- Badania z użyciem rezonansu magnetycznego ujawniają, jak gryzienie przez dziecko aktywuje w mózgu obszary odpowiedzialne za kontrolę stresu
- Potrzeba wkładania przedmiotów do ust jest naturalnym etapem rozwoju, ale tylko do około drugiego roku życia dziecka
- Eksperci od integracji sensorycznej wskazują, jak bezpieczne gryzaki i odpowiednia dieta mogą zredukować niepożądane zachowania związane z gryzieniem
- Apetyt na rzeczy niejadalne, czyli zaburzenie pica, to sygnał alarmowy, który zawsze wymaga pilnej konsultacji ze specjalistą
Twoje dziecko wszystko gryzie? Kiedy to naturalny etap, a kiedy sygnał problemu?
Twój kilkulatek notorycznie gryzie mankiety, pogryza ołówki lub zostawia ślady zębów na meblach? Zanim uznasz to za zły nawyk, warto wiedzieć, że wkładanie przedmiotów do ust jest naturalnym etapem rozwoju sensorycznego u niemowląt i małych dzieci do około drugiego roku życia. Jeśli jednak ten etap mija, a zachowanie nie ustępuje, może to być ważny sygnał, że dziecko instynktownie poszukuje stymulacji oralnej, by uregulować swój przeciążony układ nerwowy.
Jak wskazują specjaliści, faza oralna to kluczowy etap rozwoju, który u większości dzieci kończy się w okolicach drugich urodzin. Jeśli potrzeba gryzienia trwa dłużej, często jest to sposób na ukojenie i organizację układu nerwowego poprzez intensywną stymulację szczęki. Jedno z badań naukowych potwierdza, że żucie dostarcza mózgowi silnych bodźców, działając na system nerwowy podobnie jak kołdra obciążeniowa na całe ciało.
Gryzienie jako sposób na stres. Jak to działa na układ nerwowy?
Szczęka i jama ustna to niezwykle unerwione obszary, które dostarczają mózgowi potężnej dawki informacji czuciowych, czyli tak zwanej propriocepcji. Kiedy dziecko coś gryzie lub żuje, wysyła do mózgu intensywne sygnały, które pomagają mu się „uziemić” i wyciszyć. Działa to szczególnie skutecznie w sytuacjach stresujących, gdy maluch czuje się przytłoczony nadmiarem bodźców z otoczenia, co bywa częste przy trudnościach z integracją sensoryczną.
Co ciekawe, potwierdzają to badania z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego. Wykazały one, że żucie aktywuje korę przedczołową - część mózgu odpowiedzialną za kontrolę stresu. Można więc powiedzieć, że dziecko instynktownie sięga po wbudowany w jego ciało, naturalny mechanizm antystresowy, by poradzić sobie z narastającym napięciem i trudnymi emocjami.
Kiedy gryzienie przestaje być normą? Niepokojące sygnały i zaburzenie pica
Choć okazjonalne gryzienie ołówka nie jest powodem do paniki, istnieją pewne sygnały alarmowe, które warto omówić ze specjalistą. Profesjonalnej oceny wymaga sytuacja, gdy takie zachowanie utrzymuje się u dziecka po ukończeniu trzeciego roku życia, prowadzi do uszkodzenia zębów lub w znaczący sposób utrudnia naukę i kontakty z rówieśnikami. Czerwoną lampkę powinno zapalić także zjawisko pica, czyli apetyt na rzeczy niejadalne (np. ziemię, włosy, papier). Jak pokazują badania, dotyka ono od 10 proc. do 30 proc. dzieci z różnego rodzaju zaburzeniami rozwojowymi i zawsze wymaga pilnej interwencji medycznej.
Polecany artykuł:
Co zamiast gryzienia rękawa? Bezpieczne gryzaki i dieta sensoryczna
Zamiast walczyć z tą naturalną potrzebą dziecka, o wiele lepiej jest przekierować ją na bezpieczne i akceptowalne społecznie tory. Terapeuci zajmujący się integracją sensoryczną często polecają wprowadzenie tak zwanej „diety sensorycznej”, która pomaga zaspokoić głód bodźców oralnych w kontrolowany sposób. Jak pokazała jedna z analiz, odpowiednio dobrane narzędzia mogą zredukować niepożądane zachowania związane z gryzieniem nawet o ponad 60 proc. Dobrym pomysłem może być zaopatrzenie dziecka w specjalistyczne, bezpieczne gryzaki dla starszych dzieci (dostępne np. w formie biżuterii czy nakładek na ołówki), podawanie do chrupania twardych warzyw i owoców, a także zachęcanie do picia gęstych musów czy koktajli przez słomkę.
