- Eksperci wskazują, kiedy zwykła neofobia żywieniowa u dziecka staje się sygnałem alarmowym zaburzenia odżywiania ARFID
- ARFID u dziecka to nie jest lęk przed przytyciem, ale problem z samym aktem jedzenia
- Analiza zachowań dzieci z ARFID ujawnia konkretne objawy, które odróżniają je od typowego niejadka
- Zmuszanie do jedzenia i kary za odmowę posiłku to najczęstsze błędy, które pogłębiają problemy z jedzeniem u dziecka
Co to jest ARFID i czym różni się od anoreksji?
Większość z nas zna takie pojęcia jak anoreksja czy bulimia, a część rodziców kojarzy nawet ortoreksję. Świat zaburzeń odżywiania ma jednak jeszcze jedną, mroczną stronę – ARFID (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder). Jest to zaburzenie odżywiania, które najczęściej diagnozuje się u dzieci i młodzieży, choć może dotyczyć również dorosłych. Jego głównym objawem jest trwałe unikanie lub ograniczanie spożywania pokarmów, co prowadzi do niedożywienia, znacznego niedoboru masy ciała i problemów w codziennym funkcjonowaniu.
ARFID u dziecka. Jakie są przyczyny i pierwsze objawy?
Przyczyny ARFID są złożone i wieloczynnikowe. Mogą obejmować:
- Negatywne doświadczenia z jedzeniem, takie jak zakrztuszenie się, wymioty lub ból brzucha;
- Zaburzenia sensoryczne, gdzie dziecko jest nadwrażliwe na zapach, smak, wygląd lub konsystencję jedzenia;
- Brak zainteresowania jedzeniem lub niewielki apetyt;
- Lęk przed negatywnymi konsekwencjami jedzenia, np. strach przed zadławieniem się.
Objawy ARFID to coś więcej niż tylko zwykła wybiórczość pokarmowa. Istnieje kilka sygnałów alarmowych, na które rodzice powinni zwrócić szczególną uwagę, obserwując problemy z jedzeniem u dziecka:
Brak przybierania na wadze lub utrata masy ciała:
- Zaburzenia wzrostu;
- Niedobory pokarmowe (np. anemia);
- Problemy w funkcjonowaniu społecznym, np. unikanie wspólnych posiłków;
- Uzależnienie od suplementów diety lub konkretnych, bardzo ograniczonych rodzajów jedzenia.
Dziecko cierpiące na ARFID nie boi się przytyć, co jest kluczową różnicą w porównaniu do anoreksji czy bulimii. Tutaj problem leży w samym akcie jedzenia.
Niejadek czy zaburzenie odżywiania? Kiedy neofobia staje się problemem?
Każdy rodzic małego dziecka zapewne spotkał się z pojęciem neofobii żywieniowej. To naturalny etap w rozwoju, który pojawia się zwykle między 2. a 5. rokiem życia i polega na niechęci do próbowania nowych pokarmów. Typowy „niejadek” mimo wszystko je grupę znanych i lubianych przez siebie produktów, a jego dieta, choć monotonna, zazwyczaj dostarcza niezbędnych składników odżywczych. Problem pojawia się, gdy wybiórczość pokarmowa jest tak duża, że prowadzi do problemów zdrowotnych – i tu właśnie możemy mówić o ARFID.
Nie warto bagatelizować tych sygnałów. Jeśli twoje dziecko nie chce jeść niczego nowego, akceptuje tylko 2-3 produkty, jego dieta jest skrajnie monotonna, traci na wadze, a każdy posiłek przypomina walkę, to znak, że warto rozważyć konsultację ze specjalistą. Pamiętajmy, że wczesna diagnoza i odpowiednio dobrana terapia, w tym wsparcie psychologiczne i dietetyczne, dają realną szansę na powrót do zdrowia i radości ze wspólnych posiłków.
Jak leczyć ARFID? Terapia i rola rodzica w procesie
Pomoc dziecku z ARFID to proces wymagający cierpliwości, zrozumienia i wsparcia specjalistów. Absolutnie nie można zmuszać dziecka do jedzenia, krzyczeć na nie ani karać za odmowę posiłku. Takie zachowania tylko pogłębią problem i lęk związany z jedzeniem.
Kluczowa jest współpraca z zespołem specjalistów, w skład którego wchodzą zwykle psycholog lub psychiatra dziecięcy, dietetyk kliniczny, a czasem także terapeuta integracji sensorycznej lub logopeda. Profesjonalna terapia karmienia koncentruje się na oswajaniu lęku, stopniowym i bezpiecznym rozszerzaniu diety oraz budowaniu pozytywnych skojarzeń z jedzeniem. Zamiast zastanawiać się, jak zachęcić dziecko do jedzenia za wszelką cenę, celem staje się zrozumienie jego trudności. Pomocne mogą być także techniki relaksacyjne czy treningi uważności. Dla rodziców kluczowe jest wsparcie i edukacja, aby zrozumieć, z czym zmaga się ich pociecha i jak mogą jej skutecznie pomóc.
