- Dzieci tworzą wspomnienia już w pierwszym roku życia — ale nie w taki sposób, jak dorośli
- Amnezja dziecięca sprawia, że nie pamiętamy pierwszych 3 lat, choć mózg wszystko rejestruje
- To, czego dziecko nie pamięta, nadal wpływa na jego emocje i poczucie bezpieczeństwa
- Najwcześniejsze doświadczenia zapisują się w pamięci emocjonalnej, nie w opowieściach
- Naukowcy tłumaczą, dlaczego około 3–4 roku życia zaczynamy pamiętać „na stałe”
Czy dzieci w ogóle pamiętają coś z pierwszych trzech lat?
Naukowcy twierdzą, że dzieci zaczynają formować wspomnienia już w pierwszym roku życia. Badania z użyciem rezonansu magnetycznego pokazują, że hipokamp — część mózgu kluczowa dla zapamiętywania wydarzeń — jest aktywny i tworzy ślady pamięci nawet u rocznych maluchów.
To oznacza, że niemowlęta rejestrują wydarzenia i są w stanie je rozpoznać w krótkiej perspektywie czasu. Jednak większość dorosłych nie pamięta świadomie tych pierwszych lat — zjawisko to nazywamy amnezją dziecięcą.
Co to jest amnezja dziecięca?
Amnezja dziecięca to naturalne zjawisko, w którym wspomnienia z najwcześniejszego dzieciństwa nie są dostępne w formie świadomej pamięci. Oznacza to, że choć mózg dziecka zapisał informacje, jako osoby dorosłe nie możemy ich przywołać.
Naukowcy sugerują, że przyczyną jest niedojrzałość struktur mózgowych, język i sposób kodowania pamięci we wczesnym okresie — pamięć tamtych lat może istnieć, lecz jest po prostu trudna do odzyskania później.
Rodzaje pamięci u małych dzieci
Eksperci rozróżniają dwa typy pamięci:
1. Pamięć jawna (świadoma)
To wspomnienia, które jesteśmy w stanie opisać słowami — te zazwyczaj pojawiają się dopiero około 3–4 roku życia.
2. Pamięć niejawna (emocjonalna, sensoryczna)
To wspomnienia związane z emocjami, zapachem, dotykiem czy poczuciem bezpieczeństwa. Te tworzą się wcześniej i wpływają na rozwój dziecka, mimo że nie pamiętamy ich świadomie jako dorośli.
Co pamiętają najmłodsi?
Chociaż małe dzieci nie potrafią jeszcze opowiedzieć o swoich doświadczeniach, badania pokazują, że:
- rozpoznają osoby i twarze znane z otoczenia,
- pamiętają, jak reagować na znajome sytuacje,
- ich emocje i reakcje mogą być zakodowane w pamięci, nawet jeśli nie przypomną sobie wydarzenia w dorosłości.
To oznacza, że pierwsze trzy lata życia kształtują emocje i reakcje, nawet gdy nie pamiętamy szczegółów konkretnych wydarzeń.
Twoje dziecko pamięta znacznie więcej, niż może Ci się wydawać — ale nie zawsze w sposób, który da się przywołać słowami. Wczesne doświadczenia są zapisywane w mózgu i wpływają na to, jak maluch postrzega świat, uczy się i reaguje na emocje. Choć większość ludzi nie pamięta świadomie wydarzeń sprzed trzeciego roku życia, nauka wykazuje, że te doświadczenia mają realny wpływ na rozwój dziecka i jego późniejsze życie.
