- Wyraźny sprzeciw dziecka wobec publikacji zdjęcia warto traktować jako granicę dotyczącą jego prywatności.
- 25 proc. nastolatków deklaruje zawstydzenie lub skrępowanie zdjęciami publikowanymi przez rodziców.
- Prywatny profil nie chroni przed zrzutami ekranu, kopiowaniem i dalszym przesyłaniem fotografii.
- Zdjęcie może zdradzić szkołę, miejsce pobytu, codzienną rutynę czy inne informacje pozwalające rozpoznać dziecko.
- Dobra rodzinna zasada brzmi: najpierw pytamy o zgodę, dopiero później publikujemy.
Dlaczego warto uszanować sprzeciw dziecka?
Gdy dziecko mówi, że nie chce zdjęcia w mediach społecznościowych, nie musi umieć szczegółowo uzasadniać swojej decyzji. Może obawiać się komentarzy kolegów, czuć wstyd albo po prostu chcieć zachować daną sytuację dla siebie. Uszanowanie tej granicy pokazuje, że jego zdanie o własnym wizerunku ma znaczenie.
Publikowanie rodzinnych zdjęć bez udziału dziecka w decyzji bywa określane jako sharenting. Chodzi o sytuację, w której rodzic tworzy cyfrowy wizerunek dziecka, zanim ono samo zyska kontrolę nad tym, co trafia do sieci. Nawet kadr bez widocznej twarzy może opowiadać innym dużo o życiu, emocjach lub codzienności dziecka.
Publikacja zdjęcia wbrew woli dziecka a prawo
Rodzice lub opiekunowie prawni co do zasady podejmują formalne decyzje dotyczące wizerunku małoletniego. Nie oznacza to jednak pełnej swobody, bo wizerunek dziecka podlega ochronie prawnej jako dobro osobiste i dana osobowa. Przy publikacji należy brać pod uwagę jego dobro, godność, prywatność oraz możliwe skutki za kilka lat.
W przypadku nastolatka jego sprzeciw powinien mieć szczególną wagę, bo zwykle lepiej rozumie on odbiorców postu i konsekwencje obecności w sieci. Dane dotyczące polskich nastolatków pokazują, że 45% z nich deklaruje publikowanie zdjęć przez rodziców lub opiekunów, a 25% odczuwa z tego powodu zawstydzenie albo skrępowanie. Taka reakcja to nie przesada, ale jasny sygnał o przekroczeniu osobistej granicy.
Małe dziecko nie potrafi jeszcze świadomie ocenić zgody na publikację, dlatego odpowiedzialność dorosłego jest wtedy większa. Warto zadać sobie proste pytanie, czy zdjęcie mogłoby je kiedyś zawstydzić albo czy dorosły czułby się komfortowo, gdyby podobny kadr opublikowano bez jego wiedzy. Jeśli odpowiedź budzi wątpliwość, lepiej zachować fotografię w prywatnym albumie.
Co naprawdę zdradza fotografia wrzucona do sieci?
Ryzyko nie dotyczy wyłącznie samej twarzy. Tło, opis posta i oznaczenie miejsca mogą połączyć się w obraz codziennego życia dziecka, zwłaszcza gdy podobne treści pojawiają się regularnie. Przed udostępnieniem posta warto sprawdzić, czy na zdjęciu lub filmie nie widać danych, takich jak:
- nazwy szkoły, przedszkola, klubu sportowego lub innych stałych miejsc
- numeru domu, ulicy, dokumentów, plakietki albo biletu z danymi
- lokalizacji wskazującej, gdzie dziecko przebywa o określonej porze
- mundurka, planu zajęć lub szczegółów ułatwiających rozpoznanie rutyny
- intymnej sytuacji, niepełnego ubrania lub kadru, który może zawstydzać
Profil prywatny nie gwarantuje pełnego bezpieczeństwa
Profil prywatny zmniejsza grono odbiorców, ale nie daje pełnej kontroli nad zdjęciem. Każdy, kto je zobaczy, może zrobić zrzut ekranu, zapisać plik albo przesłać go dalej. Po publikacji rodzic nie decyduje już w pełni o tym, gdzie materiał trafi i w jakim kontekście zostanie użyty.
Zdjęcia dzieci mogą zostać wykorzystane do ośmieszających memów, przeróbek, podszywania się czy fałszywych zbiórek. Nie każdy post prowadzi do takiej sytuacji, ale nie da się wykluczyć jej samymi ustawieniami prywatności. Szczególnej ostrożności wymagają zdjęcia z kąpieli, plaży, choroby, płaczu oraz innych prywatnych momentów.
Jak ustalić zasady publikowania zdjęć w rodzinie?
Zamiast podejmować decyzję w pośpiechu, warto wprowadzić w domu prostą zasadę: najpierw pytamy, potem publikujemy. Dziecko może zdecydować, czy zgadza się na zdjęcie, gdzie ma się pojawić i kto ma je zobaczyć. Jeśli nie chce publikacji publicznej, czasem akceptowalne będzie wysłanie fotografii tylko bliskiej rodzinie w zamkniętej rozmowie.
Warto też stosować zasadę wzajemności. Rodzic pyta dziecko o zgodę na udostępnienie jego zdjęcia, a dziecko pyta domowników przed pokazaniem ich wizerunku lub prywatnych informacji online. Dzięki temu cyfrowa zgoda przestaje być jednorazowym gestem i staje się zwykłą częścią rodzinnej komunikacji.
Jeśli zdjęcie trafiło już do sieci, a dziecko zmieni zdanie, najlepiej je po prostu usunąć, bez zbędnych komentarzy. Można przy okazji sprawdzić stare posty i ograniczyć te, które pokazują zbyt wiele szczegółów z jego życia. Najprostsza praktyczna zasada brzmi: gdy dziecko wyraźnie się nie zgadza, zdjęcie nie trafia do internetu.
Znane mamy karmią piersią. Te zdjęcia to sama słodycz
12
