, by móc je wówczas spożytkować.

Dlatego właśnie gdy po diecie wracamy do dawnych nawyków i znów jadamy zbyt dużo, za tłusto, czy nieregularnie, tkanki tłuszczowej przybywa, a w dodatku dzieje się to w tempie szybszym,  niż wcześniej. W okresie diety przemiana materii bowiem zwalnia, dlatego po jej zakończeniu nawet niewielkie nadwyżki kalorii nie są na bieżąco spalane, lecz odkładane w postaci tkanki tłuszczowej.

Inną przyczyną efektu jo-jo jest brak aktywności fizycznej w trakcie diety i po niej - tracimy wówczas nie tylko tkankę tłuszczową, ale także masę mięśniową, niezbędną w procesie spalania tłuszczu (bo to przede wszystkim mięśnie zużywają nadmiar energii). Nawet niewielka aktywność fizyczna pozwala poprawić tempo przemiany materii i spalić nadmiar kalorii.

Warto wiedzieć

Efekt jo-jo jest niekorzystny i dla organizmu, i dla twojej psychiki. Chudnięcie i ponowne tycie sprawia, że zmniejsza się ilość masy mięśniowej, a wzrasta ilość tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha (tzw. otyłość brzuszna), co może być przyczyną chorób metabolicznych.

Poza tym osoby, którym dokucza efekt jo-jo tracą wiarę we własne możliwości, mają gorszą samoocenę i ubywa im motywacji do dalszej walki o zgrabną sylwetkę.

Jak uniknąć efektu jo-jo?

Czy efektu jo-jo da się uniknąć? Tak - wystarczy stosować się do kilku prostych zasad.

  • Nie stosuj drakońskich diet-cud, które dostarczają dziennie nie więcej, niż 1200 kcal. To po  nich najłatwiej o efekt jo-jo, bo organizm po okresie głodowania jak najszybciej chce odłożyć zapasy. Dużo lepsze i dla zdrowia, i dla utrzymania efektów odchudzania są diety, na których chudnie się nie więcej, niż kilogram tygodniowo.
  • Po zakończeniu diety stopniowo wracaj do normalnej ilości kalorii. Zalecane jest zwiększanie kaloryczności potraw o nie więcej, niż 150 kcal na tydzień - to pozwoli organizmowi przyzwyczaić się do zwiększonej ilości kalorii bez jednoczesnego odkładania nadmiaru w postaci tkanki tłuszczowej. 
  • Po diecie zmodyfikuj swój sposób odżywiania. Staraj się nie wracać do dawnych nawyków, jeśli to one sprawiły, że ważyłaś za dużo: zrezygnuj ze słodkich i słonych przekąsek, słodzonych napojów gazowanych, ciężkostrawnych potraw.  
  • Bądź aktywna fizycznie. Ćwicząc dwa-trzy razy w tygodniu łatwiej utrzymasz osiągniętą wagę.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE